تغییرات عمیق‌ در نظام بین‌الملل | بیست و پنجمین روز جنگ رمضان در آینه رسانه

به گزارش شهرآرانیوز؛ در بیست‌وپنجمین روز جنگ «رمضان»، روایت رسانه‌های معتبر جهان نشان می‌دهد که این درگیری دیگر صرفاً یک تقابل نظامی میان چند بازیگر منطقه‌ای نیست؛ بلکه به بحرانی چندلایه تبدیل شده که دیپلماسی، اقتصاد جهانی، بازار انرژی، افکار عمومی و حتی انسجام سیاسی در آمریکا و اسرائیل را تحت تأثیر قرار داده است.

از گزارش‌ها درباره تلاش‌های پشت‌پرده برای مذاکره گرفته تا هشدار‌ها درباره بحران انرژی، فرسایش روانی در اسرائیل، شکاف‌های سیاسی در واشینگتن و اثرات گسترده اقتصادی، تیتر‌های رسانه‌های جهانی تصویری از جنگی ارائه می‌دهند که پیامد‌های آن بسیار فراتر از میدان نبرد است.

واشینگتن منتظر پاسخ تهران

یکی از مهم‌ترین روایت‌های رسانه‌ای در روز بیست‌وپنجم جنگ، به تحرکات دیپلماتیک پشت پرده مربوط می‌شود. پایگاه خبری آکسیوس گزارش داد که آمریکا و برخی میانجیگران منطقه‌ای در حال بررسی امکان برگزاری مذاکرات صلح با ایران هستند و واشینگتن همچنان منتظر پاسخ تهران به این پیشنهادهاست.

به نوشته این رسانه، طرحی پانزده ماده‌ای برای پایان جنگ تهیه شده که آمریکا آن را با اسرائیل در میان گذاشته است. با این حال، حتی منابع آمریکایی نیز اذعان کرده‌اند که هیچ نشانه روشنی از موافقت ایران با این طرح وجود ندارد. هم‌زمان، برخی تحلیلگران مانند فارین پالیسی نیز هشدار داده‌اند که در صورت شکست جنگ، واشینگتن ممکن است تلاش کند مسئولیت را متوجه اسرائیل کند و از زیر بار پیامد‌های استراتژیک آن خارج شود.

تنگه هرمز؛ گلوگاه جنگ و اقتصاد جهانی

در بسیاری از گزارش‌های رسانه‌های بین‌المللی، تنگه هرمز به عنوان کانون اصلی بحران معرفی شده است. فایننشال تایمز گزارش داد که ایران به سازمان بین‌المللی دریانوردی اعلام کرده عبور کشتی‌ها از این آبراه تنها با هماهنگی نیرو‌های نظامی ایران امکان‌پذیر خواهد بود، مگر برای کشتی‌های متعلق به کشور‌های متخاصم. بلومبرگ نیز از تعیین عوارضی چند میلیون دلاری برای عبور برخی کشتی‌ها از تنگه هرمز خبر داد؛ اقدامی که به گفته تحلیلگران می‌تواند به یک اهرم اقتصادی و سیاسی برای تهران تبدیل شود.

حذف ۲۰ درصد از انرژی جهان

رویترز نیز گزارش داد که با اختلال در عبور و مرور کشتی‌ها، حدود بیست درصد از انرژی جهانی از بازار حذف شده است. همین مسئله باعث شده بسیاری از تحلیلگران نسبت به جهش شدید قیمت نفت هشدار دهند. نشریه نیو عرب پیش‌بینی کرده است که در صورت ادامه جنگ، قیمت نفت ممکن است حتی از رکورد تاریخی سال ۲۰۰۸ نیز عبور کند. در حال حاضر نیز قیمت نفت برنت به بیش از ۱۰۴ دلار رسیده است؛ رقمی که نشان‌دهنده حساسیت شدید بازار انرژی به تحولات جنگ است.

جنگی علیه بازار‌های جهانی

تأثیر جنگ بر اقتصاد جهانی یکی از پررنگ‌ترین محور‌های تحلیل رسانه‌ها بوده است. رویترز گزارش داد که بازار سهام آمریکا در هفته چهارم جنگ با کاهش قابل توجهی مواجه شده و شاخص‌های اصلی وال‌استریت به پایین‌ترین سطح شش ماه گذشته رسیده‌اند. حتی شرکت‌های بزرگ فناوری نیز از این روند در امان نمانده‌اند.

