روزنگار جام جهانی ۲۰۲۶ | روزی که دروازه ایران تنگه هرمز بود

به گزارش شهرآرانیوز، روز یازدهم جام جهانی ۲۰۲۶، روز تقابل‌های دراماتیک، درخشش‌های فردی خیره‌کننده و شکسته شدن طلسم‌های تاریخی بود. روزی که بیرانوند دروازه‌بان تیم ملی کشورمان تیتر یک رسانه‌های جهان شد، فراعنه مصر پس از نزدیک به یک قرن طعم پیروزی را چشیدند و شگفتی‌سازان کوچک، بزرگان را به دردسر انداختند. در کنار این هیجانات، روی تاریک و تلخ حوادث حاشیه‌ای نیز چهره فوتبال را در گوشه‌ای از دنیا مخدوش کرد. در این یادداشت، نگاهی تفصیلی به اتفاقات روز یازدهم خواهیم داشت.

حماسه سوفای؛ دیواری به نام بیرانوند

ورزشگاه مجهز «سوفای» در لس‌آنجلس، میزبان یکی از عجیب‌ترین و هیجان‌انگیزترین بازی‌های جام بود؛ جایی که تیم ملی ایران در شبی سخت و نفس‌گیر موفق شد با تساوی، بلژیک پرستاره را متوقف کند. ایران در این دیدار با میانگین سنی ۳۲ سال و ۱۸۱ روز، رکورد آلمان و بلژیک در جام ۱۹۹۸ را شکست و مسن‌ترین تیم تاریخ جام جهانی از سال ۱۹۶۶ لقب گرفت.

آمار مالکیت توپ نشان از فشار بی‌امان بلژیک داشت. ایران با ثبت تنها ۲۲ درصد مالکیت توپ، در کنار دیدار‌های قبلی خود مقابل آرژانتین (۲۰۱۴)، اسپانیا (۲۰۱۸) و انگلیس (۲۰۲۲)، جایگاه هشتم تا دهم کمترین میزان تصاحب توپ در تاریخ جام جهانی را به خود اختصاص داد. نگران‌کننده‌ترین آمار شاگردان امیر قلعه‌نویی، میانگین ۱۲ ثانیه‌ای از دست دادن توپ بود؛ در حالی که بلژیکی‌ها برای ریکاوری توپ ۲۵ ثانیه زمان صرف می‌کردند. با این وجود، شوت‌های بی‌شمار شیاطین سرخ، رکورد بیشترین شوت بدون گل زده این تیم در ۳۲ سال اخیر را ثبت کرد.

دلیل این ناکامی بلژیک تنها یک نام بود: علیرضا بیرانوند. او با ۷ سیو استثنایی، نمره کامل ۱۰ از سوفا اسکور، ۹ از هواسکورد، ۹.۲ از فوتموب و ۸.۵ از مارکا را دشت کرد تا در کنار لیونل مسی و الوی روم، بهترین نمره جام را تا اینجای کار کسب کند. این چهارمین کلین‌شیت تاریخ ایران در جام جهانی بود که نیمی از آنها (مقابل مراکش و بلژیک) به نام بیرانوند ثبت شده است. پس از این نمایش، صفحه ترانسفرمارکت بیرانوند به پربازدیدترین پروفایل جهان تبدیل شد و او در رده دوم گلر‌های با بیشترین میانگین سیو در جام قرار گرفت (در رقابت با گلر‌های مسنی، چون وزین‌های ۴۰ ساله و الوی روم ۳۷ ساله).

واکنش‌ها به سوپرمن ایرانی فراتر از حد تصور بود. ژوزه مورینیو در تمجیدی بی‌نظیر گفت: «من تحلیل بلژیک را متوقف کردم و محو تماشای بیرانوند شدم. پرسیدم در کدام تیم بازی می‌کند؟ گفتند تراکتور. بازیکنی با این واکنش‌ها باید در بزرگترین باشگاه‌های اروپا باشد؛ شاید آدرسش را گم کرده‌اند!» جانلوئیجی بوفون افسانه‌ای مهار او را «دیوانه‌کننده و سخت‌ترین کار ممکن تحت سنگین‌ترین فشارها» خواند. تیبو کورتوا نیز اعتراف کرد که گلر ایران یکی از بهترین بازی‌های عمرش را به نمایش گذاشت. تیری آنری در شبکه فاکس اسپورت، ساختار دفاعی ایران را ستود و گفت: «آن‌ها تصادفی اینجا نیستند. این نتیجه با شانس به دست نیامد، بلکه حاصل بلوغ، صبوری و آمادگی برای رنج کشیدن بود.» دنیس کازانسکی، مفسر روس نیز با یادآوری دوران قربان بردیف در تراکتور، از مکتب دروازه‌بانی این تیم تمجید کرد.

