مهری غلامپور، فعال فرهنگی | شهربانو، هویت دارای ابعاد مختلفی است و مهمترین بعد آن هویت فردی و اجتماعی است. یکی از مهمترین مسائل در ارتباط با کمک هویت بحث هویتیابی دختران و زنان جوان است که این موضوع بین دختران و زنان جوان ایرانی در مسیری حرکت کرده که در سالهای پیشین بین تصور آنان از خود و شرایط اجتماعی حاکم بر جامعه فاصله ملموسی وجود دارد؛ بنابراین مسئلهای که اکنون با آن روبهرو هستند به هویت آنان مربوط است، هویتی که به دلیل آموزشهای دور از واقعیتهای اجتماعی دچار بحران شده و زمینه خلاقیت و سازندگی را از آنها سلب کرده است. بازخوانی نقش زنان در دورههای مهم و سخت جمهوری اسلامی بدون شک میتواند بر بازیابی واقعی هویت زن ایران اسلامی بسیار مؤثر و مفید فایده واقع شود. یکی از بهترین نمونههای قابل ذکر در این چهار دهه گذشته حضور چشمگیر، فعال و انکارناپذیر زنان در دفاع مقدس و پاسداری از مرز و بوم ایران اسلامی است. زیباترین جلوههای ماندگار حضور بانوان ایرانی در دفاع مقدس نقش پشتیبانی و خدماتی آنان و فراهم آوردن تدارکات لازم برای رزمندگان در جبهههای جنگ است. در آغازین روزهای تهاجم دشمن بعثی، بیشتر این خدمات به صورت خودجوش و کمترسازمانیافته در مراکزی نظیر مساجد، حسینیهها، مدارس و ... با مشارکت فعال بانوان صورت میگرفت. فعالیت زنان مسلمان در ستادهای پشتیبانی جبهه و جنگ به موارد خاصی محدود نمیشد و آنها متناسب با تواناییهایشان فعالیتهای متنوعی انجام میدادند. یکی از مغفولترین جنبههای هویت زنان که در آن دوران کمتر به آن پرداخته شد و در نثر و نظم و تصویر به آن توجهی نکردند نقش مهم زنان و مادران سرزمینم در بعد تقویت هویت ملی میهنی در ایام دفاع مقدس بود و تربیت فرزندانی که هماکنون جزو مردان آسمانی این سرزمیناند. ضمن آنکه در شرایط جنگی، حفظ و دفاع از هویت بومی وقومی خویش را به بهترین شکل ممکن نقشآفرینی کردند و در حذف همه تعارضات مادی و معنوی و ذهنی در تقابل هویتهای ملی و بومی، اثری ماندگار از خود برای آیندگان در تاریخ زرین کشور به یادگار حک کردند.
مستند بلند «مدمره» روایتگر بخش مهمی از نقش زنان در آن دوران سخت بود که اینک جامعه با رویکرد انتقال تجربه بیننسلی و کاهش شکاف اجتماعی پیشآمده بهشدت نیازمند آن است که با همکاری بخشی از زنان و فعالان فرهنگی و اجتماعی مشهد، زمینه پخش فیلم «مدمره» فراهم آید. این اثر بیشتر با رویکرد پاسداشت روز بزرگ آزادسازی خرمشهر و یادآوری نقش بیبدیل مادران سرزمینم در ایام مهاجرت اجباری وجنگزدگی بود.
مستند «مدمره» سعی کرده است از روزنهای دیگر به دفاع مقدس بپردازد و با نگاهی مبتنی بر آموزههای جامعهشناختی زندگی مردم ساکن شهرک شهید بهشتی مشهد، جنگزدگان مهاجر از جنوبغربیترین شهرهای کشور را در پرده سینما به تصویر بکشد، نگاهی که دراین چهل سال از جانب متولیان جامعه در حوزههای مختلف دراین مدت کمتر مورد توجه قرار گرفت.
در این مستند با زنانی آشنا میشویم که از همان روزهای ابتدای جنگ بهناچار خانه و زندگی و شهرشان را ترک میکنند. آنها در دیگر شهرها ساکن میشوند در حالی که هنوز قلبشان در خرمشهر میتپد. خدیجه نیستی که خود طعم جنگ را در نوجوانی چشیده، با نگاهی زنانه به روایت زنان بعد از جنگ پرداخته است. قطعا حمایت از تولیدات زنان میتواند به بهتر دیده شدن تلاشهای آنها در جهت هویتمندی کشور کمک کند.