نقد و بررسی قسمت اول سریال «مرد سه هزار چهره» | بازگشت قدرتمند مسعود شصت‌چی

«مرد سه هزار چهره» با بازگشت مسعود شصت‌چی، یکی از ماندگارترین شخصیت‌های کارنامه مهران مدیری، آغاز شده است؛ شخصیتی که این‌بار پس از پشت سر گذاشتن تجربه‌های گذشته، وارد زندگی مشترک شده و تلاش می‌کند برای خانواده‌اش، به‌ویژه همسر و والدینش، مایه افتخار باشد.

کد خبر: ۴۴۲۶۸۹

تاریخ : ۱۳ شهريور ۱۴۰۵ - ۲۱:۳۱

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، قسمت نخست این سریال نشان می‌دهد مدیری و تیم نویسندگانش تلاش کرده‌اند ضمن حفظ عناصر آشنای جهان «مرد هزارچهره»، قصه را وارد موقعیت‌های تازه‌ای کنند؛ تلاشی که در مقایسه با تجربه اخیر مدیری در «شیش‌ماهه»، امیدوارکننده‌تر به نظر می‌رسد.

مسعود شصت‌چی هنوز همان مسعود است

بازگشت مسعود شصت‌چی، مهم‌ترین برگ برنده «مرد ۳۰۰۰ چهره» در قسمت نخست است. شخصیتی که مخاطب او را از سال‌ها قبل می‌شناسد؛ مردی ساده، گرفتار موقعیت‌های عجیب و ناخواسته و البته به‌شدت آسیب‌پذیر در برابر مناسبات اجتماعی.

اما این‌بار با همان مسعود شصت‌چی سابق مواجه نیستیم. او ازدواج کرده و حالا بخش مهمی از دغدغه‌اش به خانواده و تصویری که دیگران از او دارند، بازمی‌گردد. شصت‌چی می‌خواهد برای پدر و مادرش و همسرش مایه افتخار باشد؛ اما گذشته‌ای که پشت سر گذاشته، همچنان مثل سایه‌ای سنگین او را دنبال می‌کند.

همین گذشته می‌تواند یکی از مهم‌ترین موتور‌های درام در ادامه سریال باشد. شصت‌چی سابقه زندان دارد و همین سابقه باعث شده همچنان در معرض نگاه قضاوت‌گر جامعه قرار بگیرد؛ گویی او حتی پس از بازگشت به زندگی عادی نیز کاملاً از گذشته خود رها نشده است.

مهران مدیری؛ این‌بار دوباره در قامت بازیگر

یکی از نقاط قوت قسمت اول، بازی مهران مدیری است. مدیری در «مرد ۳۰۰۰ چهره» بار دیگر به همان جنس بازی‌ای نزدیک شده که مخاطبان از او انتظار دارند؛ واکنش‌های سریع، میمیک‌های شناخته‌شده، مکث‌ها و البته آن «به‌به» گفتن‌های معروف که بخشی از هویت بازیگری او در چنین نقش‌هایی شده است.

این مسئله از آن جهت اهمیت دارد که بازی مدیری در «شیش‌ماهه» چندان موفق نبود و نتوانست همان کیفیتی را که از او انتظار می‌رفت، ارائه کند. در «مرد ۳۰۰۰ چهره»، اما به نظر می‌رسد او با شناخت دقیق‌تری از شخصیت و فضای اثر مقابل دوربین قرار گرفته است.

مدیری در قسمت اول هنوز همان بازیگر آشنای آثار کمدی خودش است، اما این بار شخصیت شصت‌چی را صرفاً به یک تیپ کمدی تقلیل نمی‌دهد. در واکنش‌های او، علاوه بر ظرفیت طنز، نوعی سردرگمی و فشار اجتماعی نیز دیده می‌شود که می‌تواند در قسمت‌های بعدی پررنگ‌تر شود.

نویسندگان جدید و تلاشی برای فرار از تکرار

یکی از نکات قابل توجه درباره «مرد ۳۰۰۰ چهره»، حضور تیم نویسندگی متفاوت است. نویسندگان این مجموعه تلاش کرده‌اند از همان قسمت اول، مخاطب را مستقیماً وارد جهان داستان کنند و صرفاً به نوستالژی قسمت‌های قبلی تکیه نکنند.

این مسئله اهمیت زیادی دارد؛ چرا که ساخت ادامه‌ای برای اثری مانند «مرد هزارچهره» به‌سادگی امکان‌پذیر نیست. مخاطب از یک سو انتظار دارد عناصر آشنای اثر قبلی را ببیند و از سوی دیگر نمی‌خواهد صرفاً با تکرار همان شوخی‌ها و موقعیت‌های قدیمی مواجه شود.

