به گزارش شهرآرانیوز، «یک لحظه گوشی از دستت نمیافتد؟»، «حداقل موقع غذا گوشیات را کنار بگذار!» این جملهها برای بسیاری از ما آشناست. در ظاهر کنار هم هستیم، اما در عمل، ذهن و توجهمان جای دیگری سیر میکند. تلفن همراه به دریچهای تبدیل شده که افراد بسیاری، هرچند مجازی، در همان لحظه وارد حریم زندگی ما و شریک عاطفیمان میشوند.
کارشناسان معتقدند این حضور مداوم و کنترلنشده، بیتأثیر بر کیفیت روابط خانوادگی نیست و میتواند به سردی عاطفی، کاهش صمیمیت و در مواردی فروپاشی زندگی مشترک منجر شود. پژوهشها نشان میدهد هرچه میزان استفاده زوجین از شبکههای اجتماعی بیشتر باشد، احتمال تعارض و فاصله عاطفی نیز افزایش پیدا میکند.
در ادامه، مروری داریم بر مهمترین پیامدهای این پدیده.
شبکههای اجتماعی فقط ذهن ما را درگیر نمیکنند؛ سلامت جسم هم بینصیب نمیماند. اختلال در کیفیت خواب، خشکی و آسیب چشم، دردهای عضلانی، مشکلات اسکلتی و حتی آسیبهای عصبی، از پیامدهای استفاده مداوم از تلفن همراه و شبکههای اجتماعی گزارش شده است. بدن، بهای ساعتهای طولانی خیره شدن به صفحه نمایش را میپردازد.
فضای مجازی بر هویت فردی اثر میگذارد. هویت، حاصل تعامل فرد با فرهنگ و جامعه است و شبکههای اجتماعی با نمایش سبکهای زندگی متنوع و گاه متناقض، مرزهای هویتی را مخدوش میکنند. این آشفتگی میتواند به سردرگمی در نقشها، ارزشها و حتی تصویر ذهنی فرد از خودش منجر شود؛ آسیبی که بهتدریج و بیسروصدا ریشه میدواند.
مطالعات متعدد نشان دادهاند استفاده افراطی از برخی شبکههای اجتماعی، بهویژه اینستاگرام، با افزایش افسردگی، اضطراب، منفینگری و خشم در ارتباط است. مقایسه مداوم زندگی واقعی با نسخههای بزکشده و نمایشی دیگران، فشار روانی قابلتوجهی به کاربران وارد میکند.
ارتباطهای مجازی، هرچقدر پر از ایموجی و پیامهای احساسی باشند، جای تجربه عاطفی واقعی را نمیگیرند. نبود تماس چشمی، زبان بدن و حضور فیزیکی باعث میشود کیفیت ارتباطها کاهش پیدا کند و احساسات عمیق انسانی کمرنگتر شوند.
وابستگی به اینترنت و شبکههای اجتماعی نوعی اعتیاد مدرن است؛ اعتیادی که ترک آن دشوار و پرهزینه است. این وابستگی میتواند عملکرد شغلی، روابط اجتماعی و سلامت روان را مختل کند و در مقیاس وسیعتر، نیروی انسانی جامعه را تحت تأثیر قرار دهد.
تصاویر و محتواهای دستکاریشده، استانداردهای غیرواقعی از زیبایی و موفقیت میسازند. این بمباران تصویری، بهویژه عزتنفس زنان و نوجوانان را هدف میگیرد و احساس ناکافی بودن را تقویت میکند.
تأکید افراطی بر ظاهر و نمایش بیرونی، هویت فرد را به سطح تقلیل میدهد. از منظر روانشناسی، تعریف خود صرفاً بر اساس ظاهر، زمینهساز اختلالهای هویتی است و با ارزشهای فرهنگی جامعه نیز همخوانی ندارد.
فضای مجازی، مرزها را کمرنگ میکند. گفتوگو با غریبهها، ورود به حریم خصوصی دیگران و بیان حرفهایی که در دنیای واقعی گفته نمیشوند، در این فضا آسانتر است؛ غافل از اینکه این روابط، گاه آسیبزنندهتر از ارتباطهای حضوریاند.
در بسیاری از تعاملات مجازی، ملاحظات اخلاقی و حریمها نادیده گرفته میشود. طرح آسان موضوعات حساس و جنسی، بدون احساس حضور و مسئولیت، میتواند آسیبهای جدی به سلامت روان و روابط زناشویی وارد کند.
وقتی زمان باهمبودن صرف تماشای ویدئوها و استوریها میشود، صمیمیت بهتدریج رنگ میبازد. این فاصله، ناگهانی ایجاد نمیشود؛ آرام و تدریجی است و با پنهانکاریهای کوچک و ارتباطهای مجازی عمیقتر میشود.
فضای مجازی میتواند زمینهساز شکلگیری روابط عاطفی یا جنسی خارج از چارچوب تعهد زناشویی شود. توهم «غیرواقعی بودن» این روابط، خطر آنها را پنهان میکند؛ در حالی که پیامدهایشان کاملاً واقعی و ویرانگر است.
سهولت ایجاد ارتباط در اینترنت، زمینه سوءاستفاده، کلاهبرداریهای عاطفی و روابط فریبنده را فراهم کرده است. نمونههای فراوانی از این آسیبها نشان میدهد بیاحتیاطی در فضای مجازی میتواند پیامدهای جبرانناپذیری داشته باشد.