زهرا خنداندل| شهرآرانیوز، برای شروع، کافی است صفهای طولانی زنانی را تصور کنید که ساعتها در انتظار پزشکی مینشینند که هنوز نرسیده است. مطبی شلوغ، بدون جای کافی برای نشستن. با ورود پزشک، زنان باردار یا مراجعهکننده در گروههای دو یا سهنفره وارد اتاق معاینه میشوند؛ آنهم برای معاینه و گفتوگو درباره خصوصیترین مسائل جسمی و زندگیشان. گاهی حتی درِ اتاق ویزیت هم بسته نمیشود.
در این میان، هر لحظه ممکن است یکی از مادران باردار دچار درد زایمان شود و پزشک ناچار شود مطب را ترک کند. این چرخه بارها تکرار میشود؛ بیآنکه فرصتی امن، آرام و خصوصی برای بیمار فراهم شود.
موضوع این گزارش نه زیرمیزی است، نه کارتخوانهای خاموش و نه صفهای چندماهه نوبتگیری. مسئله اینبار «زن» است و «حریم شخصی زنان» در مطبهای زنان و زایمان؛ جایی که ویزیت گروهی به یک روال عادی تبدیل شده، در حالی که اصل بر دریافت خدمات درمانی همراه با احترام، رازداری و کرامت انسانی است.
طبق منشور حقوق بیمار، احترام به حریم خصوصی و حفظ اسرار پزشکی از حقوق بنیادین بیماران محسوب میشود. با این حال، در بسیاری از مطبها برای صرفهجویی در زمان پزشک، بیماران بهصورت همزمان ویزیت میشوند. این در حالی است که استانداردهای رسمی ویزیت، زمان مشخصی را برای هر بیمار در نظر گرفتهاند و ویزیت گروهی، نهتنها خلاف این استانداردهاست، بلکه مصداق نقض اخلاق پزشکی به شمار میرود.
برای درک بهتر این وضعیت، پای صحبت زنانی نشستهایم که تجربه خوشایندی از مراجعه به پزشک زنان نداشتهاند.
شیما میگوید:«سهنفره وارد اتاق معاینه شدیم. دو نفر باردار بودند و من به خاطر عفونت مراجعه کرده بودم. وقتی مشکلم را گفتم، ترس را در چهره آنها دیدم. خودم هم خجالت کشیدم؛ انگار کار اشتباهی کرده بودم. بعد از معاینه، یکی از خانمهای باردار از دکتر خواست همهچیز ضدعفونی شود. با چه شرمی لباس پوشیدم و از اتاق بیرون آمدم.»
سارا، مادر یک کودک ششساله، تجربهاش را اینطور تعریف میکند:«برای کشیدن بخیههای بعد از زایمان طبیعی رفته بودم. میخواستم درباره روابط زناشویی سؤال بپرسم. دکتر گفت آماده معاینه شو و همزمان چند نفر دیگر را هم صدا زد. آنقدر خجالت کشیدم که هیچ سؤالی نپرسیدم. حالا ترجیح میدهم جواب سؤالاتم را از اینترنت بگیرم و فقط در مواقع اورژانسی به پزشک مراجعه کنم.»
معصومه هم میگوید:«در حالی که هنوز لباس نداشتم، دکتر از خانم دیگری خواست بیاید پشت پرده و روی تخت بخوابد. وقتی اعتراض کردم، با شوخی گفت همه خانم هستیم. گفتم شاید من نخواهم کسی بدنم را ببیند. جوابش این بود که مطب شلوغ است و اگر ناراحتم، پزشک دیگری انتخاب کنم.»
بر اساس راهنمای عمومی اخلاق حرفهای شاغلان حرفههای پزشکی، معاینه همزمان چند بیمار در مطب پزشکان ممنوع است و تخلف از شئون پزشکی محسوب میشود. در صورت ثبت شکایت، این موضوع از سوی سازمان نظام پزشکی قابل پیگیری بوده و میتواند به تذکر، درج در پرونده یا حتی محرومیت موقت یا دائم از طبابت منجر شود.
با این حال، به گفته کارشناسان حقوقی، ضعف قوانین مرتبط با حریم خصوصی و هزینهبر بودن فرآیند شکایت، باعث شده بسیاری از بیماران از پیگیری حقوق خود صرفنظر کنند و این تخلفها بیصدا تکرار شود.
گرچه امکان پیگیری صنفی و انتظامی برای اینگونه تخلفات وجود دارد، اما نبود قوانین صریح و بهروز درباره حریم خصوصی بیمار، راه را برای تفسیرهای سلیقهای باز گذاشته است. نتیجه، تجربهای است که بسیاری از زنان آن را با شرم، سکوت و انصراف از مراجعه دوباره به پزشک توصیف میکنند.