آزاده خلیلی | شهربانو، حتما از قدیمیها شنیدهاید که وقتی بین یک کوچکتر با بزرگتر شکراب میشد، یکی پادرمیانی میکرد و میگفت: همش از نابلدیست، کم کم بزرگ میشه و یاد میگیره. نابلدی که آن روزها ازش حرف میزدند، همان نداشتن مهارت این روزهای خودمان است. مهارتی برای ارتباط با اطرافیانمان و ساخت رابطههای بهتر و مطلوب. رابطههایی که بناست، بانی حال خوب ما باشند، نه بلای جان خودمان و اطرافیانمان. رابطههایی که هر چه بزرگتر میشویم بیشتر و سختتر میشوند، بهویژه اگر از قبل برایشان چارهای نیندیشیم و آموزش ندیده باشیم. اگر میپرسی کدام رابطه سخت و از چی حرف میزنی؟ خدمتتان عرض کنیم؛ یکیاش رابطه با خانواده شوهر، که گل سرسبد و اصل کاریاش مادر آقاداماد است. در حقیقت مهارتهای فردی و مهارتهای ارتباطی نقش کلیدی در تقویت روابط خانوادگی دارند، بهویژه در روابط حساس و مهم مانند رابطه با مادرشوهر. در ادامه، توضیحات مفصلتر و کاربردیتری را درباره این مهارتها و چند و چونشان با هم مرور میکنیم.
خودآگاهی
بیشتر ما چوب ندانمکاریمان را میخوریم. آن هم وقتی که پای موضوعهای جدید یا محیطهای تجربه نشده در میان است. زیرا به درستی نمیدانیم واکنش و برخوردمان با آنها چطور خواهد بود. یعنی شناخت دقیقی از خودمان در آن موقعیتها نداریم، برای همین است که نخستین مهارت برای داشتن یک ارتباط خوب با خانواده شوهر، شناخت دقیق از خودمان است. برای این موضوع خوب است:
شناخت نقاط قوت و ضعف خود
درک عواطف و واکنشهای شخصی در مقابل استرس یا تعارض
تمرین تمرکز بر افکار و احساسات قبل از واکنش نشان دادن
اعتماد به نفس
یکی دیگر از مشکلات رابطه، نداشتن اعتماد به نفس است. افرادی که در این حوزه ضعف دارند هم نمیتوانند بهموقع از خودشان دفاع کنند و هم معمولا زودتر از دیگران بهشان برمیخورد و بهاصطلاح همه چیز را به خودشان میگیرند. برای تقویت این موضوع خوب است نکتههای زیر را در خودمان تقویت کنیم:
توانایی ابراز نیازها و حقوق شخصی
مقابله با تردیدها و کمروییها در روابط
تمرین مثبتاندیشی و تقویت خودباوری
مدیریت استرس و خشم
هر کدام از ما وقتی اضطراب داریم یا عصبانی هستیم، ممکن است به آسانی کنترل خودمان را بر رفتار و گفتارمان از دست بدهیم. حتما شنیدهاید که بعضیها میگویند اصلا نفهمیدم چطور شد که این را گفتم یا فلان کار را کردم. به یاد داشته باشید گاهی یک واکنش نسنجیده در وقت خشم میتواند بنیان یک رابطه جدید را به آسانی خراب کند و بعد هم پشیمانی برایتان سودی نداشته باشد. برای مقابله با این رفتار نکتههای زیر به شما کمک میکنند:
تمرین تنفس عمیق و روشهای آرامسازی
استفاده از ذهنآگاهی برای کنترل احساسات منفی
یادگیری روشهای دلنشین و مؤثر برای کاهش تنش
یاد بگیرید به خودتان توجه کنید و مراقب حال و احوال و شرایط جسمی و روحیتان باشید. گاه یک جسم خسته و روانپریشان همان عاملی است که روابطتان را تهدید میکند. برای مراقبت از خود میتوانید:
اختصاص زمان برای استراحت، ورزش و تفریح
داشتن فعالیتهای لذتبخش و پرانرژی
ارتباط مؤثر با دوستان و خانواده برای حمایت عاطفی
تمرینهای روزانه برای تقویت مهارتها
تمرین: هر شب پنج دقیقه بنشینید و به احساسات و واکنشهایی که در طول روز داشتید فکر کنید. سعی کنید تفسیر کنید چه چیزی شما را عصبانی، دلگیر یا خوشحال کرده است. درباره عواطفتان یادداشت کوتاهی بنویسید و راههای کنترل بهتر در روز بعد را تصور کنید.
تمرین: در صبح یا شب، یک جمله مثبت درباره خودتان بگویید (مثلا: «من توانایی ابراز نیازهای خودم را دارم»). این جمله را چند بار تکرار کنید. هر روز یک هدف کوچک و قابل انجام برای خودتان تعیین کنید و آن را با اعتماد به نفس انجام دهید، مثلا برقراری یک مکالمه کوتاه یا ابراز نظر در جمع.
تمرین: در موقعیتهایی که احساس خشم یا استرس میکنید، چند دقیقه تمرین تنفس عمیق انجام دهید؛ نفس را به آرامی بشمارید، چهار ثانیه نفس بکشید، نگه دارید و سپس آرام بیرون بدهید. این تمرین را در حداقل پنج مرتبه در طول روز تکرار کنید.
تمرین: اولین قدم کسب آرامش با نماز و ذکر و همچنین تلاوت قرآن است. رفتن به زیارت یا حضور در مکانهای مذهبی مانند مسجد را هم فراموش نکنید. حداقل پانزده دقیقه در روز را به فعالیتی که دوست دارید اختصاص دهید مثل پیادهروی و مطالعه، همچنین هر روز یکی از نیازهای خودتان را برآورده کنید، مثل گفتن «نه» به کاری که نمیخواهید انجام بدهید یا داشتن چند دقیقه استراحت بدون نگرانی.
گوش دادن فعال
یکی از نکتههایی که در ارتباط با دیگران سوءتفاهم درست میکند، ناتوانی در شنیدن است. نه اینکه خدایی نکرده مشکلی در سیستم شنواییمان باشد، بلکه مشکل در چگونه شنیدنمان است. به همیندلیل بهتر است نکتههای زیر را تمرین کنیم:
تمرکز کامل روی صحبت دیگران و نشان دادن علاقه
پرسیدن سؤالهای باز برای فهم بهتر احساسات و نیازها
ابراز همدلی و تأییدنظر مقابل
بیان مؤدبانه و شفاف
چگونه صحبت کردن هم خودش یک فن است که جلوی خیلی از سوءتفاهمها و خرابکاریها را میگیرد و تازه میتواند بنای صلح و صفا هم باشد. یعنی همانطور که زبان سرخ سر سبز را بر باد میدهد، زبان خوش هم مار را از لانه بیرون میکشد. دیگر خود دانید. نکتههای زیر در این مسیر به شما کمک میکنند:
استفاده از جملات شروعشونده با «من» (مثل: «من احساس میکنم...»)
اجتناب از زبان منفی و قضاوتکننده
بیان نیازها و خواستهها به شیوه محترمانه