چند نکته عجیب درباره خطرات زیاد تلفن همراه برای محیط ‌زیست

گوشی‏‌هایی که کمک می‏‌کنند تا در فضای مجازی بچرخیم و پست‏‌های محیط‌زیستی را لایک کنیم و به پویش‌‎های بازیافت و مراقبت از حیوانات خیابانی بپیوندیم، خیلی آهسته و آرام، بدون آنکه متوجه شویم، تأثیرات عجیب و هولناکی در محیط زندگی‏‌مان ایجاد می‏‌کنند.

کد خبر: ۵۲۹۴۸

تاریخ : ۲۸ آذر ۱۳۹۹ - ۱۰:۴۵

نوشته

شهرآرانیوز - اگر نشست‌های تبلیغاتی گوشی‏‌های پرچم‎دار برند‌های مختلف را دیده باشید، مدت‌هاست در بین آن‎ها رقابت تازه‎ای ایجاد شده است. رقابتی برای آنکه نشان بدهند بخش‏‌های بیشتری از تلفن همراه تولیدی‏‌شان قابلیت بازیافت دارد؛ گرچه شاید این موضوع در بین قدرت پردازش، میزان حافظه داخلی و زیبایی و جنس بدنه اهمیت خیلی کمتری برای ما داشته باشد. همان گوشی‏‌هایی که کمک می‏‌کنند تا در فضای مجازی بچرخیم و پست‏‌های محیط‌زیستی را لایک کنیم و به پویش‌‎های بازیافت و مراقبت از حیوانات خیابانی بپیوندیم، خیلی آهسته و آرام، بدون آنکه متوجه شویم، تأثیرات عجیب و هولناکی در محیط زندگی‏‌مان ایجاد می‏‌کنند و ما بی‏‌خبر از آن، هرروز ایده خرید یک گوشی و تبلت به‏‌روز را در سرمان می‌پرورانیم. خب چه باید کرد؟ چه‌کار از ما ساخته است؟ آیا با نخریدن گوشی‎های جدید مشکل حل می‎شود؟

انتقام باتری‏‌ها از ما و طبیعت

بیش از ۷.۲ میلیارد گوشی همراه روی کره زمین وجود دارد و هرسال میلیون‎ها موبایل هم از چرخه مصرف خارج می‎شوند و به دسته زباله‏‌های الکترونیکی می‎پیوندند. درواقع، چون بسیاری از آن‌ها بازیافت‌پذیر نیستند، می‏‌روند تا به مأموریتشان، یعنی آلوده‌کردن محیط‌زیست، عمل کنند! یکی از مشکلات اساسی گوشی‏‌های تلفن همراه هوشمند، قصه دردناک باتری‏‌های لیتیومی است. کبالت، یکی از عنصر‌های سازنده این باتر‏ی‎ها، بیشتر به‌وسیله کودکان کار از معادن استخراج می‏‌شود، اما آنچه اینجا قرار است درباره‎اش حرف بزنیم، سرنوشت شوم این باتری‎هاست. باتری‌های لیتیوم به‌کاررفته در دستگاه‌های الکترونیکی مثل گوشی‌های هوشمند، لپ‌تاپ، تبلت و ساعت‌های هوشمند، همگی تجزیه‌نشدنی و بازگشت‌ناپذیر به محیط‌زیست هستند و علاوه بر آن، اگر در طبیعت رها شوند، آب و خاک را هم به‌شدت آلوده می‏‌کنند.

یکی دیگر از مواد سمی که در تراشه‌های الکترونیکی به کار می‏‌رود و از زباله‌های خطرناک شرکت‌های تولید ابزار دیجیتال به حساب می‏‌آید، «تری‌کلرو اتیلن» است که نباید به آب‏‌های زیرزمینی راه پیدا کند. چون دوباره به چرخه مصرف خودمان برمی‏‌گردد و به‌شدت بیماری‏‌زا و خطرناک است، اما مدت‏‌هاست به‌دلیل سهل‏‌انگاری شرکت‏‌هایی مثل «سیلیکون ولی» این اتفاق افتاده است. غیر از خطرات آب‏‌های آلوده، این مواد سمی می‎توانند از طریق فرایندی به نام «پیش‌رانی بخار «(vapor intrusion) وارد هوا و سیستم تهویه ساختمان‌ها و وارد سیستم تنفسی انسان شوند و مشکلات زیادی برای دستگاه ایمنی بدن به وجود بیاورند.

