فاطمه آصفی | شهربانو، سکوت سالن انتظار انتقال خون، با همهمه آرام زنانی شکسته میشود که آستین همت بالا زدهاند؛ بعضی با لبخند، بعضی با کمی اضطراب، اما همه با یک نیت مشترک. بانوان مجموعه «صیانه» آمدهاند تا به فراخوان سازمان انتقال خون پاسخ دهند؛ فراخوانی که از کاهش ذخایر خونی خبر میداد.
هوای سرد زمستانی هنوز کاملا از راه نرسیده بود که هشدار کمبود ذخایر خونی زودتر از سرما، خودش را به شهر رساند. همین هشدار کافی بود تا جمعی از بانوان فعال فرهنگی، دست به کار شوند؛ بانوانی از مجموعه صیانه که اینبار نه برای برگزاری همایش، نه برای فعالیت هنری یا جهادی، بلکه برای بخشیدن «مایه حیات» قدم به سازمان انتقال خون گذاشتند.
در میان این جمع، صدای آرام اما مصمم اعظم رضوی، مدیر مجموعه فرهنگی صیانه، بیشتر از همه به گوش میرسد. او با یادآوری آیهای از قرآن، معنای این حرکت را روشن میکند: «قرآن میفرماید هر کس یک نفر را زنده کند، گویی همه انسانها را زنده کرده است. هر قطره خون میتواند نجات یک انسان باشد؛ شاید یک مادر، شاید یک کودک، شاید یک نسل.»
او اعتراف میکند که خودش هم تا پیش از این، تصور میکرده زنان شرایط اهدای خون را ندارند؛ تصوری رایج که سالها در ذهن بسیاری از بانوان ریشه دوانده است. اما توضیحات کارشناسان سازمان انتقال خون در همایشهای «سفیران نور» و «سفیران زیبایی و سلامت» نگاهها را تغییر داد. همین تغییر نگاه، جرقه تصمیمی شد برای حرکتی مداوم؛ حرکتی که قرار است باز هم تکرار شود.
این اقدام، فقط یک حضور نمادین نیست. فاطمه غفوری، مدیر «سفیران سلامتی» در مجموعه صیانه و از اعضای هیئت مدیره این گروه از مسیر شکلگیری این برنامه میگوید؛ از رفتوآمدهای مکرر به سازمان انتقال خون و مواجهه نزدیک با واقعیتی نگرانکننده: «وقتی دیدیم واقعا ذخایر خونی کم شده، احساس تکلیف کردیم. بانوان صیانه همیشه در میدان کارهای جهادی بودهاند. اینبار هم بهترین فرصت بود که برای بیماران کاری کنیم.»
او از چالشها هم میگوید؛ از نگرانیهایی مثل کمخونی یا شرایط ماهانه که باعث تردید برخی بانوان شده بود، اما تأکید میکند اطلاعرسانی درست، ترسها را کم میکند.
اما صیانه فقط یک مجموعه فرهنگی نیست؛ ترکیبی از هنر، مهارت و دغدغه اجتماعی است. محبوبه طاهری، مشاور پوست و مو، از فعالیتهای گسترده این مجموعه میگوید؛ از ارائه خدمات ویژه به مادران پرجمعیت گرفته تا حضور در موکبهای امام رضا(ع) و حمایت از عروسهای باحجاب. اهدای خون هم حالا به این زنجیره کارهای خیر اضافه شده است.
نرگس محتشمینیا، مدیر گروه خیاطان صیانه نیز یاد نذر پرچمهای محرم میافتد؛ چادرهایی که با عشق امام حسین(ع) قطعه قطعه شدند تا نام سالار شهیدان بر سردر خانهها بدرخشد. حالا همان روح نذر، اینبار در رگها جریان پیدا کرده است؛ نذری از جنس خون.
اینجا، در سازمان انتقال خون، قصه فقط قصه سوزن و کیسه خون نیست؛ قصه زنانی است که باورهای غلط را کنار گذاشتهاند، قصه همدلی، قصه آگاهی. قصه هر قطرهای که میتواند امید را به رگهای یک انسان برگرداند و شاید همین، مهمترین دستاورد این حرکت باشد؛ زنده شدن یک فرهنگ.
دکتر سعید اصغریان، رئیس سازمان انتقال خون خراسان رضوی، آمارها را به میان میآورد؛ آماری که تأملبرانگیز است: «در ایران فقط حدود ۵ درصد اهداکنندگان خون را بانوان تشکیل میدهند، در حالی که این عدد در بسیاری از کشورها به ۴۰ یا حتی ۵۰ درصد میرسد.»
او با صراحت میگوید هیچ جایگزینی برای خون وجود ندارد و هر واحد خون میتواند جان دستکم سه نفر را نجات دهد. به گفته او، اگر بانویی شرایط لازم را نداشته باشد، نهتنها اجازه اهدای خون داده نمیشود، بلکه مشاوره و مکمل رایگان هم دریافت میکند؛ نکتهای که میتواند بسیاری از نگرانیها را از بین ببرد.
به گفته این مقام مسئول در استان طی ۹ ماهه اول امسال بیش از ۸ هزار نفر از بانوان اهدای خون داشتهاند، این عدد در مدت مشابه سال قبل حدود ۷ هزار و ۴۰۰ نفر بوده است که نشان از رشد ۸ درصدی مشارکت بانوان در این امر دارد.
یک جریان زنانه
فاطمه سلیمی، رئیس کمیسیون بانوان و خانواده شورای شهر مشهد، ضمن همراهی گروه صیانه و اهدای خون، این حرکت را فراتر از یک اقدام فردی میداند؛ یک جریان زنانه و اثرگذار. او ضمن قدردانی از گروه آرایشگران و خیاطان صیانه که جمع قابل توجهی از بانوان را برای اهدای خون به مرکز انتقال خون دعوت کرده بودند، گفت: اینگونه حرکتهای مردمی میتواند الگویی برای سایر گروهها باشد و راه را برای نهادینهشدن فرهنگ اهدای خون هموار کند. بسیاری از کسانی که به خون نیاز دارند، زنان هستند؛ بهویژه در زایمانهای پرخطر. چه کسی بهتر از زنان میتواند درد این شرایط را بفهمد؟» او باور دارد زنانی که تجربه اهدای خون دارند، میتوانند الگو باشند و فرهنگسازی واقعی از همین تجربههای موفق شروع میشود.