به گزارش شهرآرانیوز؛ بسیاری از زوجین ناخودآگاه در تلهای به نام «عذرخواهی مشروط» یا «تدافعی» میافتند. جملاتی مانند «ببخشید، ولی خودت هم این کار رو کردی»، نه تنها مرهم نیستند، بلکه مانند ریختن بنزین روی آتش عمل میکنند. روانشناسی رابطه و پژوهشهای تابآوری نشان میدهند که چرا این جملات در واقع یک «ضد عذرخواهی» محسوب میشوند.
مشکل اساسی در این نوع بیان، تبدیل شدن صلح به یک حمله پنهان است. وقتی کلمه «ولی» وارد صحنه میشود، تمام بار معنایی عذرخواهی پیش از خود را خنثی میکند. در علم ارتباطات، این پدیده را «ابطالسازی» مینامند؛ جایی که مغز شنونده بخش اول جمله را رها کرده و تنها روی سرزنش بعد از آن تمرکز میکند.
این رویکرد غلط سه پیامد مخرب دارد: نخست اینکه پذیرش مسئولیت را از بین میبرد، چرا که فرد به جای قبول خطا، در تلاش برای تبرئه خویش است. دوم، باعث انتقال بار هیجانی میشود؛ یعنی به جای پذیرش اشتباه، توپ را به زمین طرف مقابل میاندازید تا او را در موضع متهم بنشانید. در نهایت، این کار امنیت رابطه را تخریب میکند؛ زیرا با مقصر جلوه دادن طرف مقابل، حقِ ناراحت بودن را از او میگیرید و احساساتش را تحقیر میکنید.
پژوهشها نشان میدهند که برای جبران واقعی آسیب، باید چندین جزء حیاتی را بدون استفاده از «ولی»های اضافه در کنار هم قرار داد:
عذرخواهی واقعی یعنی ایستادن پایِ آن بخشی از ماجرا که سهم شماست. نیازی به قبول تمام تقصیرها نیست، اما تمرکز باید روی رفتار خودتان باشد. برای مثال، به جای یک عذرخواهی غلط مثل: «ببخشید که داد زدم ولی تو اعصابم رو خرد کردی»، باید از یک عذرخواهی درست استفاده کرد: «بابت اینکه صدام رو بلند کردم عذر میخوام؛ رفتار من غیرمنصفانه بود و نباید آنطور واکنش نشان میدادم.»
بخش بزرگی از دردِ یک دعوا، ناشی از حس نادیده گرفته شدن است. شما باید با جملاتی نظیر «میفهمم لحنم چقدر بهت آسیب زد و باعث شد حس کنی نادیده گرفته شدی»، به احساس طرف مقابل رسمیت ببخشید. در اینجا همدلی به معنای دیدن دنیا از پشت چشمهای اوست؛ یعنی به جای فرار از بحث، از او بپرسید در آن لحظه چه حسی داشته و سپس آن حس را تأیید کنید.
کلام بدون تغییر رفتار، توخالی است. یک عذرخواهی کامل شامل قولی برای آینده است؛ جملهای طلایی مانند: «دفعه بعد اگر به این نقطه رسیدیم، قول میدهم اول کمی استراحت کنیم و بعد منطقی صحبت کنیم، به جای اینکه دوباره صدایم را بلند کنم.»
اگر در موقعیتی قرار گرفتید که وسوسه شدید عذرخواهی خود را با «ولی» خراب کنید، از تکنیک مکث استفاده کنید. وقتی ذهنتان میخواهد بلافاصله توجیهی اضافه کند، سه ثانیه سکوت کرده، نفس عمیق بکشید و فقط بخشِ پذیرش مسئولیت را بیان کنید. به جای جملات تدافعی، بپرسید: «میتوانم بپرسم دقیقاً کدام رفتارم بیشتر از همه ناراحتت کرد؟»
به یاد داشته باشید که عذرخواهی اصولی، نشانه ضعف نیست؛ بلکه نماد بلوغ و پیامی است که میگوید: «رابطه ما، از غرور من ارزشمندتر است.»
منبع: فارس
