مشارکت محلی لازمه تحقق «شهری برای همه»

مهدیه یاوری سرپرست دبیرخانه شورای اجتماعی محلات مشهد

کد خبر: ۷۳۱۶

تاریخ : ۲۸ مهر ۱۳۹۸ - ۰۸:۳۶

نوشته

امروزه توسعه شهر‌ها در دنیا با در نظر گرفتن حکمرانی خوب و مشارکت مردمی، با تجربه نه‌چندان موفق سیستم‌های سنتی بوروکراتیک و تصمیم‌گیری از بالا به پایین، امری پذیرفته شده است. ازاین‌رو گرایش به سیستم‌هایی به وجود آمده است که در آن تصمیمات با اشتراک میان ذی‌نفعان شهری گرفته می‌شود. جامعه جهانی به این نتیجه رسیده است که امروزه مشکل مهم مدیریت شهری کمبود منابع مالی نیست، بلکه بیش از همه مشکل اصلی را باید در شیوه اداره این عوامل دانست. از سوی دیگر تقاضای روزافزونی وجود دارد مبنی بر اینکه حکومت شهری باید درباره روند‌های تغییر در شهر پاسخ‌گوتر، اقداماتش با مسائل شهری و تحول آن‌ها متناسب‌تر و درباره اجتماع مسئول‌تر باشد. همین مسئله نقشی مهم در تمایل شهروندان در مداخله و مشارکت در روند‌های مدیریتی شهر دارد. اما مشارکت شهروندان مستلزم وجود سازوکاری برای ارتباط بدنه مدیریت شهری و نهاد‌های رسمی با اجتماع و شبکه‌های غیررسمی است. اما پرسش مهمی که در این زمینه وجود دارد، تبیین چگونگی تحقق این مهم است؟ یکی از راه‌هایی که اجماع نظر کارشناسان را به دنبال داشته، شبکه‌های اجتماعی فراگیر است. شبکه‌های اجتماعی درهم تنیده با شکل‌دهی هنجار‌های ساختاری، امکان مشارکت همگانی رسمی (انجمن‌های محلی) و غیررسمی (فعالیت خیریه‌ها) را فراهم آورده و دربرگیرنده حس اعتماد، احساس مفید بودن، آگاهی و توجه به مسئولیت مدنی است. شبکه‌های اجتماعی ضمن ایجاد فضای تعامل، منافع عمومی را تأمین می‌کنند و رشد و توسعه شهری را نیز سرعت می‌بخشند. شهرداری مشهد در چند سال گذشته به‌منظور فراهم کردن بستر تعامل و همکاری میان شهروندان و بدنه مدیریت شهری، شورای اجتماعی محلات را با اصلاح تجربه‌های پیشین نظیر شورایاری‌ها، راه‌اندازی کرد. شورا‌های اجتماعی محلات از آن ظرفیت برخوردار است که ضمن اداره محله به‌عنوان خُردترین مقیاس شهری، حلقه ارتباطی دیگر شهروندان با مدیران شهری باشد و نقش نهادی تصمیم‌گیر و تصمیم‌ساز را به‌خوبی ایفا کند. امکان برنامه‌ریزی از پایین به بالا و مشق مشارکت در فرآیند‌های تصمیم‌گیری، ارائه راه‌حل درباره مسائل و مشکلات شهری، تقویت هویت محلی، افزایش و بهبود ارتباط شهروندان با یکدیگر بر مبنای اهداف مشترک و... از ثمرات وجود و تقویت شورا‌های اجتماعی محلات است. پس از اصلاح، تصویب و ابلاغ آیین‌نامه شورا‌های اجتماعی محلات در اواخر سال ۹۷، شیوه تشکیل این شورا به خود اعضای محله واگذار شد. طبق آیین‌نامه مصوب، هر محله دارای ۱۴ عضو اصلی متشکل از: ۱- شش نفر از داوطلبان ساکن محله ۲- نماینده مدارس محله ۳- نماینده تشکل مردمی ۴- نماینده مسجد ۵- نماینده کسبه یا فعال اقتصادی محله ۶- رابط کلانتری یا پیشگیری از جرم (دادگستری) ۷- نماینده شهرداری منطقه (به‌عنوان دبیر شورا) ۸- نماینده بهداشت ۹- نماینده فرمانداری (در محلات مورد نظر ستاد بازآفرینی) و دو عضو علی‌البدل است ۱۲ نفر با رأی و انتخاب ساکنان محله و طی تشکیل مجامع داوطلبی انتخاب می‌شوند. منتخبان طی دوره دو ساله فعالیتی خود با تشکیل کارگروه‌های تخصصی نظیر محیط زیست، حقوق شهرنشینی، زنان، جوانان و... علاوه‌بر به‌کارگیری افراد دغدغه‌مند محله به‌طور هدفمند، امکان طرح نظرات طیف گسترده‌ای از ساکنان محله را فراهم می‌کنند. در اقدامی دیگر برای تحقق مشارکت شهروندی و عملیاتی‌کردن برنامه‌ریزی با مردم و برای مردم، در سال گذشته اداره شورا‌های اجتماعی محلات شهرداری مشهد، اقدام به اجرای پروژه «محله ما» کرد. در این پروژه که با کمک اعضای شورای اجتماعی محله و همراهی گروه‌های تسهیلگر انجام می‌شود، نظرات مردمی در زمینه مداخلات و اقدامات پیشروی شهرداری در رابطه با محدوده‌هایی از محله جمع‌آوری و بر اساس اولویت اهالی محله، طراحی و اجرا می‌شود.