سمانه رضوانی | شهرآرانیوز؛ عید فطر در نگاه اهلبیت (ع)، تنها جشن خوردن پس از روزه نیست؛ نشانهای از بلوغ روح و آغاز مرحلهای نو در زندگی مؤمن است. رمضان فرصتی بود برای تمرین خویشتنداری و عید فطر، لحظهای است برای سنجش دستاورد این تمرین.
حضرت امیرالمؤمنین (ع) میفرمایند: «همانا این عید براى کسى عید است که خداوند، روزه و نمازش را پذیرفته باشد و هر روزى که در آن نافرمانى خدا نشود، آن روز عید است.»
پس عید، نه زمانی ثابت در تقویم، بلکه حالتی است از خودآگاهی و بازگشت به مسیر الهی. در روز فطر، انسان مؤمن باید از خود بپرسد آیا روزه، تنها گرسنگی بود یا رشد هم کردهام؟ ماه رمضان امسال برای ما خیلی متفاوت بود. شهادت رهبر معظم انقلاب و هموطنمان مظلوممان و ایستادگی درمقابل استکبار جهانی، ماه رمضان ۱۴۰۴ را برای تکتک ما متفاوت کرد و حالا باید عید فطرمان نیز متفاوت باشد.
حضرت امیرالمؤمنین امامعلی (ع) در خطبه عید فطر فرمودند: «و بدانیدای بندگان خدا که کمترین مزد مرد و زن روزهدار، آن است که جار کشد آنها را فرشتهای در روز آخر ماه رمضان، مژده گیرید بندگان خدا که آمرزیده شد برای شما آنچه گذشته است از گناهان شما و بپایید در آینده، چطور خواهید بود.»
فطر یعنی عبور از خودپرستی بهسوی مسئولیت. کسی که یک ماه با صبر و مراقبه زیسته است، باید اثر این سلوک را در رفتار و نگاه اجتماعی خود نشان دهد. رمضان، ما را از اسراف، خشم و خودخواهی پالایش میدهد تا بعد از آن، درمیان مردم، تأثیرگذار باشیم و باعث آرامش یکدیگر شویم. عید فطر زمانی معنا دارد که در آن نشانهای از رشد اخلاقی پدیدار شود.
این عید یادآور این حقیقت است که عبادت واقعی با مسئولیت آغاز میشود. شادیاش از لبریز بودن سفره نیست، از آرام گرفتن دل و پاکی روح است، پس این عید را نبریم بهسمت برگزاری مراسم پرزرقوبرق. درعوض حالا که کشور در وضعیت جنگ و مقاومت قرار دارد، سعی کنیم با بزرگتر کردن سفرهمان، بزرگی دلمان را نشان دهیم؛ کسانی را که میدانیم در این شرایط بیشتر از دیگران در جنگ آسیب دیدهاند، سر این سفرهها بنشانیم و شادی عید را با هم تقسیم کنیم.
در احادیث آمده است که فطریه، تکمیلکننده روزه است. حضرت امیرالمؤمنین (ع) میفرمایند: «هرکه زکات فطره را بدهد، خداوند بهسبب آن، زکاتى را که از مالش کم شده است، جبران میکند.» فطریه درحقیقت نمادی از شکرگزاری است؛ پرداختی نهفقط از مال. مؤمن وقتی فطریه میدهد، اعلام میکند که رزق خویش را امانتی از خدا میداند، نه تملکی شخصی. هدف، تنها اطعام نیازمند نیست، بلکه تمرین دوری انسان از خودبینی است. همانگونه که روزه شکم را از طعام بازداشت، فطره روح را از بخل میشوید؛ عبادتی که میان طهارت فردی و عدالت اجتماعی، پیوند برقرار میکند.
عید فطر فقط یک عید فردی نیست، بلکه باید زمینهساز اجتماع و اتفاق اجتماعی باشد. مخصوصا در زمانی که دشمنان با جنگ و رسانه، میان ملتهای مسلمان فاصله میاندازند، عید فطر فرصتی است برای بازسازی اعتماد و وحدت؛ همانطور که قرآن کریم فرموده است: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا: و همگی به ریسمان خدا [قرآن و اهلبیت (ع)]چنگ زنید و پراکنده و گروهگروه نشوید.» (آلعمران، ۱۰۳)
فطر، عید بازگشت به ریسمان واحد الهی است؛ تجدید میثاقی برای حفظ امت واحده. اکنون، در فطر، نتیجه رمضان و جهاد درونی آشکار میشود. اگر موفق شدیم خشم منفی را مهار کنیم و درعوض بغض و خشممان را بر سر شیطان و دارودسته آمریکایی و اسرائیلیاش فریاد بزنیم و خودمان را وقف وحدت مسلمین کنیم، یعنی پیروز واقعه رمضان شدهایم.
امام رضا (ع) میفرمایند: «روز فطر از اینرو عید قرار داده شد که روز گردهمایی مسلمانان باشد و در این روز گردهم آیند و برای خدا به صحرا (فضایی باز) درآیند و خداوند را بر منتی که بر آنها نهاده است، ستایش و به بزرگی یاد کنند.» نماز عید، تجسم همین روح جمعی است؛ مردمی با دلهایی پاک در صفی واحد، بهشکرانه توفیق عبادت میایستند. این وحدت، نه نماد ظاهری بلکه حقیقت بندگی است؛ اینکه همه دربرابر پروردگار، سهمی مشترک از رحمت او میجویند.
در روز فطر، تفرقه جایی ندارد، دلها به فطرت بازمیگردند و زبانها یکصدا «اللهم اهل الکبریاء و العظمه» میگویند.
درحقیقت، عید فطر فقط مقصد و اعلام پایان رمضان نیست، بلکه آغاز است؛ آغاز مرحلهای از حیات ایمانی که در آن، آموختههای رمضان باید به رفتار تبدیل شود. امامعلی (ع) فرمودند: «عید برای کسی است که خدا روزهاش را پذیرفته و از عبادتش خشنود است.» پس فطر به معنای انجام یک تکلیف نیست، بلکه نشانه قبولی آن تکلیف است.
مؤمن باید از این روز الهام بگیرد تا با نیت خالص، زندگی را بر مدار صدق و خدمت بسازد. اگر رمضان، مدرسه تهذیب بود، فطر لحظه فارغالتحصیلی است؛ جایی که ایمان از مرحله احساس، به عرصه رفتار راه مییابد. مؤمن واقعی پس از رمضان، سر آسودگی بر زمین نمیگذارد؛ زیرا جهان هنوز از عدل الهی لبریز نشده است.
فطر، روز پیروزی بر نفس است، ولی هر پیروزی مقدمه مسئولیت تازهای است. مسلمان روزهدار حالا باید در جبهه انسانیت بایستد؛ با صداقت، بخشش و حمایت از آسیبدیدگان. این همان جمعبندی پیام فطر است: «عبادت اگر به عدالت نینجامد، ناقص میماند و عید، زمانی عید است که درکنار شادی، به شراکت در رنج و دفاع از حق تبدیل شود.»