نشست نقد و بررسی فیلم «صدای آهسته» با حضور افشین هاشمی در مشهد

این فیلم شنبه ۱۳ مهر در سینماهویزه به نمایش درآمد و بعد از آن افشین هاشمی در سالن ۴ این سینما حاضر شد و درباره این تجربه متفاوت با حاضران به گفتگو نشست.

کد خبر: ۶۴۶۰

تاریخ : ۱۵ مهر ۱۳۹۸ - ۰۸:۳۸

نوشته

شکیبا افخمی‌راد| «ازآنجایی‌که ممکن است بعضی‌ها با پیش‌زمینه‌ای از نمایش‌های مردمی و سریال‌هایی که من بازی کرده‌ام، برای تماشای فیلم من آمده باشند، می‌خواستم این پیش‌آگاهی را بدهم که این فیلم شبیه آن‌ها نیست. فیلمی که امشب می‌بینید، کمی فرم‌گراست با محتوایی متفاوت از آنچه ممکن است در سینمای روزمره ببینید. درواقع تمام فیلم‌هایی که در گروه هنروتجربه اکران می‌شوند، این خاصیت را دارند. این فیلم‌ها در جست‌وجوی راه بیانی تازه یا آزموده‌نشده‌ برای روایت داستانشان هستند. «صدای آهسته» نیز یک فیلم تجربی است که امیدوار است بتواند با مخاطبش ارتباط برقرار کند.» این‌ها صحبت‌های افشین هاشمی، کارگردان فیلم «صدای آهسته»، پیش از نمایش فیلمش در پردیس سینمایی هویزه است. هاشمی که برای شرکت در جلسه نقد و بررسی فیلمش به مشهد آمده‌ بود، سعی کرد پیش از اکران فیلم به مخاطبانش آگاهی دهد که قرار است با فیلمی متفاوت روبه‌رو شوند؛ فیلمی که سال93 ساخته شده اما به‌تازگی نوبت اکران آن در گروه هنروتجربه رسیده‌ است. هاشمی برای فیلم جدیدش علاوه‌بر اینکه سراغ سوژه‌ای کمترکارشده در سینمای ایران رفته، سعی کرده است از لحاظ فرم نیز فضای تازه‌ای را تجربه کند؛ ساختاری دور از ساختار متداول سینمای ایران. او در فیلمش برخوردی تازه با موضوع تغییر جنسیت دارد و به‌جای نشان دادن معضلات اجتماعی که برای ترنس‌ها اتفاق می‌افتد، سعی می‌کند درگیری‌ها و جنگ‌های درونی آن‌ها را روایت کند. این فیلم ساعت17 شنبه 13مهر در سینماهویزه به نمایش درآمد و بعد از آن افشین هاشمی در سالن4 این سینما حاضر شد و درباره این تجربه متفاوت با حاضران به گفت‌وگو نشست.

تجربه‌ای متفاوت
هاشمی در این نشست درمورد وجه تمایز این فیلم با دیگر آثارش گفت: من نگاهم به مقوله هنر، کمی خودخواهانه است؛ یعنی زیاد به اینکه بازار چه می‌خواهد یا به اینکه کدام فیلم در اکران عمومی موفق‌تر خواهد بود، کاری ندارم؛ البته نه به این معنا که موفقیت و پرمخاطب بودن فیلم‌هایم را دوست نداشته باشم، بلکه به این معنی که پیش از موفقیت فیلم به این موضوع فکر می‌کنم که خودم چه چیزی را دوست دارم. من همیشه این نکته را درنظر می‌گیرم که با کدام فیلم می‌توانم بهتر حرف بزنم.
او با اشاره به اینکه در ساخت تمامی فیلم‌هایش تجربه‌های متفاوتی را دنبال کرده‌ است، درباره این تفاوت‌ها توضیح داد: من در زمان ساخت هرکدام از این فیلم‌ها دوست داشتم درباره همان موضوع مشخص صحبت کنم. از طرف دیگر، همه این فیلم‌ها با هماهنگی با شرایط و امکانات تولیدی زمان خودش ساخته شده‌ است؛ مثلا در همین کشور اگر من می‌توانستم یک فیلم 100میلیون دلاری تولید کنم، طرح دیگری را دنبال می‌کردم، بنابراین تمام این فیلم‌ها در عین آنکه دوستشان دارم، در هماهنگی با شرایط موجود برای تولید ساخته شده‌اند.

