اعمال عبادی شب عید فطر

به گزارش شهرآرانیوز، عید سعید فطر، که در سنت اسلامی با شکوه و معنویت جشن گرفته می‌شود، نه تنها پایان‌بخش ماه مبارک رمضان است، بلکه خود، ایامی پربار از نظر معنوی را به ارمغان می‌آورد. این عید، بیش از آنکه صرفاً یک جشن باشد، فرصتی برای بازگشت به فطرت پاک انسانی و تجدید پیمان با خداوند است. جایگاه ویژه این عید در میان تقویم معنوی مسلمانان، ریشه در فضیلت شب پیش از آن دارد؛ شبی که روایات بسیاری آن را «کمتر از شب قدر نیست» توصیف کرده‌اند.

این شب، نه فقط شبی برای استراحت پس از یک ماه روزه‌داری، بلکه فراخوانی است به توسل، دعا و عبادت فراگیر. مؤمنان به حضور در پیشگاه الهی و طلب مغفرت و رحمت دعوت شده‌اند، تا با دلی آماده و روحی صیقل‌یافته، به استقبال روز عید بروند.بر پایه احادیث و آموزه‌های دینی، شب عید فطر «شبی شریف» و «سرشار از برکت» خوانده شده است. این بدان معناست که دعا‌ها در این شب، با احتمال بیشتری مستجاب شده و اعمال عبادی، بازدهی معنوی بیشتری دارند.

هدف از این اعمال، نه تنها کسب ثواب، بلکه «پاک‌سازی دل» از آلودگی‌ها و کدورت‌ها و «پیوند دوباره با رحمت الهی» است. این شب، بستری برای بازنگری در اعمال، توبه و طلب بخشش است تا بندگان بتوانند با قلبی طاهر و روحی مطهر، خود را برای دریافت الطاف الهی آماده سازند. 

اوّل: غسل کردن هنگامی که آفتاب غروب کرد.

دوّم: شب زنده‌دارى به نماز، دعا، استغفار و درخواست از خدا و شب زنده دارى در مسجد.

سوّم: پس از نماز مغرب و عشاء و نماز صبح و نماز عید بخواند:

اللهُ أَکْبَرُ اللّهُ أَکْبَرُ لا إِلَهَ إِلا اللهُ وَ اللهُ أَکْبَرُ اللهُ أَکْبَرُ وَ لِلهِ الْحَمْدُ الْحَمْدُ لِلهِ عَلَى مَا هَدَانَا وَ لَهُ الشُّکْرُ عَلَى مَا أَوْلانَا

خدا بزرگ‌تر است، خدا بزرگ‌تر است، معبودى جز خدا نیست و خدا بزرگ‌تر است، و خداى را سپاس، و سپاس خداى را بر آنچه ما را بدان هدایت کرد، و او را شکر بر آنچه به ما ارزانى داشت.

چهارم: چون نماز مغرب و نافلۀ آن را خواند، دست‌ها را به جانب آسمان بلند کند و بگوید:

یا ذَا الْمَنِّ وَ الطَّوْلِ یَا ذَا الْجُودِ یَا مُصْطَفِیَ مُحَمَّدٍ وَ نَاصِرَهُ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لِی کُلَّ ذَنْبٍ أَحْصَیْتَهُ وَ هُوَ عِنْدَکَ فِی کِتَابٍ مُبِینٍ.

اى صاحب نعمت و کرم، اى داراى جود، اى برگزینندۀ محمّد و اى یاور او، بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست، و بر من بیامرز هر گناهى که شماره نمودى‌اش، و آن پیش تو در کتابى آشکار است.

