ما فقط از ۱۰ درصد مغزمان استفاده می‏‌کنیم؟

پاسخ علمی به یک شایعه قدیمی که آن‌قدر گفته‌اند و شنیده‌ایم که جزئی از باورهایمان شده است: آیا ما فقط از ۱۰ درصد مغزمان استفاده می‏‌کنیم؟

کد خبر: ۵۱۵۴۲

تاریخ : ۱۳ آذر ۱۳۹۹ - ۱۱:۰۵

نوشته

مریم ملی | شهرآرانیوز - «حتی نخبه‏‌ترین افراد مثل اینشتین هم کمتر از ۱۰ درصد از مغزشان استفاده می‎کنند و هیچ‎کس قابلیت این را ندارد که از کل توان تحلیل مغزش استفاده کند.» این جمله‎ها برایتان آشناست، نه؟ به نظر شما این ماجرا چقدر واقعیت دارد؟ آیا مغز ما سیستمی است که هیچ‎وقت نمی‌توانیم از کل ظرفیتش استفاده کنیم؟ آیا با به‌کارگیری درصد بالاتری از مغز، ما به نابغه و ابرقهرمان تبدیل می‎شویم و توانایی‎های شگفت‎انگیزی مثل ذهن‎خوانی پیدا می‎کنیم؟ قبل از پاسخ به این سؤال لازم است کمی مغزمان را دقیق‎تر بشناسیم.

افسانه ۱۰درصد به‌طور فراگیر در فرهنگ عامه جا افتاده است. برای مثال در سال۲۰۱۴ فیلمی به نام «لوسی» ساخته شد که در آن قهرمان داستان به لطف خوردن دارو ۹۰درصد باقی‎مانده از قدرت ذهنش را آزاد و توانایی خارق‌العاده‎ای پیدا می‎کرد. مدتی پیش هم در یکی از برنامه‎های تلویزیونی که مسابقه‎ای با اجرای محمدرضا گلزار بود این سؤال با ۴ گزینه مطرح شد و به‌اشتباه گزینه ۱۰ درصد درست اعلام شد.

افسانه‎ای که فرایند‌های تکاملی هم ردش می‎کنند

یکی از دلایل ردشدن این فرضیه این است که مغز طی میلیون‎ها سال فرایند انتخاب طبیعی شکل گرفته است که در آن صفات مطلوب به قیمت «افزایش احتمال حیات» کنار گذاشته شده‏‌اند؛ بنابراین بعید است بدن یک‌پنجم از کل انرژی خود را به اندامی بدهد که فقط ۱۰درصد آن را به‌کار می‌گیرد.

از طرفی مغز افراد بزرگ‎سال فقط ۲درصد از حجم بدن را تشکیل می‌دهد، اما ۲۰درصد از مصرف کل انرژی را به خود اختصاص می‌دهد. برای مقایسه، مغز گونه‏‌های گیاه‏‌خوار بسیار زیادی مثل ماهی‏‌ها، خزندگان، پرندگان و پستانداران حداکثر ۲ تا ۸ درصد از کل انرژی بدن را مصرف می‏‌کند و از نگاه علم تکامل منطقی نیست که ما برای استفاده از چنین اندام پرهزینه‏‌ای تکامل یافته باشیم و فقط بتوانیم از بخشی از آن استفاده کنیم و بقیه‏‌اش بی‌استفاده باقی بماند!

همه با هم برای یک هدف

در سال‎های گذشته دانشمندان نشان داده‎اند که هر بخش از مغز انسان مسئولیت خاصی مثل شناسایی رنگ‏‌ها یا حل مسئله را بر عهده دارد. محققان از طریق تکنیک‎های تصویرسازی مغز مثل «برش‌نگاری با گسیل پوزیترون» و «تصویرسازی تشدید مغناطیسی کارکردی» نشان داده‎اند که همه بخش‎های مغز در انجام وظایف روزانه نقش دارند.

حتی در مطالعاتی که فعالیت در سطح یک نورون را شناسایی می‌کنند، هیچ منطقه‏‌ای در مغز انسان پیدا نشده است که به‌طور کامل غیرفعال باشد. درصورتی‌که افسانه ۱۰ درصد حقیقت داشته باشد، پس از صدمه دیدن مغز، بخش زیادی از آن نباید تأثیری روی توانایی‎های روزمره ما داشته باشد، اما یکی دیگر از شواهد محکم برای رد فرضیه ۱۰درصد، معلولیت‎هایی است که در اثر ضربه به سر، آسیب مغزی، مسمومیت کربن‏دی‎اکسید یا بیماری‏‌ها سراغ افراد می‎آیند.

حتی وقتی بیکاریم، مغز فعال است!

مطالعات بر پایه اسکن‏‌های مغزی افراد نشان می‎دهد مغز انسان در بیشتر موارد و حتی وقتی کار زیادی انجام نمی‌دهیم، فعال است. البته این موضوع نیز درست است که مغز انسان قابلیت انعطاف‎پذیری زیادی دارد و ما به‌عنوان یک موجود هوشمند، توانایی بالایی برای یادگیری مهارت‌های جدید داریم. همچنین این قابلیت‏‌ها با میزان درصد استفاده از مغز ارتباطی ندارد و این قدرت فراگیری بیشتر از طریق ایجاد اتصالات و شبکه‏‌های جدید در مغز اتفاق می‎افتد، نه از طریق فعال‎سازی مناطق بیکار قبلی!

این موضوع به‌هیچ‌وجه با توانمندی‎های مغزی تناقض ندارد و برای مثال یک فرد هشتادساله ممکن است توانمندی یادگیری یک مهارت یا زبان جدید را داشته باشد. به اعتقاد دانشمندان، تقریبا هر عمل ما ساختار فیزیکی مغزمان را تغییر خواهد داد. حتی آنچه درباره‌اش فکر می‏‌کنیم هم بر ساختار فیزیکی مغز مؤثر است. به‌عنوان مثال، هربار که یک خاطره را به یاد می‌آورید، شما به‌طور مؤثری در حال تقویت ارتباط بین سلول‎های مغزی خود هستید.

فعالیت‏‌های ما روی مغزمان اثر می‎گذارد

فعالیت‏‌هایی که نیاز به مهارت به‌خصوصی دارند، مانند نواختن آلات موسیقی یا بازی شطرنج، با تغییرات بزرگ‌تری در اندازه مناطق خاصی از مغز همراه هستند. به‌عنوان مثال، نوازندگان ویولون نسبت به افراد عادی بافت مغزی متراکم‌تری دارند که به بازنمایی انگشتان دست چپشان اختصاص دارد و بازیکنان خبره شطرنج غشای خاکستری بیشتری در مغز خود دارند که نشانه احتمالی کارایی عصبی در ناحیه‏‌ای مرتبط با نمایش نحوه ارتباط اشیا با یکدیگر است. این موضوع به معنی استفاده از بخش‌های بی‌استفاده مغز نیست و درحقیقت این افراد از طریق استفاده بیشتر از مغز خود، اتصالات قوی‌تری در اعصاب مغزی خود ایجاد و آن را تقویت کرده‌اند.

منابع

www.scientificamerican.com

خبرگزاری سیناپرس

سایت دیجیاتو