قسمت نخست نشان می‌دهد نویسندگان دست‌کم در طراحی موقعیت‌ها تلاش کرده‌اند میان این دو نیاز تعادل برقرار کنند.

{$sepehr_key_244949}

جهان داستانی از همان قسمت اول شکل می‌گیرد

یکی از موفقیت‌های قسمت نخست، معرفی سریع و نسبتاً دقیق جهان داستانی است. راننده، کارمندان، خود مسعود شصت‌چی و حتی همسر او، هر کدام در ساخت این جهان نقش دارند و سریال زمان زیادی را صرف معرفی شخصیت‌ها و موقعیت‌های فرعی نمی‌کند.

این ویژگی باعث می‌شود مخاطب از همان ابتدا احساس کند وارد یک دنیای مشخص شده است؛ دنیایی که قرار است اتفاقات اصلی داستان درون آن رخ دهد.

البته نمی‌توان انکار کرد که هیچ‌کدام از قسمت‌های جدید نمی‌توانند به‌سادگی جای تجربه‌های قبلی این مجموعه را بگیرند. «مرد هزارچهره» و «مرد دوهزارچهره» برای بخشی از مخاطبان به خاطره‌ای ماندگار تبدیل شده‌اند و مقایسه اثر جدید با آنها اجتناب‌ناپذیر است. با این حال، میزان تلاش مدیری و تیم سازنده در قسمت اول، به‌مراتب بیشتر از تجربه اخیر او در «شیش‌ماهه» به نظر می‌رسد.

شصت‌چی؛ مردی که هنوز در جامعه پذیرفته نشده است

یکی از لایه‌های جالب قسمت اول، نحوه مواجهه سریال با گذشته شصت‌چی است. سابقه زندان رفتن او صرفاً یک شوخی یا اطلاعات حاشیه‌ای نیست؛ بلکه به بخشی از هویت اجتماعی این شخصیت تبدیل شده است.

شصت‌چی انگار از سوی اطرافیان خود نیز به‌تدریج طرد شده و در تنهایی خودش گرفتار است. او تصویری از فردی است که تلاش می‌کند به زندگی عادی بازگردد، اما جامعه هنوز حاضر نیست گذشته او را فراموش کند.

حتی در ماجرای برگزاری مراسم عروسی نیز این موضوع به شکلی مستقیم مطرح می‌شود. شصت‌چی با شرم و تردید درباره سابقه خود صحبت می‌کند و واکنش مدیر تالار نیز نشان می‌دهد که «سابقه‌دار بودن» همچنان برای جامعه یک برچسب جدی است.

همین جاست که طنز سریال از یک شوخی ساده فراتر می‌رود و به یک مسئله اجتماعی اشاره می‌کند؛ اینکه آیا فردی که دوران محکومیت خود را پشت سر گذاشته، واقعاً می‌تواند دوباره بدون قضاوت جامعه به زندگی بازگردد؟

شوخی با ازدواج و هزینه‌های نجومی

سریال در کنار پرداختن به گذشته شصت‌چی، به برخی مسائل روزمره و معاصر نیز طعنه می‌زند. کنایه به هزینه‌های ازدواج، مخارج سنگین مراسم و حتی مبالغی که برای فیلم‌ها و خدمات پیش از ازدواج دریافت می‌شود، از جمله همین موارد است.

این شوخی‌ها زمانی اثرگذارتر می‌شوند که به مسائل ملموس زندگی امروز متصل باشند. «مرد ۳۰۰۰ چهره» در قسمت نخست تلاش کرده بخشی از طنز خود را از همین موقعیت‌های آشنا استخراج کند؛ موقعیت‌هایی که مخاطب می‌تواند نمونه‌هایشان را در زندگی واقعی نیز پیدا کند.

{$sepehr_key_244950}

پادکست و شاعران؛ نوستالژی در خدمت قصه جدید

یکی از سکانس‌های قابل توجه قسمت اول، بخش مربوط به ضبط پادکست است؛ موقعیتی که علاوه بر جنبه طنز، اشاره‌ای به فضای رسانه‌ای و فرهنگی امروز دارد.

این بخش از آن جهت اهمیت دارد که سریال صرفاً به بازسازی فضای گذشته خود اکتفا نمی‌کند و تلاش می‌کند عناصر معاصر را نیز وارد جهان داستان کند.

