ریحانه عامل نیک، کارشناس الهیات | شهربانو، کتابهای تاریخ را که ورق میزنی، در فصل جنگ، مدام از رشادتها و جنگاوری مردانی میشنوی که انگار بار تاریخ را یکتنه و شجاعانه به دوش کشیدهاند.
این در حالی است که بین این خطوط، نام زنانی هم ماندگار شده است. یکی از این زنان تاجلیبیگم، همسر شاهاسماعیل، بود که نامش با جنگ چالدران در ۲ رجب ۹۲۰ سال هجری قمری برابر با ۲۳ اوت ۱۵۱۴ میلادی گره خورده است.
تاجلیبیگم دختر محمدبیگ و از ترکمانان موصل بود که در سال ۱۵۰۳ با شاهاسماعیل یکم ازدواج کرد. تاجلی تنها همسر شاه بود که در شمشیرزنی مهارت داشت و همواره همسرش را در جنگهایش همراهی میکرد.
مهمترین این جنگها نبرد با ازبکان و جنگ چالدران بود. در جنگ چالدران به گزارش تاریخ در بین کشتههای جنگ پیکر زنانی پیدا شد که به گزارش ترکان با لباس مردانه و سلاح رزم کنار مردان جنگیده و کشته شده بودند. تاجلیبیگم یکی از این زنان بود که با نقاب در این جنگ حضور داشت. به گفته کارشناسان، مورخان ترک درباره اسارت تاجلیبیگم به دست یکی از فرماندهان سپاه دشمن نوشته و ذکر کردهاند که او با دادن یک جفت گوشواره لعل گرانبها به اسکندرپاشا، سردار سپاه عثمانی، توانست فرار کند، اما در بین مورخان ایرانی کسی به اسارت او اشاره نکرده است.
آنچه مسلم است این است که او به عنوان یک جنگاور، به همراه تعداد زیادی از زنان ایرانی، در این جنگ کنار مردان حضور داشته است. زنان قدرتمند در دوره صفوی در فعالیتهای عمرانی و اوقاف هم حضور پررنگی داشتند.
تاجلیبیگم نیز علاوه بر سیاست، به فعالیتهای عمرانی علاقه داشت و از زنان خیر دوران صفوی بود. در سال ۹۲۵ هجری به دستور او گنبد آرامگاه حضرت فاطمه معصومه در قم بازسازی و ایوان شمالی مرقد این بانوی بزرگ بنا شد. او همچنین دستور بازسازی پلدختر را در سال ۱۵۲۷ داد. از دیگر آثار او بنای عمارت گنبد در اردبیل بود.