چرا بعضی از گوشی‎ها بازیافت‌پذیر نیستند؟

عناصر و مواد مضری که در گوشی‌های همراه وجود دارد، فقط برای انسان‌ها مضر نیستند، بلکه آن‌ها سلامت همه موجودات زنده ازجمله حیوانات و گیاهان را تهدید می‌کنند. نمونه‎اش سرب است که یکی از عناصر پرکاربرد در صنعت گوشی و باتری‌سازی محسوب می‌شود. سرب برای سیستم عصبی و ایمنی و غدد درون‌ریز به‌شدت خطرناک است. عنصر سمی دیگر جیوه است. جیوه در بیشتر صفحـات کریستالی گوشی‏‌های همراه وجود دارد و در فرایند بازیافت می‏‌تواند آلودگی‌ها و خطراتی برای انسان ایجاد کند. کادمیم هم یکی دیگر از عناصر خطرآفرینی است که در باتری‎های تلفن همراه به‌کار می‏‌رود و در فرایند بازیافتش به همان میزان اندکی که در گوشی وجود دارد، می‎تواند ۶۰۰ هزار لیتر آب را آلوده کند. کلرین و برم هم از دیگر مواد مضری هستند که رهاشدنشان در طبیعت برای چرخه‌های زیست‌محیطی دردسر‌های فراوانی را به‌دنبال دارد.

چه کاری از ما ساخته است؟

شاید دارید با خودتان فکر می‏‌کنید که قرار است به شما بگوییم کمتر گوشی و تبلت و رایانه شخصی بخرید و خب الان دارید جبهه می‏‌گیرید که «یعنی چه؟ خب لازم داریم و مگر می‎شود نخرید و...»، اما راهکار‌های ساده دیگری هم وجود دارد که کمک می‏‌کند قدم کوچکی در راه تولید آهسته‎تر ابزار‌های الکترونیکی به‌خصوص گوشی همراه برداریم و به‌تبع آن مواد سمی کمتری به محیط زندگی و بدنمان وارد کنیم. مثلا اگر به هر دلیلی می‎خواهید گوشی یا تبلت جدید بخرید و می‏‌دانید که ابزار فعلی‎تان هنوز قابل استفاده است، آن را گوشه کمد و کشو نیندازید.

می‏‌توانید به‌جای این کار، آن را حضوری یا از طریق اپلیکیشن‏‌های خریدوفروش کالا بفروشید. این‌طوری مطمئن هستید تا پایان عمر دستگاه از آن استفاده می‌شود و در زمان عمر مفیدش به زباله تبدیل نشده است. اگر هم خودتان بتوانید تا پایان عمرش از آن استفاده کنید و درگیر تبلیغات گوشی‎های جدید نشوید که خب بهترین گزینه است.

از طرفی، وقتی باتری گوشی و مودم سوخته است و می‌خواهید آن را دور بیندازید، مراقب باشید که آن را در سطل زباله و کنار دیگر زباله‌ها نگذارید. چون امکان آتش‌سوزی و انفجار آن وجود دارد. شما می‎توانید باتری‎های قلمی و باتری گوشی و مودم را به مراکز بازیافت یا جمع‎آوری باتری در شهرتان تحویل بدهید تا آن‌ها قسمت‏‌های قابل بازیافتش را جدا کنند و بقیه‏‌اش را در فرایندی تخصصی از بین ببرند.

در برخی کشور‌های پیشرفته ATM سازگار با محیط‌زیست وجود دارد که هر فردی می‏‌تواند تلفن همراه یا تبلت خود را به قیمتی که این دستگاه تخمین می‏‌زند، به آن بفروشد و در ازای آن در همان لحظه پول نقد دریافت کند. این دستگاه‏‌ها گوشی‎های همراه کارکرده را بازیافت و قطعاتشان را از هم جدا می‎کنند. اگر تا اینجای مطلب را همراهمان آمده باشید، ممکن است الان بگویید همین؟ پیشنهادتان همین بود؟ اینکه نمی‎تواند جلو تولیدات عظیم شرکت‎های تراز اول گوشی همراه را بگیرد و تغییری در فرایند ساخت آن‌ها ایجاد کند، اما بگذارید خیالتان را راحت کنیم که همین قدم‏‌های کوچک هم می‏‌تواند میزان زباله کمتری تولید کند و کمترین فایده‎اش این است که از یک ابزار تا حد امکان استفاده شده و بعد دور انداخته شده است.