شهرآرانیوز، اینکه چرا برخی افراد در موقعیتهای مالی یا اجتماعی رفتارهای نوعدوستانهتری از خود نشان میدهند، سالهاست ذهن دانشمندان علوم اعصاب و روانشناسی را درگیر کرده است. اکنون پژوهشی تازه نشان میدهد تمایل به ازخودگذشتگی ممکن است بهصورت «سختافزاری» در مغز ما تعبیه شده باشد و با تحریک هدفمند، بتوان آن را تقویت کرد!
این مطالعه در University of Zurich انجام شد و ۴۴ داوطلب در آن شرکت کردند. از شرکتکنندگان خواسته شد مبلغی پول را میان خود و یک شریک ناشناس تقسیم کنند. آنها تنها چند ثانیه فرصت داشتند بین دو گزینه تصمیم بگیرند: دریافت سهم بیشتر برای خود یا اختصاص مبلغ بالاتر به طرف مقابل.
همزمان با تصمیمگیری، پژوهشگران با استفاده از جریانهای الکتریکی غیرتهاجمی، دو بخش مهم لوب پیشانی (مرتبط با تصمیمگیری) و لوب آهیانهای (مرتبط با پردازش حواس مختلف از جمله بینایی، شنوایی و لامسه) مغز را در دو بازه فرکانسی «گاما» (بین ۴۰ تا ۹۰ هرتز) و «آلفا» (بین ۸ تا ۱۲ هرتز) تحریک کردند. هدف این بود که سلولهای عصبی در این نواحی با الگوهای خاصی فعال شوند.
نتایج نشان داد زمانی که تحریک با فرکانس بالاتر (گاما) اعمال شد، شرکتکنندگان بیشتر تمایل داشتند گزینه نوعدوستانه را انتخاب کنند و مبلغ بیشتری به شریک خود بدهند؛ حتی اگر در مجموع پول کمتری نصیبشان میشد.
به گفته «جی هو»، از East China Normal University، با تغییر ارتباط در یک شبکه عصبی مشخص از طریق تحریک هدفمند و غیرتهاجمی، تصمیمهای افراد در زمینه تقسیم پول به شکل قابلتوجهی تغییر کرد. این تغییر نشان میدهد مغز چگونه میان منافع شخصی و منافع دیگران تعادل برقرار میکند.
«کریستین راف»، دیگر پژوهشگر این مطالعه از دانشگاه زوریخ، اعلام کرد محققان موفق شدهاند الگویی از ارتباط بین نواحی مختلف مغز را شناسایی کنند که با انتخابهای نوعدوستانه مرتبط است.
به گفته او، این کشف درک ما از نحوه پشتیبانی مغز از تصمیمهای اجتماعی را بهبود میدهد و زمینه را برای تحقیقات آینده درباره همکاری انسانی فراهم میکند؛ بهویژه در موقعیتهایی که موفقیت به کار گروهی وابسته است.
در این آزمایش، اثرات کاهش خودخواهی موقتی بود. با این حال، پژوهشگران معتقدند این یافتهها میتواند به توسعه ابزارهای مداخلهای برای بهبود عملکرد اجتماعی در برخی اختلالات روانپزشکی کمک کند.
راف توضیح داد که برای دستیابی به اثرات بلندمدت، تحریک مغزی باید بهصورت مکرر انجام شود. او این فرایند را به ورزش کردن تشبیه کرد:
«یک جلسه تمرین تغییری پایدار ایجاد نمیکند، اما تمرین منظم در طول زمان میتواند ساختار بدن را تغییر دهد؛ مغز نیز از همین الگو پیروی میکند.»
این پژوهش که در نشریه معتبر PLOS Biology منتشر شده، نشان میدهد نوعدوستی صرفاً یک ویژگی اخلاقی یا تربیتی نیست، بلکه ریشههای عصبی مشخصی دارد که میتوان آنها را مطالعه و حتی تقویت کرد. در صورت تداوم تحقیقات، تحریک غیرتهاجمی مغز ممکن است در آینده به ابزاری برای تقویت همکاری، کاهش تعارضات اجتماعی و بهبود تعاملات انسانی تبدیل شود.