فرصتی که در ایران ایجاد نمی‌شد
در ادامه این نشست، هاشمی درباره روند ساخت فیلم «صدای آهسته» توضیحاتی داد: «محمد رضایی‌راد نمایشنامه‌ای به همین سبک نوشته بود، من آن را خواندم و فکر کردم چقدر داستانش برای فیلم مناسب است و اینکه اگر بخواهم یک روز با امکانات محدود فیلمی بسازم، این داستان گزینه خیلی خوبی می‌تواند باشد.»
او با اشاره به اینکه در جریان یک سفر، فرصت ساخت این فیلم برایش مهیا شده‌ است، دلیل فیلم‌برداری «صدای آهسته» در خارج از کشور را این‌گونه توضیح داد: «این فیلم می‌توانست در ایران تولید شود اما قطعا کاستی‌هایی پیدا می‌کرد. من برای نشان دادن اتفاقی که برای شخصیت اصلی رخ می‌دهد، نیاز به نمایش شمایل زنانه داشتم؛ یعنی نمی‌توانستم تنها با پوشاندن لباس این تغییرات را نشان دهم. نشان دادن این عصیان درونی که تبدیل به تغییر شمایل می‌شود، مخصوصا در آن پلان نزدیک به انتها که بازیگر کلاهش را برمی‌دارد و موهایش بیرون می‌ریزد، در سینمای ایران امکان نداشت؛ به همین علت این فیلم را در خارج از کشور ساختم.»
در قسمتی از فیلم، اشکان خطیبی به‌عنوان یک راننده تاکسی، با شخصیت اصلی داستان صحبت می‌کند اما مخاطب تنها صدایش را می‌شنود و تصویری از او نمی‌بیند. هاشمی با بیان اینکه دلیلی برای دیدن راننده تاکسی وجود نداشت، گفت: ما از خلال صحبت‌های راننده تاکسی می‌خواستیم تصویری از وضعیت فرد اصلی را که در ماشین است، پیش چشم بگذاریم. درنتیجه به نمایش هیچ‌کدام از آن‌ها در این پلان نیاز نداشتیم و فقط تصاویری را نشان دادیم که شخصیت اصلی از محیط اطراف می‌بیند و ثبت و ضبط می‌کند، بنابراین دلیلی ندارد اشکان را ببینیم و شنیدن صدایش کفایت می‌کند.

از تئاتر فراری نیستم
بحث دیگری که در این نشست مطرح شد، شباهت ساختاری و روایتی فیلم با تئاتر بود. هاشمی در این‌باره نیز گفت: برای من سینمایی شدن یک اثر به معنای فراموشی تئاتر نیست. تئاتر یکی از امکانات بیان تصویری است و من از تئاتر فراری نیستم و مشکلی با اینکه فیلم از تئاتر کمک بگیرد، ندارم. درعین‌حال من از ادبیات گریزان نیستم: «سینما به معنای حذف ادبیات نیست، همچنان‌ که در فیلم‌های علی حاتمی، ما مدام جملات ادیبانه می‌شنویم.»
به نظر این کارگردان اگر فردی بدون تجربه تئاتری «صدای آهسته» را ساخته بود، هرگز درباره تشابه فیلمش با تئاتر از او سوال نمی‌شد و حتی شاید استفاده از فضای تئاتر جزو ویژگی‌های مهم فیلم تلقی می‌شد، اما ازآنجایی‌که مخاطب او را با تئاتر می‌شناسد، استفاده از فضای تئاتر را ضعف فیلم تلقی می‌کند.
به نظر او، این فیلم قرار نیست مانند فیلم‌های خوش‌ریتم مخاطب گسترده داشته باشد، بلکه «صدای آهسته» اصلا قواعد معمول را دنبال نمی‌کند، پس اتفاقات متفاوتی می‌تواند در آن رخ بدهد.
کارگردان صدای آهسته به این موضوع نیز اشاره کرد که فیلمش برای مخاطب گسترده ساخته نشده است و مخاطب خاص‌تری را می‌طلبد که کمی خارج از لذت معمول سینما، حوصله فیلم دیدن داشته باشد: «کارگردان وقتی دارد اثری را می‌سازد، می‌داند که کدام مخاطب را هدف گرفته است. این فیلم نیز بهترین جا برای اکرانش گروه هنروتجربه در همین سالن‌های کوچک و با همین گروه تماشاگران است که اصلا به قصد دیدن فیلم‌های این‌چنینی به سینما آمده‌اند.»

