مریم دهقان| شهربانو، در یکی از کوچههای قدیمی محله ثامن، مسجدی هست که این سالها رنگوبوی تازهای گرفته است. نه فقط بهخاطر فرشهای نو یا برنامههای فرهنگی متنوع، بلکه بهدلیل حضور یک زوج جوان که خادمی مسجد را «انتخاب» کردهاند، نه شغل از سر ناچاری. هاشم راک، معروف به «آقای علوی»، همراه همسرش زهرا رحیمینسب و دو فرزندشان نزدیک به هفت سال است لباس خادمی مسجد موسیبنجعفر (ع) را پوشیدهاند و مسجد را جبههای فرهنگی برای کار با نوجوانها میدانند؛ انتخابی که پای جوانترهای محله، بهویژه دختران نوجوان، را بیشتر از قبل به مسجد باز کرده است.
هاشم راک متولد ۱۳۶۳ است و از کودکی در همین محله بزرگ شده. حرفه اصلیاش تولید کفش است. از چهاردهسالگی شاگردی کرده و بعد از سربازی با روحیهای مستقل، کار خودش را راه انداخته است. ابتدا در حوزه خریدوفروش و بازاریابی کفش فعالیت میکرد تا اینکه ماجرای کمک به یکی از دوستانش، مسیرش را تغییر داد.
دوستش که کارگاه تولیدی داشت، با چکهای برگشتی روبهرو شده بود. راک برای کمک وارد کارگاه شد. همانجا نخستین طراحی جدیاش را انجام داد؛ یک صندل زنانه که در سال ۸۴ با استقبال خوبی روبهرو شد و حتی به بازار تهران راه پیدا کرد. فروش موفق آن طرح، بخشی از بدهیهای دوستش را جبران کرد و مسیر تازهای پیش پای او گذاشت؛ مسیر طراحی و تولید.
سالها کارگاهش رونق داشت تا اینکه از سال ۹۶ با نوسانات بازار و افزایش قیمت دلار، دخلوخرجش به هم خورد. ناچار شد نیروهایش را تعدیل کند. مدتی فقط خودش و همسرش کار میکردند و بعد خواهرش هم به آنها پیوست. برای تأمین هزینهها، سفارش تولید برای دیگران میگرفتند.
او میگوید: «با سختی بدهیها را صاف کردیم و دوباره کارگاه را سرپا کردیم.» امروز چند نفر از جوانهای محله در همان کارگاه مشغولاند. همسر و خواهرش نیز کنار او کار میکنند و به گفته خودش اگر یک روز نباشد، خیالش راحت است که کارگاه میچرخد.
سال ۹۸، وقتی خادم سالخورده مسجد از دنیا رفت، هیئتامنا به دنبال فردی جدید بودند. هاشم که سالها با مسجد در ارتباط بود، خودش پیشنهاد خادمی داد. تصمیمی که حتی همسرش را غافلگیر کرد.
او میگوید: «از بچگی دوست داشتم خادم مسجد باشم. وقتی فرصت پیش آمد، یا علی (ع) گفتم.»
طبق رسم مسجد، به هر خادم لقبی داده میشود. پیشنهاد «توسلی» مطرح بود، اما او به دلیل ارادتش به امیرالمؤمنین (ع)، لقب «علوی» را انتخاب کرد. حالا در محله کمتر کسی او را با نام خانوادگیاش صدا میزند.
پذیرش خادمی فقط به معنای خدمت در مسجد نبود؛ یعنی نقلمکان به خانهای ساده در حیاط مسجد. خانهای قدیمی با دیوارهای رنگورورفته که برای زندگی یک خانواده جوان چندان آماده نبود.
زهرا رحیمینسب میگوید: «با دو بچه کوچک سخت بود. اما وقتی دیدم هاشم چقدر این کار را دوست دارد، همراه شدم.»
شش ماه طول کشید تا خانه بازسازی و کمی بزرگتر شود. در این مدت، رفتوآمد میان خانه شخصیشان و مسجد ادامه داشت تا سرانجام با حداقل وسایل، زندگی در خانه خادمی را آغاز کردند.
یکی از خاطرات ماندگار آقای علوی، پیرزنی است که هر روز ۵۰ هزار تومان به او میداد. ابتدا تصور میکرد کمک به مسجد است، اما وقتی دلیلش را پرسید، پاسخ شنید: «دیدم جوانی و بچه داری، گفتم شاید از سر نیاز خادم شدهای.»
او میگوید: «به او گفتم من به خاطر علاقهام آمدهام، نه از سر اجبار. کارگاه دارم و زندگیام سرجایش است.»
به باور او، هنوز هم بسیاری فکر میکنند خادم مسجد یعنی فردی سالخورده و بیبضاعت؛ درحالیکه برای او، خادمی انتخابی عاشقانه است.
در این سالها، با کمک هیئتامنای جوان و خیران، فضای مسجد نونوار شده است. سه وعده نماز جماعت برگزار میشود، امامان جماعت فعال حضور دارند و کانون فرهنگی مسجد برنامههای متنوعی اجرا میکند.
یکی از جلوههای این تغییر، حضور پررنگ نوجوانهاست. دختر یازدهسالهشان، هدیه، با دوستانش تیمی به نام «کاروان اربعین» تشکیل دادهاند و در برنامههای مسجد نقش دارند. اعتکاف رجب برای دختران نوجوان محله حالا تبدیل به برنامهای پرشور شده است.
کارفرما یا رفیق؟
امیرحسین جعفری، یکی از جوانهای کارگاه، میگوید: «آقای علوی برای ما بیشتر دوست است تا کارفرما. هم کار بلد است، هم دلسوز.»
به گفته او، دقت و مهارت علوی در تولید، همراه با رفتار محترمانه و پرداخت بهموقع حقوق، فضای صمیمانهای در کارگاه ایجاد کرده است.
قاسم وحدتی، عضو هیئتامنای مسجد، میگوید حضور یک خادم جوان باعث شده مسجد به پاتوق فرهنگیـورزشی نوجوانها تبدیل شود. اگر مربیای دیر برسد، علوی خودش کنار بچهها مینشیند و قرآن میخواند یا برنامه را پیش میبرد.
او تأکید میکند: «خادمی برای آقای علوی فقط باز و بسته کردن در مسجد نیست؛ راهبری فرهنگی است.»
در روزگاری که برخی مساجد با تغییر مداوم خادمان روبهرو هستند، این زوج جوان نشان دادهاند خادمی میتواند انتخابی آگاهانه و عاشقانه باشد؛ انتخابی که نهتنها مسیر زندگی یک خانواده، بلکه حالوهوای یک محله را تغییر میدهد.
