زنان جاهلی با مردان به گفت‌وگو می‌نشستند و نگاه آن‌ها به یکدیگر در آن زمان نه ننگ و عار بود و نه حرام. عرب جاهلی اگر کسی به همسرش یا خواهر یا دخترش نظر بد می‌انداخت، او را به جنگ یا مبارزه دعوت می‌کرد و چه‌بسا به‌خاطر یک نگاه مشکوک، بین دو قبیله جنگ بزرگی درمی‌گرفت.

شب‌ها با اینکه حکومت‌نظامی بود می‌رفتم و روی دیوار‌ها شعار می‌نوشتم: مرگ بر شاه! صبح که می‌شد می‌دیدم صاحبخانه آمده روی شعار رنگ زده. من هم کم نمی‌آوردم، دوباره یک شعار جدیدتر می‌نوشتم: ننگ با رنگ پاک نمی‌شود!

در شاهنامه، زنان تنها در سایه پهلوانان نمی‌ایستند؛ گاه خود، محور حرکت روایت‌اند. «بانوگشسب» با شوق دیدار پدر و «اسنپوی» با نقش ظریف اما تعیین‌کننده‌اش در میدان نبرد، چهره‌هایی از زنانی را به تصویر می‌کشند که در متن حماسه حضور دارند؛ زنانی که عشق، خرد و سرنوشت را هم‌زمان در دست می‌گیرند و روایت را به پیش می‌رانند.

«نرجس خاتون» همسر امام حسن عسکری (ع) و مادر امام زمان (عج) است؛ برای وی نام‌هایی، چون سوسن، صَقیل یا صِیقَل، حدیثه، ملیکه و ریحانه نیز ذکر شده است.

رویداد «مدرسه انقلاب» در مشهدالرضا (ع) تنها یک کارگاه آموزشی نبود؛ بلکه رونمایی از یک راهبرد هوشمندانه برای سپردن پرچم جهاد تبیین به دست دخترانی بود که مادران راوی فردای این سرزمین خواهند بود.

در میان نام‌های به‌جامانده از دوران قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، نام مرضیه حدیدچی، معروف به «خواهر طاهره»، «طاهره دباغ» و «مادربزرگ انقلاب»، جایگاهی متفاوت دارد؛ زنی که مبارزه برای او نه یک مقطع کوتاه، بلکه شیوه‌ای از زیستن بود.

یک فعال حوزه زن و خانواده با بیان اینکه نقش زنان در امت‌سازی اسلامی، بنیادین و هویت ساز است، حفاظت از ارزش‌ها و گفتمان مقاومت را دیگر نقش این گروه از اقشار جامعه در امت‌سازی دانست.

روایت‌ها و خاطراتی از حرکت‌های انقلابی زنان در قیام تاریخی ۱۷ دی ۱۳۵۶ را میخوانید. داستان زنانی که برای عفاف مبارزه کردند، کتک خوردند، فرزندشان سقط شد و حتی خودشان جان باختند.

شهریور ۱۳۲۰، مشهد در هیاهوی اشغال و ناامنی نفس می‌کشید؛ روز‌هایی که جنگ جهانی دوم، زندگی روزمره را دستخوش اضطراب کرده بود. در میان این آشوب، زنان بیش از دیگران با ترس، آوارگی و تهدید امنیت روبه‌رو بودند. خاطرات فاطمه باشی‌زاده فخار، از فرهنگیان قدیمی مشهد، تصویری زنده از تجربه زنان در آن سال‌های پرالتهاب ارائه می‌دهد؛ روایت‌هایی که لایه‌های کمتردیده‌شده تاریخ شهری را روشن می‌کند.

جالب است بدانید که پس از ۱۷ دی ۱۳۱۴، هر سال زنانی در سالگرد تصویب قانون کشف حجاب اجباری، گل به دست و با همان لباس‌هایی که هیچ سنخیتی با باور‌های اسلامی مردم ایران ندارد، خود را به میدان اصلی شهر می‌‎رساندند و مجسمه رضاشاه را به پاسداشت وضع این قانون گل‌باران می‌کردند.