قالیباف از «جنگ ترکیبی» چه می‌گوید؟ | بررسی شهرآرانیوز از روایت رئیس مجلس در مورد مرحله جدید تقابل ایران و آمریکا

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگوی ویدیویی خود با مردم، تصویری از شرایط کشور در چهار عرصه نظامی، دیپلماتیک، اقتصادی و اجتماعی ارائه کرد؛ تصویری که در آن، پایان درگیری نظامی به معنای پایان تقابل با آمریکا تلقی نمی‌شود و رئیس مجلس از ورود کشور به مرحله‌ای سخن می‌گوید که به تعبیر او، «جنگ ترکیبی» در آن جایگزین شکل مستقیم‌تر رویارویی شده است.

کد خبر: ۴۴۲۱۹۰

تاریخ : ۱۱ شهريور ۱۴۰۵ - ۱۰:۳۷

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ قالیباف در این گفت‌وگو تلاش کرد همزمان دو پیام را منتقل کند؛ نخست، تأکید بر حفظ و تقویت توان بازدارندگی ایران پس از جنگ و دوم، هشدار نسبت به آنچه «تلاش دشمن برای انتقال میدان تقابل به حوزه اقتصاد و جامعه» می‌خواند.

او درباره وضعیت نیروهای مسلح گفت روند بازسازی توان نظامی با سرعت در حال انجام است و حتی مدعی شد ایران طی ۱۵ ماه گذشته به اندازه یک دهه در این حوزه پیشرفت کرده است. رئیس مجلس با تأکید بر بومی بودن بخش مهمی از فناوری نظامی کشور، گفت نیروهای مسلح از هیچ فرصتی برای بازسازی و تقویت توان خود استفاده نمی‌کنند و «حتی ساعت و لحظه‌ها را هم از دست نمی‌دهند».

این بخش از سخنان قالیباف را می‌توان تلاشی برای ارسال یک پیام بازدارنده به طرف مقابل دانست؛ پیامی که بر این گزاره استوار است که آسیب‌های واردشده در درگیری‌های اخیر، به کاهش پایدار توان دفاعی ایران منجر نشده و فاصله زمانی میان دو درگیری، از نگاه تهران، می‌تواند فرصتی برای تقویت توان پاسخگویی باشد.

رئیس مجلس حتی پا را فراتر گذاشت و خطاب به دشمن گفت در دوره‌های بعدی جنگ، ایران هم از نظر کمی و هم کیفی و همچنین در دقت و طراحی عملیات، مسلط‌تر خواهد بود. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که یکی از مهم‌ترین محاسبات طرف مقابل در هر رویارویی احتمالی، ارزیابی میزان آسیب‌پذیری و سرعت بازسازی توان نظامی ایران است.

قالیباف در بخش دیگری از سخنانش به انتقادهایی که در فضای رسانه‌ای علیه فرماندهان نظامی مطرح می‌شود اشاره کرد و گفت از «مظلومیت» فرماندهان افسوس می‌خورد. این موضع را می‌توان بخشی از تلاش برای تقویت روایت رسمی از عملکرد نیروهای مسلح پس از جنگ دانست؛ روایتی که می‌کوشد ارزیابی عملکرد نظامی را از نتیجه یک مقطع خاص فراتر برده و بر روند کلی جنگ، تجربه‌اندوزی و سرعت بازسازی تأکید کند.

تنگه هرمز؛ از ابزار نظامی تا اهرم دیپلماتیک

بخش قابل توجهی از سخنان رئیس مجلس به تنگه هرمز اختصاص داشت؛ موضوعی که در روایت او تنها یک مسئله نظامی نیست و همزمان در حوزه دیپلماسی و اقتصاد نیز کارکرد پیدا می‌کند.

قالیباف مدعی شد نیروهای مسلح ایران همچنان کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارند و عبور تعداد محدودی کشتی را نشانه از دست رفتن کنترل تنگه ندانست. او در همین زمینه آمریکا را متهم کرد که تلاش می‌کند «مثل دزدان و قاچاقچیان» چند کشتی را از تنگه عبور دهد و تأکید کرد این اقدامات با مقابله نیروهای مسلح ایران روبه‌رو می‌شود.

اهمیت این بخش از سخنان قالیباف در آن است که تنگه هرمز در روایت رئیس مجلس، به یکی از مهم‌ترین اهرم‌های بازدارندگی ایران در برابر فشار خارجی تبدیل شده است. او همچنین تلاش کرد این موضوع را از سطح تقابل نظامی فراتر ببرد و به توافق ایران و عمان درباره تنگه هرمز پیوند بزند؛ به این معنا که تهران همزمان با اعمال قدرت نظامی، در حال شکل دادن به سازوکارهای دیپلماتیک مورد نظر خود نیز هست.

