نفوذ چین و بحران خاورمیانه، اوپک‌پلاس را به حاشیه راند

شش ماه پس از آغاز جنگ با ایران، «اوپک‌پلاس» خود را در وضعیتی ناآشنا می‌بیند: ناتوان در تأثیرگذاری بر بازاری که زمانی در شکل‌دهی به آن نقش داشت.

کد خبر: ۴۴۰۹۳۴

تاریخ : ۰۵ شهريور ۱۴۰۵ - ۱۲:۴۴

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، این جنگ که موجب مسدود شدن یکی از مسیر‌های اصلی صادرات نفت خاورمیانه و آسیب دیدن زیرساخت‌های انرژی در چندین کشور عضو اوپک شده، سهم این گروه از بازار و به تبع آن، توانایی‌اش در اثرگذاری بر قیمت‌ها را تضعیف کرده است؛ به‌گونه‌ای که بیانیه‌ها و تصمیمات سیاستی این گروه دیگر تأثیر چندانی بر بازار‌های نفت ندارد.

در عوض، کاهش واردات نفت خام چین به یکی از محور‌های اصلی سال ۲۰۲۶ تبدیل شده و به ایجاد تعادل در بازار‌های نفت، آن هم در شرایطی که تحلیلگران آن را بدترین اختلال در عرضه تاریخ توصیف می‌کنند، کمک کرده است.

بر اساس محاسبات رویترز که مبتنی بر داده‌های «آژانس بین‌المللی انرژی» است، گروه اوپک‌پلاس (شامل سازمان کشور‌های صادرکننده نفت و متحدان آن از جمله روسیه) در ماه ژوئیه حدود ۴۰ درصد از تولید جهانی نفت را به خود اختصاص داد.

این رقم نسبت به سهم بیش از ۴۸ درصدیِ پیش از حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران در اواخر ماه فوریه کاهش یافته است؛ هرچند حدود چهار تا پنج درصد از این افت، ناشی از خروج امارات متحده عربی از اوپک در ماه مه بوده است.

گروه اصلی هفت‌عضوی تولیدکنندگان اوپک‌پلاس، شامل عربستان سعودی و روسیه، در ماه ژوئیه تنها یک‌چهارم از تولید نفت جهان را به خود اختصاص دادند.

این جنگ با عملاً مسدود کردن تنگه هرمز که مسیری حیاتی برای صادرات نفت عربستان سعودی (به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده اوپک) و دیگر اعضایی همچون عراق و کویت محسوب می‌شود، توانایی اوپک‌پلاس را برای افزایش یا کاهش سریع عرضه محدود کرده است.

اوپک در سال ۱۹۶۰ تأسیس شد و چارچوب گسترده‌تر «اوپک‌پلاس» در سال ۲۰۱۶ شکل گرفت؛ زمانی که روسیه و سایر تولیدکنندگان برای کمک به این گروه جهت مقابله با روند کاهش سهمش از تولید جهانی نفت، با آن همراه شدند.

سهم اوپک از تولید جهانی نفت خام در جریان بحران‌های نفتی دهه ۱۹۷۰ به اوج خود (حدود ۵۰ درصد) رسید، اما با افزایش تولید در مناطق دریای شمال، آلاسکا و سیبری، این رقم تا اواسط دهه ۱۹۸۰ به ۳۰ درصد کاهش یافت.

اوپک به درخواست خبرگزاری رویترز برای اظهار نظر در این باره پاسخی نداد. اوپک‌پلاس اعلام کرده است که تصمیماتش با هدف حمایت از ثبات بازار اتخاذ می‌شود و این گروه قیمت خاصی را برای نفت هدف‌گذاری نمی‌کند.

{$sepehr_key_242955}

اختلال در عرضه نفت در دوران جنگ برای اوپک پدیده جدیدی نیست؛ از وضعیت کویت در جریان جنگ خلیج فارس (۱۹۹۰-۱۹۹۱) گرفته تا شرایط عراق پس از تهاجم سال ۲۰۰۳ به رهبری ایالات متحده. آنچه اکنون غیرعادی به نظر می‌رسد، وسعت این اختلال است که هم‌زمان چندین تولیدکننده را تحت فشار قرار داده و توانایی این گروه برای جبران کمبود‌های ناشی از توقف تولید در سایر مناطق را کاهش داده است.

از ماه مارس تاکنون، هسته اصلی گروه اوپک‌پلاس شش نوبت افزایش تولید نفت را اعلام کرده است. با این حال، به دلیل مسدود بودن تنگه هرمز، اکثر این تصمیمات عمدتاً روی کاغذ باقی مانده و تأثیر ناچیزی بر قیمت نفت داشته‌اند؛ تنها استثنا مربوط به ماه ژوئیه و دوره کوتاه آتش‌بس میان آمریکا و ایران بود که امید‌ها را برای بازگشایی تنگه هرمز افزایش داد.

تفاوت با سال ۲۰۱۹ چشمگیر است. در آن زمان، اوپک‌پلاس و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا (در دوره نخست ریاست‌جمهوری‌اش)، به‌طور مرتب بر سر قیمت نفت با یکدیگر اختلاف داشتند و معامله‌گران، تصمیمات اوپک‌پلاس را به دلیل تأثیر احتمالی‌شان بر بازار، به‌دقت زیر نظر داشتند.

در آن زمان، پرسش کلیدی این بود که اوپک‌پلاس چه میزان نفت را برای استخراج انتخاب می‌کند؛ اما اکنون کانون توجه بر این است که در بحبوحه جنگ در خاورمیانه، عملاً چه مقدار نفت قابل تولید و صادرات است.

یکی از عوامل اصلی نوسان قیمت‌ها در سال جاری، کاهش شدید واردات نفت چین بوده است. از زمان آغاز جنگ، چین در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، حدود ۴۰۰ میلیون بشکه نفت کمتر خریداری کرده است.

این کاهش، ناشی از ممنوعیت صادرات سوخت، افت تولید پالایشگاهی و افزایش استفاده از وسایل نقلیه برقی است.

این روند، نقش فزاینده چین را در ایجاد تعادل در بازار‌های نفت برجسته می‌سازد؛ نقشی که پیش‌تر تقریباً به‌طور انحصاری به «اوپک‌پلاس» به‌عنوان تولیدکننده تعدیل‌کننده در سطح جهان نسبت داده می‌شد.

کاهش تقاضای چین برای نفت در سال جاری، به تعیین سقفی برای قیمت‌ها کمک کرده است. در مقابل، خرید‌های گسترده این کشور در سال گذشته که احتمالاً سهمی معادل نیمی از رشد تقاضای جهانی نفت داشته است، به تقویت و ثبات بازار کمک کرد.

جون گو، تحلیلگر شرکت «اسپارتا کامودیتیز»، در این باره گفت: «آن‌ها به کانون اصلی نوسان‌ساز تقاضا تبدیل شده‌اند.»

{$sepehr_key_242956}