در بخش انرژی نیز غول‌های نفتی غربی با خسارت‌های چند میلیارد دلاری مواجه شده‌اند. وال‌استریت ژورنال گزارش داد که شرکت‌هایی مانند شل، اکسون‌موبیل، شورون و توتال از اختلال در صادرات نفت و افزایش ریسک سرمایه‌گذاری در منطقه آسیب دیده‌اند.

اختلال در زنجیره تامین

هم‌زمان، اختلال در زنجیره تأمین جهانی نیز به سرعت در حال گسترش است. بلومبرگ نوشت که برخی تولیدکنندگان چینی قیمت کالا‌های خود را افزایش داده‌اند، زیرا هزینه سوخت و مواد اولیه به شدت بالا رفته است. حتی در بخش کشاورزی نیز پیامد‌ها دیده می‌شود. به گزارش رویترز، قیمت کود شیمیایی اوره در برخی کشور‌ها به بیش از ۱۱۰۰ دلار در هر تن رسیده است؛ افزایشی که مستقیماً با اختلال در صادرات از خلیج فارس مرتبط دانسته می‌شود.

بحران در آسمان منطقه؛ فروپاشی شبکه پرواز‌ها

یکی دیگر از نشانه‌های گسترش بحران، اختلال گسترده در حمل‌ونقل هوایی منطقه است. مجله اکونومیست گزارش داد که تعداد پرواز‌های مسافربری عبوری از آسمان خلیج فارس در مقایسه با سال گذشته تقریباً ۷۹۰۰ عدد کاهش یافته است. در حالی که در مدت مشابه سال قبل هزاران پرواز از این مسیر عبور می‌کردند، اکنون تنها چند ده پرواز در روز انجام می‌شود.

شرکت‌های هواپیمایی نیز برای سناریوی طولانی شدن بحران آماده می‌شوند. فایننشال تایمز گزارش داد که شرکت «قطر ایرویز» بیست فروند از بزرگ‌ترین هواپیما‌های خود را به مکان‌هایی برای نگهداری بلندمدت منتقل کرده است؛ اقدامی که نشان می‌دهد این شرکت احتمال ماه‌ها اختلال در منطقه را جدی می‌داند.

فرار شهرک نشینان

در داخل اسرائیل نیز گزارش‌های رسانه‌ای از افزایش نگرانی‌ها در جامعه حکایت دارند. داده‌های شبکه‌های اجتماعی عبری‌زبان نشان می‌دهد که ترس از طولانی شدن جنگ و افزایش هزینه‌های آن در حال گسترش است و نشانه‌های فرسایش روانی در افکار عمومی دیده می‌شود. تصاویر منتشرشده از فرودگاه بن‌گوریون نیز توجه رسانه‌ها را جلب کرده است.

در این تصاویر صف‌های طولانی برخی شهرک‌نشینان برای خروج از سرزمین‌های اشغالی دیده می‌شود. برخی گزارش‌ها حتی به مهاجرت موقت برخی گروه‌های مذهبی یهودی اشاره کرده‌اند که از ترس حملات موشکی در حال ترک اسرائیل هستند.

شکاف‌های سیاسی در آمریکا

جنگ ایران و اسرائیل تنها در خاورمیانه پیامد نداشته، بلکه در سیاست داخلی آمریکا نیز شکاف‌هایی ایجاد کرده است. شبکه CNN گزارش داد که جنگ ترامپ ممکن است از کنترل خارج شود و رئیس‌جمهور آمریکا کنترل روایت و حتی روند جنگ را از دست داده باشد.

برخی رسانه‌ها نیز از افزایش نارضایتی عمومی در آمریکا خبر داده‌اند. بر اساس نظرسنجی‌هایی که توسط رسانه‌های اسرائیلی نقل شده، محبوبیت ترامپ در میان افکار عمومی آمریکا به پایین‌ترین سطح خود در دوره دوم ریاست‌جمهوری او رسیده است.