پیام جهانی ایران پس از بازی با بلژیک | از ایران باستان تا ایران امروز؛ یک ملت، یک روح

درخشش بیرانوند فضای مجازی و سیاسی را هم تحت تاثیر قرار داد. صفحه ترول فوتبال و جکسون هینکل آمریکایی با انتشار طرح‌هایی، مهار او را به «بستن تنگه هرمز» تشبیه کردند. محمدباقر قالیباف این واکنش را نماد «محافظت از سرزمین» دانست و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، ایستادگی در زمین فوتبال را در امتداد «دفاع از عزت مردم» توصیف کرد. جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا نیز از «مقاومت و اشتیاق الهام‌بخش ایران بدون شکست» تمجید نمود.

این دیدار حواشی داوری پررنگی هم داشت. گل مردود مهدی طارمی روی یک ضربه ایستگاهی تمرین‌شده، صدای گری نویل را درآورد: «VAR آن لحظه درخشان را از ایران گرفت. اگر ایران صعود نکند، این گل مردود به یکی از بزرگترین حسرت‌های تورنمنت تبدیل می‌شود.» قلعه‌نویی در پایان بازی با اشاره به ناداوری‌ها و خستگی سفر‌ها گفت: «معادلات فوتبالی را به هم زده‌ایم، اما پرواز به تیخوانا و عدم اجازه ریکاوری طاقت‌فرساست.» این شرایط ناعادلانه حتی صدای روزنامه لس‌آنجلس تایمز را هم درآورد که در گزارشی تاکید کرد: «ایران حق دارد؛ فیفا و دولت آمریکا باید میزبانان بهتری باشند.» (در این مسابقه چهره‌هایی، چون پیمان معادی، صمد نیکخواه‌بهرامی و مهدی مهدوی‌کیا نیز در ورزشگاه حضور داشتند). با این تساوی، ایران در تاریخ جام جهانی ۱۵ امتیازی شد و با عبور از عربستان، پس از کره جنوبی (۳۴)، ژاپن (۳۱) و استرالیا (۱۹) به چهارمین تیم برتر آسیا تبدیل شد.

پایان طلسم ۹۲ ساله فراعنه با جادوی فرعون

سرانجام انتظار طولانی مصر به سر رسید. تیمی که در سال ۱۹۳۴ به عنوان اولین نماینده آفریقا و جهان عرب پا به جام جهانی گذاشت، پس از ۹۲ سال موفق شد اولین پیروزی تاریخ خود در این رقابت‌ها را جشن بگیرد. آنها در دیداری جذاب، موفق شدند شکست را با پیروزی سه بر یک مقابل نیوزیلندی عوض کنند که برای سومین بار پیاپی در این جام از حریف پیش افتاد، اما قدر موقعیتش را ندانست.

ستاره بی‌چون‌وچرای میدان، محمد صلاح بود. او با ۸۵ دقیقه بازی، یک گل، یک پاس گل و خلق ۵ موقعیت، نمره ۸.۹ را گرفت و بهترین بازیکن زمین شد. صلاح که در ۴ بازی اخیر خود در جام جهانی روی ۵ گل تاثیر مستقیم داشته، پس از بازی گفت: «تاریخ ساختیم. این بهترین دستاورد فوتبال ماست. حس می‌کردیم در خانه بازی می‌کنیم و حالا تمام تمرکزمان روی بازی سرنوشت‌ساز مقابل ایران است.» با این برد، مصر به صدر جدول گروه رفت تا معادلات صعود پیچیده‌تر از همیشه شود.

