واکاوی کیفیت آموزش در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ به بیان آمار و پیام‌های مردم | ضعف آموزش‌های «شاد» در سایه جنگ!

به گزارش شهرآرانیوز؛ سال تحصیلی ۱۴۰۴ در حالی شروع شد که از جنگ دوازده روزه چیزی نگذشته بود. بسیاری از خانواده‌ها و دانش آموزان امیدوار بودند سالی تحصیلی دانش آموزان را بدون وقفه و بدون مجازی شدن آموزش‌ها سپری کنند، اما این انتظار چندان دوام نیاورد.

از همان هفته‌های ابتدایی پاییز، موج شیوع گسترده آنفلوانزا در میان دانش آموزان و معلمان، بسیاری از مدارس را ناچار به تعطیلی و برگزاری کلاس‌ها به صورت مجازی کرد. پس از آن، با افزایش آلودگی هوا به ویژه در شهر‌های بزرگ، باز هم در‌های مدارس یکی پس از دیگری بسته شد و آموزش از پشت صفحه تلفن همراه و رایانه ادامه یافت.

اوایل زمستان نیز برودت کم سابقه هوا و بارش برف در نقاط مختلف کشور، مزیدبرعلت شد تا دانش آموزان کمتر طعم حضور فیزیکی در کلاس درس را بچشند. هنوز سال تحصیلی به روز‌های پایانی خود نرسیده بود که وقوع درگیری‌ها و شرایط بحرانی ناشی از جنگ، آخرین فرصت‌های آموزش حضوری را هم از مدارس گرفت. همه این عوامل دست به دست هم داد تا بخش عمده سال تحصیلی ۱۴۰۴ به جای حضور در فضای آموزشی واقعی، در محیط مجازی سپری شود.

همه چیز از یک ویروس شروع شد

این وضعیت یادآور دوران همه گیری کروناست، زمانی که برای نخستین بار آموزش رسمی کشور به صورت گسترده وارد فضای دیجیتال شد و بستر «شاد» به عنوان سامانه آموزش مجازی مدارس معرفی شد. کرونا سرشار از تلخی، استرس و اضطراب بود، اما بعد از اتمام آن، بسیاری معتقد بودند یکی از معدود دستاورد‌های مثبتش، ایجاد بستر آموزش آنلاین برای دانش آموزان بوده است.

اکنون، اما با گذشت چند سال از آن دوران، نه تنها زیرساخت‌های سامانه شاد بهبود نیافته، بلکه مشکلات آن بیشتر هم شده است. از کندی و قطعی‌های پی درپی گرفته تا ضعف در پشتیبانی فنی و محتوایی! معلم‌ها همچنان درگیر مشکلات بارگذاری و ارتباط با دانش آموزان هستند.

دانش آموزان نیز از کیفیت پایین آموزش مجازی گله دارند. به نظر می‌رسد تجربه چندباره آموزش از راه دور، بدون توسعه واقعی زیرساخت ها، تنها ضعف قدیمی سیستم آموزشی را بیش از پیش آشکار کرده است. از سوی دیگر نگرانی والدین برای کم وکیف آموزش بچه‌ها به ویژه دانش آموزان کلاس اولی را قوت داده است.

مروری بر پیام مردم

در جریان گزارش‌های میدانی از وضعیت آموزش مجازی در دو سوم نخستین سال تحصیلی ۱۴۰۵ ــ۱۴۰۴، ده‌ها پیام از سوی اولیا و دانش آموزان به تحریریه صدای مردم رسید که بازتابی از نارضایتی گسترده از عملکرد بستر آموزشی «شاد» و کیفیت آموزش در شرایط فعلی است.

ولی یک دانش آموز پایه دهم دراین باره نوشته است: در فضای شاد هیچ ارتباط واقعی بین معلم و دانش آموز وجود ندارد. معلم‌ها فقط فایل یا پیام می‌گذارند و‌ می‌روند. بچه‌ها نمی‌توانند سؤال بپرسند یا گفت‌و‌گو کنند. شاد بیشتر شبیه یک کانال اطلاع رسانی است تا آموزش.

مادر دانش آموزی در مقطع ابتدایی هم برای ما در پیامی بیان کرده است: در بستر شاد امکان آموزش تصویری وجود دارد، اما، چون مدارس دولتی باید پول بدهند و بستر آموزش تصویری را خریداری کنند اغلب زیربار نمی‌روند. معلم و دانش آموز چهره به چهره صحبت نمی‌کنند. همین موضوع سبب می‌شود فرزندم انگیزه‌ای برای درس خواندن نداشته باشد. آموزش از راه دور فقط رفع تکلیف است.

ولی دانش آموزی در پایه یازدهم رشته علوم تجربی بیان می‌کند: امکان بررسی و چک کردن تکالیف درسی به درستی وجود ندارد. معلم اصلا متوجه حضور دانش آموزان در کلاس نیست. متوجه نمی‌شود چه کسی درس را خوانده و چه کسی نه. در نهایت فقط نمره داده می‌شود بدون اینکه یادگیری واقعی اتفاق بیفتد. آموزش و پرورش باید فضای آموزش تصویری و دیدار چهره به چهره را در شاد برای مدارس رایگان کند.