از سوی دیگر، برای مخاطبان قدیمی مجموعه، یادآوری فضای شاعران و اتفاقات مشابه در فصل‌های پیشین، نوعی بازی نوستالژیک با خاطرات گذشته است. این ارجاعات اگر در ادامه سریال نیز با ظرافت مورد استفاده قرار بگیرند، می‌توانند بدون آنکه اثر را به یک مجموعه صرفاً نوستالژیک تبدیل کنند، ارتباط مخاطب قدیمی با آن را حفظ کنند.

ارجاع به گذشته؛ زمینه‌سازی برای چالش‌های تازه

یکی دیگر از نکات قابل توجه، استفاده از تصاویری از گذشته است؛ ارجاعی که صرفاً برای یادآوری خاطرات قبلی طراحی نشده و همزمان می‌تواند زمینه‌ای برای ورود شصت‌چی به چالش‌های تازه باشد.

این شیوه، اگر در ادامه نیز حفظ شود، می‌تواند یکی از ابزار‌های مهم فیلمنامه برای پیوند دادن گذشته و حال باشد. شصت‌چی قرار نیست گذشته‌اش را فراموش کند؛ بلکه قرار است با همان گذشته وارد موقعیت‌های جدید شود.

ایراد‌هایی که فعلاً می‌توان از آنها گذشت

البته قسمت اول بدون ایراد هم نیست. در برخی سکانس‌ها، ریتم افت می‌کند و بعضی موقعیت‌ها بیش از اندازه کش پیدا می‌کنند. گاهی نیز دیالوگ‌هایی به نظر می‌رسد که بیشتر برای پر کردن زمان سکانس نوشته شده‌اند تا پیشبرد داستان.

با این حال، قضاوت درباره این مسئله در قسمت نخست کمی زود است. قسمت اول هر سریال، به‌خصوص اثری که قرار است یک جهان داستانی را دوباره معرفی کند، ناچار است بخشی از زمان خود را صرف زمینه‌چینی کند.

اگر این کش‌آمدن سکانس‌ها در قسمت‌های بعدی ادامه پیدا کند، می‌تواند به یکی از نقاط ضعف جدی سریال تبدیل شود؛ اما در قسمت نخست هنوز می‌توان از آن به عنوان هزینه‌ای برای معرفی شخصیت‌ها و جهان داستان چشم‌پوشی کرد.

وقتی سریال به جای عروسی تمام‌شدن، با عروسی آغاز می‌شود

یکی از انتخاب‌های جالب «مرد ۳۰۰۰ چهره»، شروع داستان با عروسی است. در بسیاری از سریال‌ها، ازدواج و مراسم عروسی نقطه پایانی یا دست‌کم یکی از نقاط اوج داستان است؛ اما مدیری این بار قصه را از جایی آغاز می‌کند که معمولاً دیگران به آن ختم می‌شوند.

این انتخاب، از همان ابتدا این پرسش را ایجاد می‌کند که زندگی مشترک شصت‌چی قرار است او را به چه موقعیت‌هایی بکشاند و گذشته او چگونه بر این زندگی سایه خواهد انداخت.

به همین دلیل، عروسی در قسمت نخست صرفاً یک موقعیت کمدی نیست؛ بلکه می‌تواند نقطه شروع بحران‌های تازه مسعود شصت‌چی باشد.

«مرد ۳۰۰۰ چهره»؛ هنوز زود است برای قضاوت نهایی

«مرد ۳۰۰۰ چهره» در قسمت نخست هنوز فاصله قابل توجهی با خاطره ماندگار «مرد هزارچهره» دارد و بعید است صرف حضور دوباره مسعود شصت‌چی بتواند جایگاه آثار قبلی را تکرار کند.

اما نکته مهم این است که سریال دست‌کم در شروع، نشانه‌هایی از یک تلاش جدی برای ساختن داستانی تازه دارد. بازی بهتر مهران مدیری، طراحی جهان داستانی، استفاده از شخصیت آشنای شصت‌چی در موقعیتی جدید، شوخی با مسائل روز و ارجاع کنترل‌شده به فصل‌های قبلی، همگی نشان می‌دهند که سازندگان صرفاً به نوستالژی مخاطب تکیه نکرده‌اند.

اگر فیلمنامه در ادامه بتواند از کش‌دادن موقعیت‌ها فاصله بگیرد و همین تعادل میان نوستالژی، طنز اجتماعی و داستان تازه را حفظ کند، «مرد ۳۰۰۰ چهره» می‌تواند حداقل به یک بازگشت قابل دفاع برای مسعود شصت‌چی و مهران مدیری تبدیل شود؛ هرچند برای رسیدن به جایگاه دو فصل پیشین، هنوز راه بسیار طولانی در پیش دارد.

{$sepehr_key_244951}