سقوط آزاد تونس و تاریخ‌سازی کیپ‌ورد

در سوی دیگر رقابت‌ها، تونس روز‌های کابوس‌واری را سپری می‌کند. سایت الکوره به آنها لقب «ضعیف‌ترین تیم جام جهانی» را داد. شکست سنگین ۴ بر صفر مقابل ژاپن، مجموع گل‌های خورده تونس در دو بازی را به عدد فاجعه‌بار ۹ رساند؛ آن هم تیمی که در ۱۰ بازی مقدماتی هیچ گلی دریافت نکرده و عنوان بهترین خط دفاع آفریقا را یدک می‌کشید. هروه رنار، سرمربی تونس، با انتقاد شدید از ضعف دفاعی تیمش گفت: «در حد جام جهانی نبودیم و مسئولیت کامل را می‌پذیرم.» او با پاسخ‌های مبهم درباره آینده‌اش، شایعه استعفای زودهنگام را تقویت کرد.

در مقابل، کیپ‌ورد به عنوان «قابل‌احترام‌ترین تیم جام» به تاریخ‌سازی ادامه داد. آنها موفق شدند اروگوئه پرستاره را با نتیجه مساوی متوقف کنند تا کار شاگردان مارسلو بیلسا برای صعود گره بخورد. کوین پینا با ثبت یک گل و کسب نمره ۷.۶ بهترین بازیکن زمین شد. این دیدار البته با اعتراض تند بیلسا به قانون جدید فیفا همراه بود. او درباره وقفه‌های آب‌رسانی گفت: «تقسیم بازی به چهار بخش، ریتم و مفهوم فرهنگی فوتبال را از بین می‌برد.»

علی نعمتی؛ قهرمان خاموش شب ایستادگی فوتبال ایران

آتش‌بازی لاروخا و رکورد‌های یامال

تیم ملی اسپانیا دق‌ودلی تساوی قبلی خود را بر سر عربستان خالی کرد و با نتیجه ۴ بر صفر به پیروزی رسید. گل چهارم این دیدار روی گل‌به‌خودی التمبکتی در دقیقه ۴۹ به ثمر رسید تا روند ناکامی عربستان مقابل تیم‌های اروپایی (شکست در ۱۰ مسابقه از ۱۱ تقابل) ادامه یابد. به طور کلی، تیم‌های عربی در تورنمنت ۲۰۲۶ آمار اسف‌بار ۱ برد و ۱۱ باخت در ۱۲ مسابقه را ثبت کرده‌اند.

میکل اویارزابال در تنها ۴۵ دقیقه حضور، با ۲ گل و یک پاس گل (نمره ۹.۳) بهترین بازیکن میدان شد. اما اتفاق ویژه، گلزنی لامین یامال بود. او با ۱۸ سال و ۳۴۳ روز سن، پس از گاوی به دومین گلزن جوان تاریخ اسپانیا و هشتمین گلزن جوان تاریخ جام جهانی (بالاتر از مسی) تبدیل شد. جالب اینکه اولین گل یامال در جام جهانی دقیقاً در ۱۸ سال و ۱۱ ماهگی به ثمر رسید؛ درست در همان سن و سالی که مسی اولین گلش در جام جهانی را زد. یامال پس از پله، دومین گلزن جوانی است که هم در جام جهانی و هم در جام ملت‌ها موفق به گلزنی شده است. (در حاشیه رقابت‌های اروپایی‌ها، هلند نیز رکورد ۱۴ بازی متوالی بدون شکست در ۹۰ دقیقه و وقت‌های اضافه را از فینال ۲۰۱۰ تاکنون حفظ کرد).

سایه وحشت بر سر فوتبال

اما روز یازدهم جام جهانی، یک خبر به شدت تلخ هم داشت که به دور از مستطیل سبز رخ داد. در شهر ایبارا اکوادور، هنگام پخش زنده بازی اکوادور و کوراسائو روی نمایشگر‌های شهری، دو نوجوان ۱۶ ساله مسلح به سمت تجمع هواداران تیراندازی کردند. این حادثه تلخ منجر به کشته شدن یک دختر ۱۶ ساله و زخمی شدن شش نفر دیگر (از جمله یک مقام محلی با وضعیت بحرانی) شد تا چهره زیبای فوتبال با خشونتی بی‌دلیل، غرق در خون و ماتم شود. پلیس یکی از مهاجمان را دستگیر کرده و به دنبال فرد دوم است.