راه‌های کسب آمرزش در ماه رمضان از منظر امام‌رضا(ع) | زیانکار واقعی در این ماه کیست؟

به گزارش شهرآرانیوز، ماه مبارک رمضان در منظومه معارف اهل‌بیت(ع) جایگاهی ممتاز و سرنوشت‌ساز دارد؛ ماهی که نه‌تنها فصل عبادت فردی، بلکه عرصه بازسازی اخلاقی و اجتماعی مؤمنان است. در سیره و سخنان امام‌رضا(ع)، هشتمین امام شیعیان، این ماه به‌عنوان فرصتی طلایی برای توبه، بازگشت و جهش معنوی معرفی شده و رهنمود‌هایی روشن برای بهره‌گیری حداکثری از آن ارائه شده است.

رمضان؛ ماه برکت، رحمت و توبه

امام علی بن موسی الرضا (ع) در توصیف ماه مبارک رمضان می‌فرمایند: «شهر رمضان شهر البرکة و شهر الرحمة و شهر المغفرة و شهر التوبة و شهر الانابة؛ من لم یغفر له فی شهر رمضان ففی أی شهر یغفر له؟»؛ رمضان، ماه برکت، رحمت، آمرزش، توبه و بازگشت به سوی خداوند است و کسی که در این ماه آمرزیده نشود، در کدام ماه دیگر امید آمرزش دارد؟

این بیان، نشان‌دهنده عظمت و استثنایی بودن این ماه در منظومه عبادی اسلام است. در نگاه امام‌رضا(ع)، رمضان صرفاً یک مناسبت تقویمی نیست، بلکه فصل مغفرت و میدان بازگشت است. از همین رو، نخستین توصیه آن حضرت، قدرشناسی از این فرصت کم‌نظیر و بهره‌برداری آگاهانه از لحظه‌لحظه آن است؛ چراکه هر روز و شب رمضان می‌تواند سکوی پرش انسان به سوی تعالی و رهایی از بند گناه باشد.

دوچندان‌شدن حسنات و پذیرش اعمال

امام‌رضا(ع) در روایتی دیگر، با نقل از پدران بزرگوارشان از پیامبر اکرم (ص)، ماه رمضان را «ماه عظیم» معرفی می‌کنند؛ ماهی که در آن خداوند حسنات را دوچندان، سیئات را محو و درجات بندگان را ارتقا می‌دهد. در این روایت آمده است: هرکس در این ماه صدقه‌ای بدهد، مورد آمرزش الهی قرار می‌گیرد؛ هرکس به زیردستان و خدمتگزاران خود احسان کند، آمرزیده می‌شود؛ و هرکس صله رحم و خوش‌خلقی پیشه کند، مشمول مغفرت پروردگار خواهد بود.

آن حضرت تأکید می‌کنند که این ماه همانند دیگر ماه‌ها نیست؛ هنگامی که فرا می‌رسد با برکت و رحمت می‌آید و هنگامی که پایان می‌یابد، با آمرزش گناهان مؤمنان می‌رود. حتی خواندن دو رکعت نماز نافله خالصانه در این ماه، زمینه آمرزش الهی را فراهم می‌سازد. در مقابل، امام هشدار می‌دهند که بدبخت حقیقی کسی است که این ماه را سپری کند و از مغفرت الهی بهره‌مند نشود؛ چنین فردی در حقیقت زیانکار واقعی است، در حالی که نیکوکاران با دریافت جوایز پروردگار کریم کامیاب می‌شوند.

دعا، استغفار و طلب قبولی اعمال

در منظومه توصیه‌های رضوی، دعا و استغفار جایگاهی محوری دارد. امام‌رضا(ع) مؤمنان را فرا می‌خوانند که از خداوند بخواهند روزه‌هایشان را بپذیرد، این ماه را آخرین رمضان عمرشان قرار ندهد و توفیق اطاعت و دوری از نافرمانی را نصیبشان سازد. در این نگاه، رمضان تنها امساک از خوردن و آشامیدن نیست، بلکه فرصتی برای گفت‌وگوی عمیق با خداوند، بازسازی رابطه بنده با پروردگار و طلب توفیق برای ادامه مسیر بندگی است.

انس با قرآن؛ معادل ختم کامل در دیگر ماه‌ها

از دیگر محور‌های برجسته در توصیه‌های امام هشتم (ع)، تأکید بر انس با قرآن کریم است. آن حضرت می‌فرمایند: نیکی‌ها در ماه رمضان پذیرفته و بدی‌ها آمرزیده است و هرکس در این ماه تنها یک آیه از کتاب خدا را تلاوت کند، پاداشی همانند ختم قرآن در سایر ماه‌ها خواهد داشت.

این بیان، نشان‌دهنده جایگاه ممتاز تلاوت و تدبر در قرآن در ماه نزول وحی است. بر این اساس، برنامه‌ریزی منظم برای قرائت روزانه قرآن، تأمل در معانی آیات و تلاش برای عمل به آنها، از مهم‌ترین راهکار‌های بهره‌مندی از برکات این ماه به‌شمار می‌رود.

اخلاق‌مداری و مسئولیت اجتماعی در رمضان

در کنار عبادات فردی، امام‌رضا(ع) بُعد اجتماعی رمضان را نیز برجسته می‌کنند. در روایات منقول از آن حضرت آمده است: هرکس در این ماه بر چهره برادر مؤمن خود لبخند بنشاند، در قیامت با لبخند الهی مواجه خواهد شد؛ هرکس به مؤمنی کمک کند، خداوند او را در عبور از صراط یاری می‌دهد؛ هرکس خشم خود را فرو برد، خداوند خشم خویش را در روز قیامت از او بازمی‌دارد؛ و هرکس اندوهگینی را دستگیری کند یا مظلومی را یاری دهد، در دنیا و آخرت مورد یاری الهی قرار می‌گیرد.

بر این اساس، روزه‌داری حقیقی تنها به گرسنگی و تشنگی محدود نمی‌شود، بلکه حفظ زبان، کنترل خشم، گره‌گشایی از مشکلات دیگران، صله رحم و تقویت روحیه همدلی و مهربانی را نیز دربر می‌گیرد. رمضان در نگاه امام‌رضا(ع)، مدرسه تربیت اجتماعی و اخلاقی مؤمنان است.

جمع‌بندی؛ فرصت طلایی برای رهایی از زیان

مرور توصیه‌های امام‌رضا(ع) نشان می‌دهد که ماه مبارک رمضان، میدان گسترده‌ای برای جبران گذشته و ساختن آینده‌ای روشن‌تر است؛ ماهی که در آن حسنات چند برابر، سیئات محو و درجات ارتقا می‌یابد. از توبه و استغفار گرفته تا تلاوت قرآن، از صدقه و صله رحم تا فروبردن خشم و یاری مظلوم، همگی مسیر‌هایی است که انسان را به مغفرت و رضوان الهی نزدیک می‌کند.

در این چارچوب، بهره‌مندی حقیقی از رمضان در گرو هوشیاری، برنامه‌ریزی معنوی و تغییر عملی در سبک زندگی است؛ چراکه به تعبیر امام‌رضا(ع)، زیانکار واقعی کسی است که این ماه را پشت سر بگذارد و همچنان بار گناه بر دوش داشته باشد. رمضان، فرصتی است که اگر قدر دانسته شود، می‌تواند سرآغاز تحولی عمیق و ماندگار در زندگی فردی و اجتماعی انسان باشد.