هنگامی که مشهد درس‌خواندن دختران را نمی‌پذیرفت، فروغ آذرخشی اولین مدرسه دخترانه را در خانه‌اش تأسیس کرد و از آن پاسداری کرد تا چراغ دانش خاموش نشود.

در مطبخ، عطر دارچین می‌پیچید و نفس سماور گرم بود. زنی با دامن چین‌دار کنار حوض، لالایی‌ای غریب زمزمه می‌کرد؛ لالایی‌ای که در هیچ کتابی نبود، اما او حس می‌کرد هزار سال است آن را می‌داند.

تاریخ مشهد فراز و فرود‌های بسیاری به خود دیده؛ از یورش مغولان تا محاصره‌های سیاسی و قحطی‌ها. در میانه این توفان‌ها، زنانی بوده‌اند که کشتی خانواده و شهر را به ساحل رساندند؛ زنانی، چون «فاطمه طوسی» که در دربار ایلخانان، حافظ هویت مشهد و حرم رضوی شد.

۶۰۰ سال پس از اشک‌های زنان نوغان در تشییع پیکر مطهر امام رضا (ع)، زنی از تبار تیموریان برخاست تا عشق به امام رضا (ع) را نه با اشک، که با سنگ و گچ جاودانه کند. گوهرشاد خاتون، شهبانوی ایران در سده نهم هجری، مسجدی در جوار حرم ساخت که هنوز شکوهش چشم و دل را می‌نوازد.

شهربانو در یک مجموعه گزارش هفت‌قسمتی، کنش‌گری زنان را در تاریخ و هویت مشهد، از روز شهادت امام رضا(ع) تا امروز مرور می‌کند؛ روایتی ۱۲۰۰ ساله از پاسداری زنانه که اینک در حضور حماسی دختران و بانوان در خیابان‌ها، دوباره جان گرفته است.

یکی از دختران ناصرالدین شاه قاجار سبک و سیاقش با اکثریت زنان درباری متفاوت بود؛ به گفته کارشناسان، اگر امروز ما داستان‌های ماندگاری، چون امیرارسلان رومی و زرین ملک داریم به همت اوست.

۲۹ دی ماه سال ۱۳۱۹ خورشیدی، خبر تأسیس کانون نگهداری و بهداشت کودکان و زنان باردار در جراید انتشار می‌یابد.

او دختر امام موسی کاظم (ع)، خواهر امام رضا (ع) و عمه امام جواد (ع) بود؛ سه امام را درک کرد و از برادرش روایت نقل نمود.

قرن‌ها پیش، وقتی هنوز خبری از بانک‌ها و سرمایه‌گذاری‌های مدرن نبود، زنانی در این سرزمین نگاهی فراتر از عمر خود داشتند. آنها زمین، خانه، بیمارستان و مدرسه وقف حرم امام رضا (ع) می‌کردند تا سال‌ها بعد از مرگشان، نامشان در روشنایی حرم، نانی که به دهان زائری می‌رسد یا کتابی که به دست طلبه‌ای باز می‌شود، زنده بماند. از گوهرشادبیگم تا رابعه خانم؛ نگاهی به ۹۰ زن واقفی که اموالشان را در مسیر عشق به هشتمین امام وقف کردند.

در میان تاریخ‌های پرهیاهوی جنگ، نام تاجلی‌بیگم، همسر شاه‌اسماعیل، به‌عنوان زنی برجسته می‌درخشد که نه‌تنها در نبرد‌های سختی، چون چالدران و درگیری با ازبکان حضور داشت، بلکه با لباس مردانه و شمشیر در دست، جان خود را فدا کرد. او تنها همسر شاه بود که مهارت جنگاوری داشت و در کنار همسرش، حماسه‌ای از شجاعت و ایثار را رقم زد.