گروه فرهنگ و هنر| اطلاع مدیران شهری از مشکلات شهروندان و برنامهریزی برای رفع آنها یکی از دغدغههای اساسی است که تاکنون بیمتولی بوده است. اطلاعاتی که نیازمندیها و معضلات و مشکلات هر منطقه و محله را به طور دقیق منعکس کند، از مراحل ابتدایی برطرفکردن آنهاست. در دسترس نبودن اطلاعات دقیق و جامع موجب میشود شهرداریهای مناطق بر اساس آنچه که تشخیص میدهند، برنامهریزی کنند و شهروندان هم از آن پیروی میکنند؛ اما قرار است این روش که قطعا نارساییهایی به همراه داشته، تغییر کند و این تغییر از دیروز با افتتاح طرح «محله ما» در مشهد آغاز شده است. در این طرح 44 گروه متخصص در زمینه پژوهشگری علوم اجتماعی، شهرسازی و معماری با استعداد 150 نفر تسهیلگر، کار طراحی، نظرسنجی و اجرای نیازمندیهای محلات مشهد را با مشارکت شهروندان انجام میدهند. در مراسم افتتاح این طرح که با شعار «حیات شهر از قلب محله ما میگذرد» در فرهنگسرای ترافیک برگزار شد، محمدرضا کلائی شهردار مشهد، محمدرضا حیدری، رئیس شورای اسلامی شهر، احسان اصولی عضو و رئیس کمیسیون فرهنگی، اجتماعی، زیارت، گردشگری و رسانه شورای اسلامی شهر،محمد هادی مهدی نیا، رئیس کمیسیون عمران و شهرسازی شورای شهر، مهدی زارعی معاون فرهنگی-اجتماعی شهردار و اعضای گروههای تسهیلگر حضور داشتند.
افزایش آگاهی و مشارکت مردم در محله ما
محمدرضا کلائی، شهردار مشهد، در آیین افتتاح طرح «محله ما»، محلات را یکی از مکملهای دستیابی به شهر هوشمند خواند و گفت: یکی از شعارهای شورای پنجم که مدیریتشهری به صورت جدی به دنبال تحقق آن است، شهر هوشمند است و محلات یکی از مکملهای دستیابی به این شعار است.
افزایش اعتماد، حس تعلق به شهر و مشارکت اجتماعی از جمله ویژگیهای طرح محله ما بود که کلائی از آنها به عنوان محصولات این طرح نام برد و گفت: دستیابی به این محصولات، هم برای مدیریت شهری و هم برای شهروندان بسیار اهمیت دارد که در گام اول، در 44 محله اجرا خواهد شد.
تبدیل کردن شهروندان «مشاهدهگر» به شهروندان «ناظر»، و شهروندان «منتقد» به شهروندان «پیشنهاددهنده» از جمله موضوعاتی است که برای شورای پنجم اولویت دارد که کلائی به آن اشاره کرد و گفت: معتقدم در طرح «محله ما» با افزایش مشارکت اجتماعی، ساکنان محلات به ناظران و پیشنهاددهندگان تبدیل خواهند شد.
افزایش آگاهی و مشارکت مردم از اهدافی است که شهردار مشهد در چشمانداز این طرح ترسیم و تصریح کرد: مردم از مدیران شهری توقعاتی دارند که گاهی با داشتهها متناسب نیست. بنابراین مشارکت مردم در تصمیمگیریها از طریق طرح محله ما، واقعبینی و اطلاعات آنان را افزایش میدهد و این موضوع منطقی شدن توقعات آنها را نیز به دنبال خواهد داشت.
دستیابی به مفهوم توسعه اجتماعی در«محله ما»
رئیس کمیسیون عمران و شهرسازی شورای شهر مشهدنیز در این آیین حضور داشت و درباره حکمرانی مطلوب شهری سخن گفت. پرداختن به اجتماعات محلی و توسعه آنها، یکی از بحثهای اصلی در نمونههای شهرسازی روز دنیاست که در سخنان محمدهادی مهدینیا جای خود را باز کرد: در دنیا محله را به عنوان کوچکترین واحد تقسیمات شهری شناسایی کردهاند و باور دارند که تصمیمات شهر باید با شاخصه مشارکت مردمی محقق شود.
او شهر را به عنوان یک موجود زنده معرفی کرد و ادامه داد: باید تمامی شاخصههای یک موجود زنده را برای آن متصور باشیم؛ شهر همچون سایر موجودات دچار فرسودگی، بیماری و کاهش رونق میشود و بنابراین نیازمند درمان و مداراست.
