علیرضا وکیلی| شهرآرانیوز؛ گاهی پدر و مادرها با نگرانی میگویند: نمیدانیم چه بر سر پسرمان آمده است؛ جواب میدهد، حرف زشت میزند، با خواهر و برادرهایش دعوا میکند، هیچ مسئولیتی در خانه قبول نمیکند و فقط یک جمله میگوید: «دلم میخواهد!» اگر این رفتارها را فقط بیادبی یا لجبازی بدانیم، احتمال دارد هر روز دعوا بیشتر و فاصله عاطفی میان والدین و فرزند، عمیقتر شود.
قرآن کریم در توصیف خانواده، از «رحمت» و «حکمت» درکنار هم سخن میگوید. تربیت موفق، فقط محبت کردن نیست و فقط سختگیری هم نیست؛ هنر آن است که فرزند، هم احساس امنیت کند و هم مرزهای زندگی را بشناسد.
بسیاری از کودکان، هنوز مهارت بیان مخالفت را یاد نگرفتهاند، بنابراین وقتی احساس میکنند دیده نمیشوند یا فقط دستور میشنوند، مخالفتشان را با لحن تند نشان میدهند. اگر هر پاسخ تندی با فریاد بزرگترها همراه شود، کودک یاد میگیرد که گفتوگو یعنی جنگ. بهجای واکنش فوری، آرام، اما قاطع بگویید حرفت را میشنوم، اما با این لحن ادامه نمیدهیم. هر وقت آرام شدی، باهم صحبت میکنیم. این کار، هم احترام را حفظ میکند و هم به کودک، شیوه درست اعتراض را میآموزد.
اگر همیشه کارهای فرزند را خودمان انجام دادهایم، نباید انتظار داشته باشیم که یکشبه مسئولیتپذیر شود. مسئولیت، با تمرین ساخته میشود.
از کارهای کوچک و مشخص شروع کنید؛ مثلا جمع کردن اسباببازیها، آب دادن به گلدان یا چیدن سفره. اگر وظیفهاش را انجام داد، بیشتر از نتیجه، تلاش او را تحسین کنید.
دعوا همیشه نشانه بد بودن کودک نیست؛ گاهی یعنی هنوز مهارت کنترل خشم، نوبت گرفتن یا حل اختلاف را نیاموخته است. بعد از آرام شدن فضا، فقط نپرسید «چه کسی مقصر بود؟» بپرسید: «دفعه بعد چه راه دیگری میتوانستی انتخاب کنی؟» این سؤال، کودک را از مقصرجویی بهسمت یادگیری میبرد.
کودکان معمولا این واژهها را از جایی یاد میگیرند؛ دوستان، مدرسه، فضای مجازی یا حتی گفتوگوهای بزرگترها. واکنش هیجانی، گاهی همین کلمات را برای کودک جذابتر میکند. با آرامش بگویید: «ما در خانه با این کلمات صحبت نمیکنیم.» اگر خودش یا دیگران در خانه از ادبیات محترمانه استفاده کنند، احتمال تغییر، بسیار بیشتر خواهد بود.