علیرضا وکیلی| شهرآرانیوز؛ کمتر پدر و مادری پیدا میشود که از شنیدن فریاد، لجبازی، کتک زدن یا جوابهای تند فرزندش نگران نشود. خیلیها در همان لحظه با خودشان میگویند نکند تربیتم اشتباه بوده است؟ اما قبل از هر قضاوتی، یک حقیقت مهم را بهخاطر بسپاریم؛ پرخاشگری، معمولا ریشه مشکل است، نه خود مشکل.
کودکی که بلد نیست احساساتش را درست بیان کند، گاهی با داد زدن، کتک زدن یا بیاحترامی، از درون آشفتهاش خبر میدهد. اگر فقط رفتار را ببینیم و سراغ علت نرویم، ممکن است هر روز آتش این ماجرا شعلهورتر شود.
قرآن کریم، خانواده را محل سکونت و آرامش میداند. وقتی فضای خانه از آرامش فاصله میگیرد، کودکان نیز بیش از بزرگترها این تنش را در رفتارشان، نشان میدهند. از نگاه تربیت اسلامی، رفتار فرزند فقط محصول حرفهایی که به او گفتهایم، نیست؛ محصول فضایی است که هر روز در آن زندگی میکند.
گاهی کودک خسته است، خواب کافی ندارد، ساعتهای زیادی درگیر بازیهای دیجیتال یا محتوای هیجانبرانگیز بوده است یا احساس میکند کمتر از خواهر و برادرش دیده میشود. بعضی کودکان نیز وقتی نمیتوانند خواسته یا ناراحتی خود را با کلمات بیان کنند، از رفتارهای پرخاشگرانه کمک میگیرند. درواقع، پرخاشگری برای آنها به زبان دوم تبدیل میشود.
کودکان بیش از آنکه به حرفهای ما گوش بدهند، رفتار ما را تماشا میکنند. اگر در خانه اختلافها با داد زدن، تحقیر یا پرخاش حل شود، کودک نیز همین شیوه را یاد میگیرد. امامصادق (ع) میفرمایند: «کُونُوا دُعَاه النَّاسِ بِغَیْرِ أَلْسِنَتِکُمْ: مردم را با رفتار خود دعوت کنید، نهفقط با زبانتان!» این سخن، درباره تربیت فرزند نیز صادق است؛ آرامش، آموختنی است و بهترین معلم آن، رفتار والدین است.
بهجای اینکه فقط بپرسید چرا این کار را کردی، از خودتان بپرسید: امروز چه اتفاقی افتاده که فرزندم اینقدر بههم ریخته است؟ گاهی ۱۰ دقیقه گفتوگوی آرام، علت اصلی را آشکار میکند.
برای احساسات او اسم بگذارید. وقتی عصبانی است، بگویید: «فکر میکنم ناراحت شدی» یا «انگار خیلی عصبانی هستی.» پژوهشهای روانشناسی نشان دادهاند که نام بردن از احساسات، به کودک کمک میکند زودتر بر هیجان خود مسلط شود.
بین احساس و رفتار، تفاوت بگذارید. به او بگویید: «عصبانی شدن اشکالی ندارد، اما کتک زدن یا حرف بدزدن، قابل قبول نیست.» کودک باید یاد بگیرد که همه احساسات، مجازند، اما همه رفتارها، نه.
هر روز زمانی را فقط به او اختصاص دهید؛ حتی پانزده دقیقه بازی یا گفتوگوی دونفره، بدون تلفنهمراه و بدون نصیحت. بسیاری از رفتارهای تند، فریاد کودکی است که میخواهد دیده شود.