غزاله حسین پور| «دانشگاه کارخانه انسانسازی است»؛ شاید اصلیترین هدف دانشگاه، در همین جمله خلاصه شده باشد. آموزههای علمی و عملی در محیط دانشگاه، میتواند تفکر و راه و روش فرد را شکل دهد و تعیین کند. چهبسا ایدههایی که یک دانشجو پرداخته و رشد داده و تأثیر آن تا سالها نمایان بوده است. فعالیت دانشجویی میتواند پله اول رشد اجتماعی، علمی و فرهنگی یک شخص باشد. یکی از نمونههای شاخص این فعالیتها انتشار نشریه است. سال ۹۰، نشریهای در دانشگاه فردوسی مشهد متولد شد که رؤیایی در ذهن یک دانشجو بود و اکنون نیز همچنان پابرجاست. مصطفی شوشتری هنگامی که در دوران دانشآموزی با کتاب «سیاستنامه» خواجه نظامالملک آشنا شده، همیشه به این فکر میکرده که بامسماترین نام برای یک نشریه مخصوص رشته علوم سیاسی «سیاستنامه» است. از نگاه او این نام هم معرف علم سیاست و هم از نظر بازگشت به فرهنگ گذشته ایرانیان، نوستالژیک است.
او در سال ۸۹ دانشجوی رشته علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد شد تا این رؤیای خود را محقق ببیند: ترم یک بودم. گروه علوم سیاسی همایشی با عنوان «عدالت در سیاست» برگزار کرده بود. برای ویژهنامه آن نشستی ترتیب داده شد و در آنجا پیشنهاد عنوان «سیاستنامه» را برای این ویژهنامه دادم، اما با آن موافقت نشد؛ بنابراین برای انتخابات جدید انجمن علمی آماده شدم. کارگاه نشریات را در تابستان ۹۰ گذراندم و در ۲۸ شهریور ۱۳۹۰ مجوز انتشار فصلنامهای با همین نام را از دانشگاه گرفتم و با پیگیری و اصرار توانستیم در ۳۱ شهریور ۹۰ نخستین شماره خود را با موضوع استقبال از سال تحصیلی جدید چاپ کنیم.
طبق روال معمول که هر کاری در ابتدا مخالفانی دارد، سیاستنامه نیز با چنین واکنشهایی روبهرو بود. استادان از مخالفانی بودند که اعتقاد داشتند این کار فایدهای ندارد و بهتر است دانشجو به درس خود بپردازد. اما با رشد چشمگیر نشریه در سالهای بعد، این مخالفان تبدیل به حامیان و مشاوران آن شدند.
نشریات دانشگاهی بارها با بیمهری روبهرو شدهاند. سیاستنامه هم از این قضیه مستثنا نیست. هنگامی که نشریات اصلاحطلب در دانشگاه به محاق رفتند، طیف مقابل معتقد بود جریان اصلاحطلب در قالب انجمنهای علمی و نشریه سیاستنامه وارد عمل شده است، درحالیکه دستاندرکاران این نشریه مدعی بودند بیطرفی را در پیش گرفتهاند. در ادامه هم فراخوان میدهند و از همه طیفها میخواهند که برایشان مطلب بفرستند.
شوشتری معتقد است نقطه عطف این نشریه، دور شدن از شخصمحوری بوده است: تلاش میکردم افراد بیشتری وارد سیاستنامه شوند و مسئولیتهای جدیدی بگیرند. هنگامی که نشریه پا گرفت، من مدیرمسئول و سردبیر بودم، اما سعی کردم تا دیگران را نیز حتی با اصرار، به کار بگیرم، ازاینروست که در بررسی دورههای بعدی نشریه، افزایش حضور و همکاریها را کاملا مشهود میبینیم. حضور فعال و روزافزون بانوان نیز یکی از نکات مثبت و شایان توجه است. آنها نقش پررنگی در سیاستنامه دارند و موفقیتهایی را برای آن رقم زدهاند.
سمیرا ایزدپناه، نخستین مدیرمسئول سیاستنامه از میان دانشجویان دختر است که هماکنون نیز این مسئولیت را بر دوش دارد. او که ورودی سال ۹۵ علوم سیاسی است، ۲ مبحث سیاست داخلی و روابط بینالملل را اصلیترین موضوعات این فصلنامه میداند. زیرا این ۲، گرایشهای اصلی دانشجویان علوم سیاسی هستند: با تخصصیتر شدن رشتهها مباحث دیگری نیز به محتوای آن اضافه شد؛ حالا دیگر سیاستنامه فصلنامه تحلیلی-تخصصی است و مسائل روز سیاسی و اجتماعی را در برمیگیرد.
یکی از مشکلات در برابر نشریات، مسائل اقتصادی و گرانی کاغذ است که به ویژه در این اواخر شدت پیدا کرده است. چنین شرایطی سبب میشود نشریه مورد بحث زمستان سال گذشته آخرین شماره کاغذی خود را منتشر کند و پس از آن، تنها به شکل پیدیاف انتشار یابد. ایزدپناه میگوید: تا پیش از این، مشکلات حلشدنی بودند، اما با گران شدن کاغذ، نهتنها سیاستنامه بلکه دیگرنشریات نیز به مشکل چاپ برخوردند. در گذشته شمارگان ما بین ۴۰۰ تا ۶۰۰ نسخه و به اندازهای بود که نشریه را به دانشگاههای دیگر و پردیس دانشگاه فردوسی نیز ارسال میکردیم. اما پس از گرانی، توان چاپ ۱۰ نسخه اصلی برای تحویل به خانه نشریات دانشگاه را هم نداریم. متأسفانه بهای کاغذ چندین برابر شده و اگر در سالهای گذشته با ۲ میلیون تومان نشریه چاپ میکردیم، الان فقط هزینه چاپ بدون طراحی و ویراستاری ۴ میلیون تومان
میشود.
از نقاط قوت این نشریه دانشجویی، برقراری ارتباط مؤثر با دانشجویان دیگر دانشگاههای کشور از طریق چاپ مقاله آنهاست. همچنین سیاستنامه توانسته است افتخارات متعددی کسب کند که اگر فقط از موفقیتهای سال ۹۷ نام ببریم، میتوان به کسب رتبه سوم نشریات دانشجویی برتر سیاسی کشور در جشنواره تیتر ۱۱، رتبه اول بررسی برجام و انرژی هستهای در جشنوارههای داخلی دانشگاه، رتبه اول علمی-تخصصی و رتبه دوم نشریه برتر از دید دانشجو در جشنواره هجدهم داخلی دانشگاه و رتبه اول طراحی و گرافیک در جشنواره حرکت (مربوط به انجمنهای علمی) اشاره کرد. بااینهمه، مدیرمسئول آن معتقد است حمایتها از طرف مسئولان در دورههای قبل بیشتر بوده است، ولی از سال گذشته، با وجود افتخارآفرینی نشریه در جشنوارههای مختلف، نه تقدیری از آن به عمل آمد و نه امتیازی به اعتبارش افزوده شد. او پیشنهاد میدهد با توجه به اینکه دانشجویان نوورود با نشریات دانشجویی آشنایی ندارند، برنامهها و جلسات همفکری برگزار و نشریات دانشگاهی معرفی شوند.
نشریه دانشجویی سیاستنامه هماکنون با صاحبامتیازی انجمن علمی علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد و سردبیری ماندانا دریانورد منتشر میشود.