سامان‌دهی مشاغل مزاحم؛ از مسئله محلی تا ضرورت مدیریت‌شهری

شهر فقط مجموعه‌ای از خیابان‌ها، ساختمان‌ها و فعالیت‌های اقتصادی نیست، بلکه بستری برای هم‌زیستی گروه‌های مختلف شهروندان و فعالیت‌های متنوع اجتماعی و اقتصادی است.

کد خبر: ۴۴۰۷۱۳

تاریخ : ۰۴ شهريور ۱۴۰۵ - ۱۲:۵۹

نوشته

از این منظر، یکی از چالش‌های مهم مدیریت‌شهری، ایجاد تعادل میان حق فعالیت اقتصادی و حق شهروندان برای برخورداری از آرامش، ایمنی و دسترسی مناسب به معابر عمومی است. مشاغلی که ماهیت فعالیت آنها با بافت مسکونی یا معابر پرتردد سازگاری کمتری دارد، اگر بدون برنامه‌ریزی در دل شهر توسعه پیدا کنند، به‌تدریج آثار خود را در حوزه‌های مختلف نشان می‌دهند؛ از اشغال پیاده‌رو و توقف خودرو‌ها در معبر گرفته تا افزایش ترافیک، کاهش ایمنی و ایجاد نارضایتی‌های اجتماعی.

نمونه‌هایی مانند تمرکز برخی فعالیت‌های تعمیرگاهی در بخش‌هایی از بولوار امامت، معلم یا دانش‌آموز را می‌توان مصداقی از این مسئله دانست، اما نباید موضوع را به یک خیابان، یک محله یا حتی یک منطقه تقلیل داد. مسئله اصلی، چگونگی جانمایی فعالیت‌های شهری متناسب با ماهیت آنها و پیش‌بینی زیرساخت مناسب برای استقرار این مشاغل است.

واقعیت این است که نمی‌توان صرفا با رویکرد سلبی با مشاغل مزاحم برخورد کرد. پشت هر واحد صنفی، یک فعالیت اقتصادی، سرمایه‌گذاری و معیشت خانوار قرار دارد؛ بنابراین سامان‌دهی زمانی می‌تواند موفق باشد که در کنار کاهش مزاحمت‌های شهری، مسیر مشخص و قابل‌قبولی برای ادامه فعالیت اقتصادی این واحد‌ها نیز پیش‌بینی شود.

از سوی دیگر، ادامه وضعیت موجود نیز راه‌حل نیست. زمانی که یک فعالیت اقتصادی به‌دلیل ماهیت خود موجب اختلال مستمر در تردد، اشغال فضای عمومی یا کاهش کیفیت زندگی ساکنان می‌شود، مدیریت شهری نمی‌تواند نسبت به آن بی‌تفاوت باشد.

{$sepehr_key_242713}

سامان‌دهی باید به معنای انتقال هدفمند، تدریجی و برنامه‌ریزی‌شده فعالیت‌ها به پهنه‌ها و مجموعه‌های متناسب باشد، نه صرفا جمع‌آوری یا برخورد مقطعی. در این میان، نقش مدیریت‌شهری فراتر از برخورد با مصادیق است. شهر به یک نقشه راه مشخص برای مشاغلی نیاز دارد که با کاربری‌های مسکونی، تجاری یا معابر اصلی تعارض دارند؛ نقشه‌ای که در آن پهنه‌های مناسب، زیرساخت‌های لازم، مشوق‌های انتقال، الزامات قانونی و نحوه مشارکت اصناف از ابتدا مشخص باشد. اگر چنین نگاهی شکل نگیرد، برخورد با یک نقطه صرفا مسئله را به نقطه‌ای دیگر منتقل خواهد کرد.

امروز ممکن است موضوع در بولوار امامت مطرح باشد و فردا در معلم یا دانش‌آموز؛ اما اصل مسئله ثابت می‌ماند؛ بنابراین سامان‌دهی مشاغل مزاحم را باید نه یک اقدام مقطعی و منطقه‌ای، بلکه بخشی از سیاست کلان مدیریت‌شهری برای تنظیم رابطه میان فعالیت اقتصادی، کاربری زمین، ترافیک، محیط شهری و کیفیت زندگی شهروندان دانست. شهر مطلوب، شهری نیست که در آن فعالیت اقتصادی حذف شده باشد؛ شهری است که در آن هر‌فعالیت، در جای مناسب خود امکان رشد و ادامه حیات داشته باشد و در‌عین‌حال، حقوق عمومی شهروندان نیز محفوظ بماند.