آزاده خلیلی| شهربانو، زندگی یک مسلمان در حقیقت یک برنامه مدون برای زندگی مطلوب در سایه پروردگار است. برنامهای که براساس توحید چیده شده است و بناست در این دو روزه دنیا ما را از خاک به افلاک برساند. هر کدام ما در طول حیات به اندازه ظرفیتمان از این برنامه بهرهبرداری میکنیم. برای همین اگر خارجیها نیازمند کوچ و مربی و اپهای توسعه فردی هستند ما کافی است در کنار انجام رعایت واجبات و دوری از محرمات، سری به سیره اهلبیت (ع) زده و از کتب ادعیه یاری بگیریم آن وقت میتوانیم یک برنامه پروپیمان برای خودمراقبتی معنوی و رشد در مسیر بندگی بنویسیم. حالا که در آستانه شروع سال جدید هستیم میتوانیم برای سال پیشرو به فکر تهیه یک برنامه مدون معنوی باشیم تا بتوانیم تا آخر سال هوای بعد معنوی زندگیمان را داشته باشیم. مرور بسته پیشنهادی ما میتواند به شما برای تهیه یک برنامه معنوی یک ساله کمک کند.
نماز اول وقت.
خواندن حدود ۱۰ تا ۵۰ آیه از قرآن.
خواندن ذکر روز.
فرستادن صلوات.
بهتر است تا میتوانیم در طی روز وضو داشته باشیم.
نکته:
بهتر است نمازمان را در مسجد بخوانیم یا هفتهای یک بار همراه فرزندانمان برای نماز به مسجد برویم.
در هر روز میتوانید با توجه به حال و احوالتان در روز تعقیبات نماز را در برنامهتان بگذارید. تعقیبات نماز مجموعهای از دعاها، اذکار و برخی آیات قرآنی هستند که میتوانیم پس از نمازهای روزانه آنها را بخوانیم. از تعقیبات نماز، تعقیبات مشترک هستند و بعد از هر نمازی خواندن آنها مستحب است. برای هر یک از نمازهای روزانه نیز دعاها و ذکرهایی توصیه شده است. تسبیحات حضرت زهرا، آیه الکرسی و سجده شکر جزو مشهورترین تعقیبات هستند.
یکی از بهترین برنامههای عبادی مقیّد بودن به تسبیحات حضرت زهرا (س) پس از نمازهاست. ۳۳ مرتبه ا... اکبر، ۳۳ مرتبه الحمدلله، ۳۳ مرتبه سبحانا.... به همین ترتیب، نه کمتر، نه بیشتر.
حواستان به شب زندهداری باشد، این برنامه را میتوانید با کمک ماه رمضان شروع کرده، پس از پایان این ماه، وقت خوب سحرها را از دست ندهید. میتوانید بنا به توصیه بزرگان از بیدار شدن به یاد خدا شروع کرده و کم کم به خواندن نماز شب برسید.
برای دعای قنوت نماز، فکر کنید، میتوانید در هر هفته یک دعای مخصوص از ادعیه انتخاب کنید و آن را بخوانید. به طور مثال خواندن دعای فرج به عنوان دعای قنوت نماز در روز جمعه.
قرائت سوره هل أتى (دهر) و هل أتاک (غاشیه) در نماز صبح روز دوشنبه و پنجشنبه مستحب است. (الروضة البهیة، ج۱، ص۶۰۵-۶۰۶.)
در سیره برخی شهدا آمده است که مادرانشان غذای روزانه را هر روز به نیت یکی از ائمه اطهار آماده میکردند و اینگونه هر روز غذای نذری داشتند.
***
پرداخت صدقه: این عمل حتما نباید مالی باشد. زیباسخن گفتن خود یک صدقه است که باعث افزایش محبت و عاطفه بین اعضای خانواده میشود و احترام متقابل را به همراه میآورد. در این باره پیامبر اکرم (ص) میفرمایند: سخن نیکو نوعی صدقه است.
(از مقاله نقش بانوان در رشد معنوی خانواده در دنیای معاصر، معصومه یار احمدی.)
زیارت روزانه: هر یک از روزهای هفته به نام یکی از ائمه معصوم است، میتوانید در هر روز با خواندن زیارتنامه و تقدیم سلام، یکی از ایشان را از راه دور زیارت کنید. به طور مثال در روزهای پنجشنبه زیارت عاشورا بخوانیم.
