ارزش صبر و شکر در ناملایمات و اهمیت صلوات در سیره اهل‌بیت (ع) | هرگز این ذکر شریف را ترک نکنید

به گزارش شهرآرانیوز؛ زندگی مؤمن همواره آمیخته با فرازونشیب‌هایی است که عبور از آنها، نیازمند توشه‌ای از جنس «صبر» و «بصیرت» است. آیت‌ا... شیخ‌مهدی مروارید با استناد به روایتی درس‌آموز از امام‌هادی (ع)، به تبیین نحوه مواجهه صحیح با مشکلات معیشتی و روحی پرداخته و در ادامه، با نگاهی فقهی و روایی، اهمیت ذکر شریف صلوات را به‌عنوان یکی از سنگین‌ترین اعمال در ترازوی قیامت، بررسی کرده است.

رأس پیکره ایمان

یکی از پایه‌های اصلی سلوک ایمانی، مسئله «صبر» و استقامت در مسیر حق است. مؤمن باید روحیه‌ای چنان قوی داشته باشد که وقتی اهمیت یک وظیفه شرعی یا هدف الهی را درک کرد، بدون هراس از مشکلات و پیامدها، در آن مسیر ثابت‌قدم بماند. در روایاتی، جایگاه صبر دربرابر ایمان، مانند جایگاه «سر» نسبت‌به «بدن» توصیف شده است. این به آن معناست که ایمان بدون صبر، حیاتی نخواهد داشت. انسان مؤمن، اهل تلاش است و اگر در این راه خسته شد یا هدف تعرض قرار گرفت، از کوره درنمی‌رود و با روحیه‌ای صبور و آرام، مسیر را ادامه می‌دهد.

گِله‌گزاری یا شکرگزاری؟

ابوهاشم جعفری، از اصحاب خاص امام‌هادی (ع)، نقل می‌کند که روزی دچار تنگدستی شدیدی شدم و با دلی پر از گلایه نزد امام رفتم. هنوز لب به سخن باز نکرده بودم که امام‌هادی (ع) پیش‌دستی کردند و فرمودند: «ای ابوهاشم! کدام‌یک از نعمت‌های خدا را می‌خواهی شکر کنی؟» حضرت با این سؤال، تلنگری به او زدند تا به‌جای تمرکز بر نداشته‌ها، داشته‌هایش را ببیند.

امام سپس سه نعمت بزرگ را به او یادآوری کردند:

• نعمتی که به‌واسطه آن، بدنت بر آتش دوزخ، حرام شده است.
• سلامتی جسم و دین که ابزار تو برای طاعت و بندگی خداست.
• روحیه‌ای که تو را از ذلتِ دست دراز کردن پیش دیگران، حفظ کرده است.

نسخه شفابخش

امام‌هادی (ع) پس از یادآوری این نعمت‌های معنوی، به ابوهاشم فرمودند: «من اینها را گفتم، چون دیدم می‌خواهی از خدایی که این‌همه نعمت به تو داده است، شکایت کنی.» این یعنی ریشه بسیاری از بی‌قراری‌های ما، غفلت از سرمایه‌های عظیمی است که دراختیار داریم. اما نکته جالب توجه اینجاست که حضرت تنها به موعظه بسنده نکردند، بلکه پس از اصلاح نگاه ابوهاشم، دستور دادند صد دینار به او بدهند تا مشکل مالی‌اش نیز برطرف شود. این سیره اهل‌بیت (ع) است که هم طبیب روح‌اند و هم گره‌گشای مشکلات دنیوی شیعیان.

سنگین‌ترین عمل در ترازوی قیامت

در بخش دوم به اهمیت ذکر صلوات اشاره می‌کنیم. این ایام پرتلاطم، فرصت مغتنمی برای انس جان‌ها با این ذکر شریف است. در روایات معتبر، ازجمله روایتی از ائمه معصوم (ع) آمده است: «سنگین‌ترین چیزی که در روز قیامت در ترازوی اعمال گذاشته می‌شود، صلوات بر محمد (ص) و آل‌محمد (ص) است.» این ذکر، کلید قبولی اعمال و مایه رحمت واسعه الهی است.

صلوات در رکوع و سجود

یکی از مواضع خاصی که صلوات در آن تأکید شده، رکوع و سجود نماز است. روایات می‌فرمایند اگر کسی در این حالات صلوات بفرستد، ثواب رکوع و سجودش دوبرابر می‌شود. این نشان می‌دهد که ذکر صلوات، مکمل و تمام‌کننده سایر عبادات است و عیار بندگی را افزایش می‌دهد.

وجوب یا استحباب صلوات؟

در احکام، بحثی وجود دارد که آیا صلوات فرستادن هنگام شنیدن نام پیامبر (ص) واجب است یا مستحب؟

آیت‌ا... خویی (ره) در کتاب «مستندالعروه» می‌گوید گرچه برخی روایات لحنی دارند که دلیل بر واجب بودن است، اما سیره عملی مسلمانان و فقها (جز شیخ‌صدوق و تعداد اندکی) بر مستحب بودن صلوات تأکید دارد. دلیل این امر آن است که اگر صلوات واجب بود، باید در سیره اصحاب و در اذان و اقامه به شکل الزامی و فراگیر نقل می‌شد، با این حال احتیاط در این است که انسان هرگز این ذکر شریف را ترک نکند؛ چراکه آثار وضعی و تربیتی فراوانی دارد.