به گزارش شهرآرانیوز، دعای سحر یکی از دعاهای عظیمالشأن است که از امام رضا (ع) روایت شده است. آن حضرت فرمودهاند که این دعا، دعایی است که امام باقر (ع)در سحرهای ماه رمضان میخواند. این دعا بهویژه در سحرهای رمضان مورد تأکید قرار دارد و حاوی مفاهیم عمیق معنوی است که انسان را به سمت خداوند متعال و کمالات الهی هدایت میکند.
در همین راستا، یکی از آثار فاخر و ارزشمند امام خمینی (ره) نیز «شرح دعای سحر» است. این اثر که امام خمینی (ره) آن را در حدود ۲۷ سالگی خود تألیف کرده، نشان از دانش و عرفان والای ایشان از دوران جوانی دارد. امام خمینی (ره) با دقت و ظرافت، مفاهیم این دعا را تبیین کرده و به خوانندگان آگاهی میدهد که چگونه با استفاده از این دعا به کمالات معنوی دست یابند.
یکی از مهمترین نکات در دعای سحر، فراز پانزدهم آن است که در آن از شرافت الهی درخواست میشود. این فراز بهطور خاص چنین بیان میشود:
اللّٰهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُکَ مِنْ شَرَفِکَ بِأَشْرَفِهِ وَکُلُّ شَرَفِکَ شَرِیفٌ، اللّٰهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُکَ بِشَرَفِکَ کُلِّهِ
«پروردگارا، از تو در خواست میکنم به شریفترین شرفت حال آن که همه شرف تو شریف است. بارالها، از تو به همه شرفت درخواست میکنم.»
این فراز بهطور خاص بر مفهوم وجود تأکید دارد، که در دیدگاه فلسفی و عرفانی «وجود» به معنای خیر محض و شرافت است. در واقع، وجود الهی بهعنوان حقیقتی کامل و بینقص، منبع تمامی خوبیها و شرافتها است. در این دعا، انسان از خداوند میخواهد که به شرافت مطلق او دست یابد.
در فلسفه و عرفان اسلامی، وجود به معنای حقیقت خارجی و عین اعیان است و نه صرفاً مفهوم نظری. به این معنا که هر چه وجود کاملتر و تمامتر باشد، شرافت و خیر آن بیشتر خواهد بود، تا جایی که به وجودی که هیچ گونه عدمی در او نیست و کمالی که هیچ نقصانی ندارد، منتهی میشود.
در این راستا، امام خمینی (ره) در شرح دعای سحر به این نکته میپردازد که درک شرافت الهی و نزدیکی به آن میتواند انسان را از تاریکیها و مشکلات مادی رهایی بخشد. همچنین، ایشان در شرح دعای سحر به این موضوع اشاره میکنند که وجود بهعنوان مبدأ تمام خوبیها و کمالات، سرچشمه نور و حقیقت است، در حالی که عدم نمایانگر ظلمت و فساد است.
وجود در این دعا نه تنها به معنای مجرد بودن یا «بودن» است، بلکه حقیقتی است که در تمام عالم تجلی یافته و هیچ شر و نقصی در آن نیست. این وجود مطلق و بینقص تنها در خداوند متعال موجود است و دیگر موجودات تنها به میزان نسبتشان با خداوند از آن بهرهمند میشوند.
در قرآن کریم، خداوند در آیات مختلف بر فناپذیری همه چیز غیر از او تأکید میکند:
«کُلُّ مَنْ عَلَیْهَا فَانٍ وَ یَبْقَىٰ وَجْهُ رَبِّکَ ذُوالْجَلَالِ وَالْإکْرَامِ» (سوره قصص، آیه ۸۸)
«کُلُّ شَیْءٍ هَالِکٌ إِلَّا وَجْهَهُ» (سوره الرحمن، آیه ۲۷)
در نهایت، امام صادق (ع) میفرمایند:
«من وجه خیراً فلیحمد الله و من وجه غیر ذلک فلایلومنّ الّا نفسها؛ هر که خیری دید باید خداوند را بر آن شکر کند و هر کس جز آن چیزی دید نباید جز نفس خود چیز دیگری را ملامت کند.»
این جمله بهطور صریح به این معناست که تمام خوبیها و خیرها باید به خداوند نسبت داده شوند و هر گونه شر و بدی بهواسطه نفس انسانی و خلق آن است. بدین ترتیب، در هنگام دعا و نیایش، باید فقط خداوند را بر تمام خوبیها ستایش کرد و در برابر شر، فقط نفس خود را مورد ملامت قرار داد.