شکرگزاری روزانه: امام علی (ع) در حدیثی به شکرگزاری روزانه تأکید کرده و فرمودهاند: هر که صبح کند و چهار نعمت خدا را یاد نکند، بیم آن میرود که نعمت خدا از او زائل گردد. اول آن که بگوید: «ستایش خدا را که خود را به من شناساند و مرا کوردل نگذاشت.» دوم آن که بگوید: «ستایش خدا را که مرا از امت حضرت محمّد صلیاللهعلیهوآله قرار داد.» سوم آن که بگوید: «ستایش خدا را که روزیام را در دست خودش قرار داد و آن را در دست مردم ننهاد.» چهارم آن که بگوید: «ستایش خدا را که گناهانم و عیوبم را پوشاند و مرا در میان مردم رسوا نکرد.»
(بحار الأنوار ج۸۳، ص:۲۸۲)
جمعه برای مسلمانان روز عید است، روزی که برنامه برجستهای برای معنویت ما در آن تدارک دیده شده است و برای توجه به آن کسب و کار در این روز تعطیل شده است.
طهارت همیشه یکی از همراهان برنامههای معنوی دین ماست، بر این اساس غسل روز جمعه را به خاطر داشته باشید. (الحدائق الناضرة، ج۴، ص۲۱۷.) میتوانید این عادت را در فرزندانتان هم ایجاد کنید.
شرکت در نماز روز جمعه.
دیدار با اقوام و آشنایان که از آن در آیات و روایات تحت عنوان صله رحم یاد میشود و به معنی سلام و احوالپرسی، رفتوآمد، رسیدگی به خویشان، کمک مالی یا معنوی (مانند پرستاری از مریض) و حفظ آبروی آنها از مصادیقش است.
زیارت مرقد اهلبیت (ع) و اماکن متبرکه.
شرکت در جلسات مذهبی یا نشستن پای منبر بزرگان حتی به کمک پادکست.
زیارت اهل قبور، روزهاى دوشنبه، عصر روز پنجشنبه، جمعه قبل از طلوع خورشید و صبح روز شنبه، توصیه شده است. (وسائل الشیعة، ج۷، ص۴۱۵.)
یک کار خیر پنهانی یا اطعام.
نکته:
تلاوت دعای قنوت روز جمعه که در مفاتیح الجنان آمده است.
گرفتن ناخن در روزهاى پنجشنبه، جمعه و شنبه مستحب است.
قرائت «سوره جمعه» و «سوره منافقین» به ترتیب در نماز ظهر و نماز جمعه روز جمعه مستحب است.
قرائت سوره «جمعه» و «أعلی» به ترتیب در نماز مغرب و عشاى شب جمعه، مستحب است. (شهید ثانی، الروضة البهیة، ج۱، ص۶۰۵-۶۰۶.)
نماز اول ماه
پرداخت صدقه اول ماه: صدقه میتواند به این نیت باشد: صدقه برای سلامتی و تعجیل در فرج امام زمان، سلامتی خود و خانواده و متعلَّقاتم، دفع بلا و گرفتاری، زیادی رزق و روزی انشاءا....
حسابرسی مالی: حسابرسی ماهانه، برای پرداخت قرضهایتان یک دفترچه داشته باشید و سعی کنید دیون مالی را در آخر هر ماه بررسی کنید.
حسابرسی معنوی: حسابرسی ماهانه، میتواند درباره رفتار معنوی هم باشد، اگر نماز قضایی دارید، در آخر ماه به جا آورید.
مراقبت از رفتار: حسابرسی ماهانه بهتر است شامل بخش رفتار هم بشود، اگر در این ماه حق الناسی بر عهده شما قرار گرفته مثلا از کسی غیبت کردهایم، بهتر است به فکر جبرانش باشیم.
انجام اعمال ماههای قمری مانند صلوات شعبانیه، اعمال ماه رجب، زیارتهای مخصوص ماه ذی القعده و...
نکته:
روزه گرفتن در روز شنبه و نیز به قول مشهور، در سه روز در ماه، یعنى روز پنجشنبه دهه اول و سوم و چهارشنبه دهه دوم هر ماه، مستحب است. (الحدائق الناضرة، ج۱۳، ص۳۴۷.)
دعای عهد: روزانه با خواندن دعای عهد، پیمان خود با امام زمان (عج) را تجدید کنیم.
زیارت عاشورا: زیارت عاشورای اباعبدا... الحسین (ع) یکی از برنامههای عبادی مورد تأکید ائمه و علما است.
یک مجلس مذهبی برگزار کنیم: روضه ماهانه، دورههای قرآن یا هر جلسه و دید و بازدیدی که درراستای احیای امر ائمه اطهار باشد.