سوالی درباره تحولات درونی
هاشمی درباره محتوای فیلم توضیح داد: فیلم درباره معضلات قبل یا بعد و معضلات پزشکی و اجتماعی افراد ترنس نیست. سوال ما در فیلم، این است که وقتی شمایل این افراد تغییر می‌کند، خواب‌های آن‌ها و خاطراتشان چه می‌شود. آیا بعد از آنکه تغییر شمایل رخ می‌دهد، آن‌ها خاطراتشان را فراموش می‌کنند یا از آن‌ها به‌عنوان خاطره خوش یاد می‌کنند.
به‌گفته هاشمی، سوال فیلم درباره خاطرات، ذهنیات و جنگ درونی افراد ترنس است؛ البته این موضوع برای ما سوال است و برای خود این افراد، موضوعی نزدیک و ملموس.
او درباره فرم ساختاری فیلم نیز گفت: ما در ابتدا یک شتاب اولیه داریم. سپس سکون و بعد بازگشت به حرکت. در ابتدای فیلم چون شخصیت اصلی ما دچار یک آشوب درونی و در جست‌وجوی شمایل ساده و صدای تازه است، پلان‌ها با ضرباهنگ تندتر تدوین شده‌اند اما از لحظه‌ای که کاراکتر وارد انزوا می‌شود و ارتباطش با جهان بیرون مستقیم نیست، دوربین ایستا می شود. بعد از آن اولین‌بار که صورت کاراکتر اصلی دیده می‌شود، دوربین دوباره حرکت می‌کند و ریتم فیلم کمی تندتر می‌شود.
در پایان صحبت‌های هاشمی با تدارک مسئولان سینماهویزه برای او جشن تولد گرفته شد. افشین هاشمی متولد 20مهر است و حالا چهل‌وچهارساله شده است.

سابقه تاثیرگذار در حوزه تئاتر
بعد از پایان نشست، فرصتی پیش آمد تا با افشین هاشمی درباره فضای کاری موردعلاقه‌اش به گفت‌وگو بنشینیم. این هنرمند که کارنامه درخشانی در حوزه تئاتر دارد و معمولا نمایش‌هایش جزو تئاترهای پرمخاطب محسوب می‌شود، در چهار تجربه کارگردانی‌اش با آثار «خسته نباشید»، «گذر موقت»، «صدای آهسته» و «خاله قورباغه» نتوانسته است آن چنان که باید، بدرخشد و مخاطب را با فیلم‌هایش همراه کند. هرچند که هاشمی براین باور است به غیر از فیلم «صدای آهسته» باقی فیلم‌هایش فضایی مفرح داشته‌اند.
او درباره کم‌مخاطب بودن فیلم‌هایش نسبت‌به تئاترهایی که کارگردانی کرده است نیز گفت: اینکه تئاترهایم درمقایسه‌با فیلم‌های سینمایی‌ای که کارگردانی کرده‌ام در جذب مخاطب موفق‌تر بوده‌اند، به متفاوت بودن سابقه من در تئاتر و سینما برمی‌گردد. من 25سال است که در حوزه تئاتر فعالیت می‌کنم اما از سال83 وارد بازیگری سینما شده‌ام و از سال91 نیز فیلم‌سازی را آغاز کرده‌ام. همین موضوع نیز بی‌شک اصلی‌ترین دلیل موفق‌تر بودن من در حوزه تئاتر است.
او درباره اینکه ترجیح می‌دهد کدام فضای کاری را بیشتر تجربه کند، توضیح داد: من هرجا هوا خوب باشد، همان‌جا زندگی می‌کنم و هرکدام از این فضاها بهتر بود، همان‌جا کار خواهم کرد.
هاشمی همچنین از اکران فیلم جدیدش، «خداحافظ دختر شیرازی»، از 29آبان در سینماهای کشور خبر داد. این فیلم سال گذشته به دبیرخانه جشنواره فیلم فجر تحویل داده شده‌ بود اما درنهایت از راهیابی به رقابت پایانی بازمانده‌ بود. به‌نظر هاشمی زمان درنظر گرفته‌شده برای فیلم جدیدش، مناسب است و این فیلم می‌تواند مخاطبان خاص خودش را داشته‌باشد.
به‌گفته هاشمی، فیلم «خداحافظ دختر شیرازی» یک فیلم مفرح خانوادگی است و بی‌تردید همه خانواده‌ها از دیدن آن لذت می‌برند.
علاقه‌مندان مشهدی برای تماشای فیلم «صدای آهسته» می‌توانند برای تهیه بلیت در روزهای 22،21 و 30 مهرماه به سایت سینما تیکت مراجعه کنند.