عقب‌ماندگی مشهد در حوزه زبان جنسیتی

به گفته برخی صاحب‌نظران، هنوز زبان و ادبیات برای موضوع جنسیت در شهر شکل نگرفته است

کد خبر: ۶۳۰۱

تاریخ : ۱۳ مهر ۱۳۹۸ - ۰۷:۲۶

نوشته

زهرا اسکندریان - «هنوز معنای جمله‌ها را بلد نیستیم. در ساخت آگاهی هنوز در مرحله‌ای نیستیم که زبان باز کرده باشیم و هنوز لکنت داریم. گوش‌ها نمی‌فهمند و حرف‌ها شنیده نمی‌شوند.» این را دانشیار پژوهشگاه فرهنگی و علوم انسانی کشور درباره مسئله حضور زنان در جامعه و زبانی که هنوز قاصر است تا این موضوع را در جامعه مطرح کند، گفت. نعمت‌ا... فاضلی در اتاق جلسات تالار شهر ایستاد و مثل همه سخنرانی‌هایش ۳۰ دقیقه‌ای را جذاب و پرتکاپو از علت وجود مشکلات بر سر راه حضور زنان در جامعه گفت. به اعتقاد او «زبان جنسیت در شهر هنوز به زبان عمومی تبدیل نشده است. اینکه چرا شاخص‌های عدالت جنسیتی در ایران وضعیت خوبی ندارد، به این دلیل است که هنوز زبان صحبت کردن در این‌باره شکل نگرفته و در جامعه‌ای که درباره این موضوع کرولال هستند، درباره جنسیت و شهر صحبت می‌کنیم».
به گفته فاضلی، اگر عده‌ای برای حضور در این شهر مشکل دارند، فقط نادانی شهروندان نیست، بلکه کم‌کاری دانشگاهیان هم هست؛ درحالی‌که بسیاری از دانشگاهیان راویان شهر نیستند و راوی پول درآوردن هستند.
وی افزود: بر اساس آنچه در کتاب حکایات فرهنگ یک شهر خوانده‌ام، مشهد در حوزه زبان و ادبیات جنسیت خیلی عقب‌تر از تهران است و با این شهر مقایسه‌شدنی نیست؛ تهران دست‌کم می‌تواند جمله بسازد، اما مشهد به‌طور کلی بدون زبان جنسیت و شهر است. او این را هم اظهار کرد که شهر جنسیتی شده و تن شهر با تن زن درهم تنیده است، اما در ذهنیت دچار تأخر تاریخی هستیم و می‌خواهیم با این واقعیت بجنگیم؛ جنگی که بازنده بودنش از قبل مشخص است.
رئیس شورای شهر مشهد هم که در این نشست حضور داشت، به وقوع یکی از جنبش‌های تاریخی زنان مشهد اشاره کرد و گفت: ۱۲۰۰سال قبل، پس از شهادت امام رضا (ع)، زنانی از محله نوغان می‌خواستند تا در تشییع امام رضا (ع) شرکت کنند، اما گروهی مانع از حضور آنان شدند. با این حال زنان نوغان با راه‌اندازی جریان و جنبش اجتماعی در این مراسم حضور یافتند. این امر نشان‌دهنده وجود سابقه چندصدساله جنبش اجتماعی زنان در این کشور است.
محمدرضا حیدری با بیان اینکه آنچه در مقوله زنان مسئله است، جامعه‌پذیری و نهادینه کردن برخی هنجارهاست، ادامه داد: تا این موضوع حل نشود، به جایی نمی‌رسیم و در این‌باره با مشکل بنیادین روبه‌رو هستیم. او اضافه کرد: مدیریت‌شهری نیز در این دوره سعی کرده تا در مصوبات و اقدامات، زنان و قشر آسیب‌پذیر جامعه را در نظر بگیرد؛ به‌طوری‌که با تدوین منشور حقوق شهرنشینی در ماده۲۶ این سند، مدیریت‌شهری درباره به رسمیت شناختن تمام حقوق زنان موظف شده است. «پیش‌نویس طرح شهر همگان در حال آماده‌سازی است که در آن به ایجاد فضای امن و مناسب برای حضور همه اقشار از جمله زنان تأکید شده است.» این را هم رئیس کمیسیون حقوقی شورای شهر مشهد در این نشست اظهار کرد و گفت: این طرح در ۴ موضوع اصلی شهر دوستدار کودک، شهر قابل دسترس برای همه، تأکید بر پیاده‌مداری و دوچرخه‌سواری و شهر مناسب، ایمن و امن برای بانوان در حال تهیه شدن است.
محسن حسینی‌پویا گفت: با وجود طرح شهر همگان و منشور حقوق شهرنشینی، شهرداری مشهد موظف است در بخش‌های مختلف حمل‌ونقل عمومی، امکانات ورزشی، تفریحی و آموزشی سهم زنان را عادلانه ببیند و برای حضور آنان امکانات مناسبی فراهم کند. محمدهادی مهدی‌نیا، رئیس کمیسیون عمران و شهرسازی شورای شهر مشهد، که ابتکار تشکیل این نشست را داشت گفت: نیمی از عوامل پویایی جامعه، زنان هستند و باید به این قشر و نیاز‌های آن‌ها توجه خاص شود. این کمیسیون در کنار وظایف خود از جمله تهیه لایحه و طرح‌های حوزه شهرسازی و همچنین اقدامات نظارتی سعی کرده با برگزاری سلسله‌نشست‌های گفتمان توسعه با هدف بررسی موضوعات مختلف شهر، صاحب‌نظران مختلف را پای میز گفتگو بیاورد. شهناز رمارم، عضو هیئت‌رئیسه شورای شهر، نیز در حاشیه این نشست به پایگاه اطلاع‌رسانی شورای شهر گفت: زنان قبل از به‌رسمیت شناخته شدن از سوی مردان، باید خودشان حقوق خود را به رسمیت بشناسند. زنان بیش از نیمی از جامعه هستند و با این حال با وجود تأثیرگذاری بالای آن‌ها، ظرفیتشان همواره پنهان مانده است.
احمد نوروزی، رئیس کمیسیون اقتصادی شورای شهر مشهد، هم در این‌باره اظهار کرد: در شورای پنجم توجه ویژه‌ای به حوزه اقشار مختلف از جمله زنان، کودکان و توان‌یابان شده است و مصوبات مختلفی را نیز از جمله مناسب‌سازی خیابان‌های شهر برای معلولان و همچنین تدوین حقوق شهرنشینی داشته‌ایم.
«وضعیت کشور ما در رنکینگ جهانی خوب نیست. کشور‌هایی مثل عربستان که فضا‌های تنگ‌تری دارند، رنکینگ‌های بالاتری نسبت به ایران دارند.» این را هم مونا عرفانیان، استاد دانشگاه در رشته برنامه‌ریزی طراحی شهری، در این جلسه گفت و افزود: این امر به این دلیل است که سیاستمداران این کشور‌ها در بالابردن برخی شاخص‌ها برای حفظ شاخص جهانی حواسشان باشد. فاطمه وثوقی، استاد دانشگاه و دکترای رشته برنامه‌ریزی روستایی، نیز در این نشست اظهار کرد: متأسفانه زنان در جامعه شبکه‌سازی ندارند و نمی‌توانند لابیگری کنند. توانمندسازی زنان از طریق فناوری میسر است و نهاد‌های متولی باید به این توانمندسازی در ابعاد مختلف توجه کنند، اما در بسیاری از موارد این موضوع تنها متوجه زنان سرپرست‌خانوار بوده است.