مهدینیا شیوههایی برای این درمان و مدارا نام برد که میشود با استفاده از آنها در کوتاهمدت با اقداماتی وسیع شاهد تحقق تغییراتی بلندمدت و کلان باشیم. او در اینباره گفت: اقدامات کوچک از نوع مکانرویداد است و میتوانند ایجاد اثر موجی کنند. این اقدام نمونهای از حکمرانی مطلوب در شهر است و این امر میسر نمیشود مگر با مشارکت مویرگی شهروندان که باید در بازه زمانی و جغرافیای مکانی متعدد محقق گردد.
عضو شورای شهر مشهد از حاکم نبودن سلسهمراتب در نظام انتخابات شهری یاد کرد و گفت: در برخی از کشورها، شوراهای اجتماعی محلات از سوی شهروندان، اعضای شورای مناطق از سوی محلات و اعضای شورای شهر از سوی شورای مناطق انتخاب میشوند و همین روش سبب میشود اعضای شورای شهر خود را موظف به پاسخگویی بدانند.
مهدینیا شورای اجتماعی محلات را پرکننده نبود سلسلهمراتب در مدیریتشهری عنوان کرد و گفت: خلأ میان شهروندان و اعضای شورای شهر و مدیریتشهری را شوراهای اجتماعی محلات پر کردهاند که این شوراها با بدنه متخصص، دانشجویی و شهروندان در ارتباط است. او در پایان سخنان خود ابراز امیدواری کرد دستاورد طرح «محله ما» دستیابی به مفهوم توسعه اجتماعات محلی و در مفهوم بزرگتر، حکمروایی خوب شهری باشد.
تلاش برای تغییر هژمونی مدیریتِ از بالا به پایین
احسان اصولی، رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر مشهدمقدس هم در این مراسم به سیره امام رضا(ع) اشاره کرد و گفت که منشأ شکلگیری شهر مشهد وجود بارگاه منور رضوی است و باید تمام برنامهریزیها در تمام شئون و فعالیتها بر اساس سیره امام هشتم شکل گیرد؛ چرا که از جمله صفات بارز ایشان مدارا، تفاهم و گفتوگوست و اگر غیر از این باشد، در اداره شهر با سختی روبهرو خواهیم شد.
اصولی، پرکردن فاصله بین شهروندان با مجموعه مدیریتشهری را یکی از مصادیقی عنوان کرد که در فضای مدیریتشهری مشهد به آن توجه شده است.
«مداراجویانه»، توصیفی بود که اصولی برای طرح «محله ما» مطرح کرد و گفت: باید میان شهروندان که ولینعمت، صاحب و مالک اصلی قدرت و تصمیم در شهر هستند، و مدیریتشهری ارتباطی از نوع مدارا شکل گیرد و فلسفه شکلگیری شوراهای اجتماعی محلات را شرح داد. وی افزود: فضای گفتوگو در قالب شوراهای اجتماعی محلات مهیا شده تا مدیران شهری در مناطق، شهرداری و سایر دستگاهها بتوانند از این بستر و فضای شکلگرفته در محلات استفاده کرده و ارتباط نزدیکتری با مردم برقرار کنند و از گفتوگو و مشی مداراجویانه برای تغییر هژمونی مدیریت از بالا به پایین استفاده کنند.
وی در پایان اظهار کرد: گفتمان حاکم بر شورای پنجم شهر مشهد در عمل بیشترین، نزدیکترین و عملیترین رفتار و گفتمان به دیدگاه و سیره رضوی است و آنچه که امروز در فضای عملی شهر مشاهده میکنیم، یکی از مصادیق عینی همین گفتمان است که برگرفته از تعالیم و آموزههای امامرضا(ع) است.
محله ما، پلی میان مدیریتشهری و مردم
مهدی زارعی، رئیس سازمان اجتماعی-فرهنگی شهرداری مشهد نیز در این آیین گفت: طرح «محله ما» تلاش برای ایجاد پل ارتباطی میان مدیریتشهری و مردم است و ایجاد این پل از ابتدا دغدغه شهردار مشهد بوده
است.
معاون شهردار از اجرای آزمایشی این طرح در چند محله مشهد و بازخورد مثبت شهروندان خبر داد و گفت که شورای اجتماعی محلات و شهرداران از 138 محله بازدید و فضاهای مورد نظر در 44 محله جانمایی شد و بهزودی در اختیار مردم قرار خواهد گرفت.