قالیباف همچنین هشدار داد اگر محاصره دریایی تشدید شود، ایران پاسخ نظامی خواهد داد. این بخش از سخنان رئیس مجلس را باید جدی‌ترین پیام او درباره خطوط قرمز تهران در حوزه امنیت دریایی دانست؛ پیامی که نشان می‌دهد از نگاه جمهوری اسلامی، فشار اقتصادی و دریایی در صورت عبور از سطح مشخصی، دیگر صرفاً یک اقدام اقتصادی تلقی نخواهد شد و با پاسخ نظامی مواجه می‌شود.

از جنگ نظامی به جنگ اقتصادی و شناختی

اما مهم‌ترین چرخش سخنان قالیباف زمانی اتفاق می‌افتد که او از وضعیت نظامی فاصله گرفته و وارد حوزه اقتصاد و جامعه می‌شود.

رئیس مجلس معتقد است دشمن پس از آنچه او «شکست در عرصه نظامی و دیپلماسی» می‌خواند، جنگ اقتصادی و شناختی را به تقابل خود با ایران اضافه کرده است.

به گفته قالیباف، کشور اکنون با یک «جنگ ترکیبی» مواجه است که در آن فشار اقتصادی، عملیات روانی و تلاش برای ایجاد نارضایتی داخلی در کنار تهدید نظامی قرار گرفته‌اند.

قالیباف حتی نسبت به احتمال همراه شدن این فشارها با «اغتشاش، ترور و حملات نظامی کوتاه» هشدار داد.

این بخش از سخنان رئیس مجلس را می‌توان یکی از صریح‌ترین تلاش‌ها برای ارائه یک چارچوب سیاسی جهت تحلیل مشکلات پیش روی کشور دانست. در این چارچوب، مشکلات اقتصادی صرفاً مسئله‌ای ناشی از شرایط داخلی یا تحریم‌ها نیست، بلکه بخشی از راهبرد گسترده‌تر دشمن برای اثرگذاری بر جامعه معرفی می‌شود.

با این حال، قالیباف در موضوع اقتصاد تلاش کرد همه مشکلات را به عامل خارجی نسبت ندهد. نمونه روشن آن بحث بنزین است؛ جایی که تأکید کرد مصرف بالای سوخت تنها ناشی از رفتار مردم نیست و «بخشی از آن مقصر صنعت است».

این موضع از آن جهت اهمیت دارد که رئیس مجلس همزمان با تأکید بر ضرورت صرفه‌جویی، تلاش کرد مسئولیت اصلاح الگوی مصرف را صرفاً متوجه مردم نکند. او گفت اصلاحات اقتصادی باید با خرد جمعی و همراهی مردم انجام شود و به شکلی باشد که کمترین فشار را بر جامعه وارد کند.

کالابرگ؛ تلاش برای مهار هزینه اجتماعی اصلاحات

در همین چارچوب، وعده افزایش اعتبار کالابرگ برای دهک‌های ضعیف نیز مطرح شد. قالیباف گفت دولت و مجلس در این زمینه مصمم هستند و افزایش حمایت از اقشار کم‌برخوردار در اولین فرصت اجرایی خواهد شد.

قرار دادن این موضوع در کنار بحث اصلاح مصرف انرژی، معنای مشخصی دارد: اصلاحات اقتصادی بدون توجه به قدرت خرید خانوارها می‌تواند هزینه اجتماعی سنگینی ایجاد کند و در شرایطی که رئیس مجلس از «جنگ ترکیبی» سخن می‌گوید، افزایش این فشار می‌تواند به مسئله‌ای فراتر از اقتصاد تبدیل شود.

قالیباف با اشاره به تجربه مدیریت مصرف برق نیز تلاش کرد نشان دهد همراهی جامعه با سیاست‌های دولت امکان‌پذیر است، مشروط بر اینکه مردم در جریان تصمیم‌ها قرار بگیرند و فشار اصلاحات به شکل عادلانه توزیع شود.

مذاکرات؛ از «مقاومت در میدان» تا «سند سیاسی»

در بخش دیپلماسی، قالیباف تلاش کرد میان دستاوردهای نظامی و روند مذاکرات پیوند برقرار کند.

او با اشاره به تفاوت میان متن اولیه پیشنهادی طرف مقابل و متن بعدی تفاهم‌نامه، مدعی شد طرف مقابل در جریان مذاکرات از برخی خواسته‌های اولیه خود عقب‌نشینی کرده است. از نگاه رئیس مجلس، این عقب‌نشینی نتیجه مستقیم مقاومت ایران در میدان نظامی و حفظ انسجام داخلی بوده است.