ناامیدی «ماگا» از ترامپ

هفته‌نامه آمریکایی The Nation نیز نوشت که جنگ علیه ایران شکاف عمیقی در جنبش سیاسی «ماگا» ایجاد کرده است. بخشی از هواداران ترامپ که او را مخالف جنگ‌های مداخله‌گرانه می‌دانستند اکنون از این تصمیم ناامید شده‌اند، در حالی که برخی دیگر از جناح‌های محافظه‌کار از جنگ حمایت می‌کنند.

نگرانی متحدان آمریکا

در سطح بین‌المللی نیز برخی متحدان واشینگتن نسبت به مسیر جنگ ابراز نگرانی کرده‌اند. بلومبرگ گزارش داد که برخی دولت‌های متحد آمریکا به طور خصوصی به کاخ سفید هشدار داده‌اند که این جنگ ممکن است به سرعت به یک فاجعه تبدیل شود.

وال‌استریت ژورنال نیز گزارش داد که اروپا در این جنگ نقش مهمی در پشتیبانی لجستیکی از عملیات آمریکا ایفا می‌کند. بسیاری از هواپیما‌ها و کشتی‌های آمریکایی از پایگاه‌های نظامی در کشور‌های اروپایی برای عملیات در خاورمیانه استفاده می‌کنند؛ موضوعی که نشان می‌دهد این جنگ عملاً به یک بحران فرامنطقه‌ای تبدیل شده است.

تغییر موازنه نظامی

در حوزه نظامی نیز تحلیل‌ها به تحولاتی اشاره دارند که می‌تواند معادلات قدرت را تغییر دهد. برخی گزارش‌ها از آسیب دیدن چندین هواپیمای نیروی هوایی آمریکا در جریان درگیری‌ها خبر داده‌اند. همچنین خبرگزاری آناتولی گزارش داد که دست‌کم دوازده سامانه راداری متعلق به آمریکا و متحدانش در چند کشور منطقه هدف حمله قرار گرفته‌اند.

در همین حال، برخی تحلیلگران نظامی به تحول در فناوری موشکی ایران اشاره کرده‌اند. گزارشی در الجزیره استدلال می‌کند که برخی موشک‌های جدید ایران قادرند در طول مسیر خود اصلاح مسیر انجام دهند و به همین دلیل رهگیری آنها برای سامانه‌های دفاعی دشوارتر شده است.

جنگی که نظم جهانی را به چالش کشید

برخی تحلیلگران معتقدند جنگ ایران تنها یک بحران منطقه‌ای نیست بلکه نشانه‌ای از تغییرات عمیق‌تر در نظام بین‌الملل است. پایگاه گلوبال ریسرچ در تحلیلی نوشت که این جنگ می‌تواند نظم جهانی تحت سلطه آمریکا و اسرائیل را با چالش جدی روبه‌رو کند. در همین چارچوب، واشنگتن پست نیز گزارش داد که حتی مقامات آمریکایی و اسرائیلی اکنون اهداف خود را تعدیل کرده‌اند و تأمین امنیت تنگه هرمز را به عنوان واقع‌بینانه‌ترین دستاورد ممکن در پایان جنگ در نظر می‌گیرند؛ در حالی که اهداف اولیه بسیار گسترده‌تر بودند.

جمع‌بندی؛ جنگی که هنوز پایانش مشخص نیست

مجموعه گزارش‌ها و تحلیل‌های رسانه‌های جهانی در روز بیست‌وپنجم جنگ «رمضان» تصویری از یک بحران پیچیده و چندبعدی ارائه می‌دهد؛ جنگی که نه تنها میدان‌های نظامی بلکه اقتصاد جهانی، سیاست داخلی قدرت‌های بزرگ، امنیت انرژی و حتی نظم بین‌الملل را تحت تأثیر قرار داده است.

در چنین شرایطی، پرسش اصلی که بسیاری از تحلیلگران مطرح می‌کنند این است که آیا این جنگ به سمت یک توافق سیاسی حرکت خواهد کرد یا اینکه با ادامه فشار‌های نظامی و اقتصادی، به بحرانی طولانی و فرسایشی تبدیل خواهد شد؛ بحرانی که پیامد‌های آن ممکن است سال‌ها بر سیاست و اقتصاد جهان سایه بیندازد.