پس به سجده رود و در سجده صد مرتبه بگوید:

«اَتُوبُ اِلَی اللهِ»

سپس هر حاجتى که دارد از خدا بخواهد، که به خواست خدا برآورده خواهد شد؛ و در روایت شیخ آمده است که پس از نماز مغرب به سجده رود و بگوید:

یا ذَا الْحَوْلِ یَا ذَا الطَّوْلِ یَا مُصْطَفِیاً مُحَمَّداً وَ نَاصِرَهُ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لِی کُلَّ ذَنْبٍ أَذْنَبْتُهُ وَ نَسِیتُهُ أَنَا وَ هُوَ عِنْدَکَ فِی کِتَابٍ مُبِینٍ

اى صاحب قدرت، اى داراى عطا، اى برگزینندۀ محمّد و اى یاور او، بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست، و بر من بیامرز هر گناهى را که مرتکب شدم و آن را فراموش کردم، و آن گناه نزد تو در کتابى آشکار است.

پس صد مرتبه بگوید:

«اَتُوبُ اِلَی اللهِ»

پنجم: امام حسین علیه السّلام را زیارت کند که فضیلت بسیار دارد.

ششم: ده مرتبه این ذکر را که در شب جمعه نیز وارد شده است بگوید:

یا دَائِمَ الْفَضْلِ عَلَى الْبَرِیَّةِ یَا بَاسِطَ الْیَدَیْنِ بِالْعَطِیَّةِ یَا صَاحِبَ الْمَوَاهِبِ السَّنِیَّةِ، صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ خَیْرِ الْوَرَى سَجِیَّةً وَ اغْفِرْ لَنَا یَا ذَا الْعُلَى فِی هَذِهِ الْعَشِیَّةِ

اى خدایى که فضل و کرمت بر خلق دائم است و دو دست ‏عطا و بخششت به جانب بندگان دراز است اى صاحب بخشش‌هاى بزرگ، درود فرست بر محمّد و آل او که در اصل خلقت و فطرت بهترین خلقند. اى خداى بلند مرتبه در همین شب گناه ما را ببخش.

هفتم: ده رکعت نمازى که در شب آخر ماه رمضان گذشت بجا آورد.

هشتم: دو رکعت نماز بجا آورد:

رکعت اوّل سوره «حمد» یک مرتبه سوره «توحید» هزار مرتبه رکعت دوّم سوره «حمد» یک مرتبه سوره «توحید» یک مرتبه

و پس از سلام سر به سجده گذارد و صد مرتبه بگوید:

«اَتُوبُ اِلَی اللهِ»

آنگاه بگوید:

یا ذَا الْمَنِّ وَ الْجُودِ یَا ذَا الْمَنِّ وَ الطَّوْلِ یَا مُصْطَفِیَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ افْعَلْ بِی کَذَا وَ کَذَا. (بجاى «کذاو کذا» حاجات خود را بخواهد)

و روایت است که حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السّلام این دو رکعت را به این کیفیت به جا می‌آوردند، سپس سر از سجده برداشته و می‌فرمودند:به حقّ آن خداوندی که جانم به دست قدرت اوست هر که این نماز را بخواند هر حاجتی از خدا بطلبد، البتّه عطا کند و اگر به عدد ریگ‌های بیابان گناه داشته باشد خدا بیامرزد. در روایت دیگرى به جاى هزار مرتبه سوره «توحید» صد مرتبه وارد شده، لیکن این نماز را باید پس از نماز مغرب و نافلۀ آن بجا آورد و شیخ طوسى و سیّد ابن طاووس پس از پایان نماز این دعا را نقل کرده‌اند:

یا اللهُ یَا اللّهُ یَا اللهُ یَا رَحْمَانُ یَا اللهُ یَا رَحِیمُ یَا اللهُ یَا مَلِکُ یَا اللهُ یَا قُدُّوسُ یَا اللهُ یَا سَلامُ یَا اللهُ یَا... (برای مطالعه دعای کامل به مفاتیح الجنان مراجعه بفرمایید)

نهم: چهارده رکعت نماز بجاى آورد، در هر رکعت:

سوره «حمد» و «آیت الکرسی» و سه مرتبه سوره «توحید»

تا در برابر هر رکعتى ثواب چهل سال عبادت و ثواب عبادت هر که در آن ماه روزه گرفته و نماز خوانده براى او باشد.

دهم: شیخ طوسى در کتاب «مصباح» فرموده که در آخر شب غسل بجاى آر، و تا طلوع فجر در جاى نماز خود بنشین.