اهمیت این روایت در آن است که قالیباف می‌خواهد مذاکرات را نه در برابر «میدان»، بلکه در ادامه آن تعریف کند. به عبارت دیگر، از نگاه او مذاکره زمانی می‌تواند به نتیجه مطلوب برسد که پشتوانه قدرت نظامی و اجتماعی وجود داشته باشد.

در عین حال، او درباره اجرای تفاهم‌نامه نیز هشدار داد و تأکید کرد امضای سند به تنهایی کافی نیست و اجرای تعهدات طرف مقابل اهمیت اساسی دارد.

نقطه اصلی سخنان قالیباف؛ نگرانی از شکاف داخلی

با وجود تمام تأکیدات نظامی و دیپلماتیک، به نظر می‌رسد مهم‌ترین بخش سیاسی سخنان قالیباف در جایی قرار دارد که از «انسجام اجتماعی» سخن می‌گوید.

رئیس مجلس اختلافات سیاسی ماه‌های اخیر را یک نقطه آسیب‌پذیر برای کشور معرفی کرد و از جریان‌های سیاسی خواست اختلافات را کنار بگذارند و حول محور ولایت متحد شوند.

او حتی هشدار داد اصرار بر دوگانه‌هایی که رهبر انقلاب آنها را «موهوم» دانسته‌اند، خلاف شرع و ضد منافع ملی و امنیت ملی است.

این سخنان نشان می‌دهد قالیباف در تحلیل خود از مرحله جدید تقابل، جامعه را یکی از اصلی‌ترین میدان‌های نبرد می‌داند. در این چارچوب، حفظ انسجام اجتماعی دیگر صرفاً یک توصیه اخلاقی یا سیاسی نیست؛ بلکه بخشی از راهبرد امنیت ملی محسوب می‌شود.

رئیس مجلس از مسئولان، فعالان سیاسی و حتی افرادی که مسئولیت رسمی ندارند خواست از سخنانی که موجب شکاف اجتماعی می‌شود پرهیز کنند و در عین حال تأکید کرد نقاط ضعف کشور باید «در اندرون» حل شود.

همین جمله شاید یکی از مهم‌ترین بخش‌های سخنان او باشد؛ زیرا در کنار هشدار نسبت به عملیات روانی دشمن، مسئولیت داخلی برای اصلاح ضعف‌ها را نیز به رسمیت می‌شناسد.

قالیباف چه تصویری از آینده ارائه می‌کند؟

در مجموع، گفت‌وگوی ویدیویی محمدباقر قالیباف را می‌توان تلاشی برای ترسیم نقشه راه جمهوری اسلامی در مرحله پس از جنگ دانست؛ نقشه‌ای که در آن تقابل با آمریکا پایان‌یافته تلقی نمی‌شود، بلکه از میدان نظامی به مجموعه‌ای از میدان‌های اقتصادی، دیپلماتیک و اجتماعی منتقل شده است.

در این روایت، قدرت نظامی پشتوانه مذاکره است، اقتصاد باید تاب‌آوری کشور را حفظ کند، حمایت از اقشار ضعیف برای جلوگیری از افزایش فشار اجتماعی اهمیت دارد و انسجام داخلی به عنوان مهم‌ترین مؤلفه عبور از مرحله جدید تقابل معرفی می‌شود.

قالیباف در واقع دو پیام را همزمان به بیرون و داخل منتقل می‌کند؛ به دشمن می‌گوید ایران از جنگ قبلی ضعیف‌تر نشده و برای رویارویی بعدی آماده‌تر است؛ و به جامعه می‌گوید مرحله جدید فشار ممکن است بیش از آنکه با حمله نظامی آشکار همراه باشد، از مسیر اقتصاد، عملیات روانی و ایجاد شکاف اجتماعی دنبال شود.

در نهایت، شاید بتوان مهم‌ترین رمز این گفت‌وگو را در یک گزاره خلاصه کرد: از نگاه قالیباف، میدان اصلی رویارویی آینده فقط پایگاه نظامی و میز مذاکره نیست؛ خیابان، سفره مردم و اعتماد اجتماعی نیز بخشی از میدان تقابل هستند. به همین دلیل است که در کنار «قدرت نظامی» و «مقاومت»، واژه «انسجام» در بخش پایانی سخنان رئیس مجلس به محور اصلی تبدیل می‌شود.

{$sepehr_key_244369}

{$sepehr_key_244370}