دانش آموز پایه دوازدهم از منطقه قاسم آباد مشهد نیز در پیامکی برایمان نوشته است: دروس مفهومی مثل فیزیک، شیمی و ریاضی با فایل و پیام قابل فهم نیستند. ما نیاز به حضور در کلاس، توضیح‌های لحظه‌ای و تمرین داریم. الان فقط احساس می‌کنیم بدون درس پیش می‌رویم. کاش سال تحصیلی را به نوعی حضوری کنند یا شرایط کلاس تصویری فراهم شود.

یک دانش آموز رشته انسانی که فرزندش امسال قرار است کنکور بدهد نیز برایمان نوشته است: ما کنکور داریم، اما از وقتی مدارس مجازی شده، هیچ تمرکز و انگیزه‌ای باقی نمانده است. نه برنامه ریزی درست داریم و نه پشتیبانی. بچه‌ها قرار بود حضوری درس بخوانند، الان فقط گوشی دست گرفته‌ایم، اما چیزی یاد نمی‌گیریم.

شهروند دیگری در این باره نوشته است: فرزندم برای قبولی در مدرسه استعداد‌های درخشان درس می‌خواند، اما هنوز معلوم نیست. آزمون ورودی سمپاد و نمونه دقیقا چه زمانی برگزار می‌شود؟ حتی ثبت نام هم انجام نشده، همه چیز نامشخص است و آینده در ابهام.

۶ ماه تحصیل به جای ۹ ماه!

با تحلیلی در آمار و محاسبه روز‌های تعطیل در نیمه دوم سال ۱۴۰۴، نتایج روز‌های آموزشی چندان امیدوارکننده نیست. تحلیل داده‌های تقویمی، گزارش‌های آموزش وپرورش و خبر‌های روزانه از تعطیلات حضوری مدارس و آموزش در بستر کلاس مجازی در مشهد حاکی از آن است که در سال تحصیلی ۱۴۰۵ ــ ۱۴۰۴، در مجموع حدود ۲۸روز، مدارس به دلایل مختلف، شامل آلودگی هوا، شیوع بیماری آنفلوانزا، برودت و بارش برف، شرایط امنیتی و جنگی به صورت مجازی برگزار شده‌اند. این آمارگواه این ادعاست که تقریبا یک ماه کامل از زمان آموزش رسمی کلاس‌های حضوری مدارس رسما مجازی بوده است.

در کنار این آمار، باید تعطیلات رسمی و آخر هفته‌ها را نیز در نظر گرفت. بر اساس تقویم آموزشی کشور تا پایان سال ۱۴۰۴ حدود ۵۸ روز، تعطیلات رسمی آموزشی شامل پنجشنبه و جمعه بوده است که این دو ماه نیز، خود بخش قابل توجهی از کاهش زمان آموزش را خبر می‌دهد. تعطیلات آخر هفته فرصتی برای استراحت دانش آموزان است، اما در شرایطی که بخش بزرگی از آموزش‌ها مجازی شده، این فاصله‌های متوالی میان کلاس‌ها روند پیوسته یادگیری را مختل کرده است.

از سوی دیگر، در ادامه شرایط جنگی امسال که وضعیت آموزش را تقریبا در اسفندماه به کلاس مجازی کشاند، حدود ۱۶روز تعطیلات نوروزی امسال هم به تعطیلی مدارس افزوده می‌شود، با فرض اینکه در ادامه سال ۱۴۰۵ وضعیت تثبیت شود و مدارس تا پایان سال تحصیلی به صورت کاملا حضوری باقی بمانند، برآورد‌ها نشان می‌دهد که در مجموع حدود شش ماه مفید آموزش حضوری در طول سال تحصیلی۱۴۰۵–۱۴۰۴ وجود داشته باشد.

این رقم، با در نظر گرفتن متوسط زمان آموزش در تقویم رسمی، (حدود ۹ ماه تحصیلی) به وضوح نشان می‌دهد بخش زیادی از این سال عملا خارج از چارچوب سنتی آموزش مدرسه‌ای سپری شده است.

زنگ خطری برای آینده

پیام‌های مردم و تحلیل آمار در مجموع تصویری روشن از واقعیتی نگران کننده را نشان می‌دهند. فاصله جدی میان آموزش اسمی و یادگیری واقعی. خانواده‌ها انتظار دارند پس از پشت سر گذاشتن یک سال سخت و پرتعطیلی، وزارت آموزش وپرورش یا مدارس با تمدید تقویم تحصیلی در سال۱۴۰۵، بخشی از این عقب ماندگی را جبران کنند.

تعطیلی‌های مکرر مدارس و شرایط کنونی کشور که تحصیل را مجازی کرده است در کنار ضعف‌های ساختاری و فنی سامانه آموزش مجازی «شاد»، عملا بخش قابل توجهی از سال تحصیلی را به کام آموزش مجازی، آن هم با کیفیتی نازل، کشاند. برآورد‌های ما نشان می‌دهد که در این دوره، دانش آموزان فقط حدود ۶ ماه مفید را در کلاس‌های درس حضوری گذرانده‌اند، رقمی که با توجه به الزامات یادگیری عمیق و مفهومی، به ویژه در مقاطع بالاتر و دروس تخصصی، بسیار نگران کننده است.

تداوم این روند در سایه نبود راهکار‌های اساسی برای جبران عقب ماندگی ها، زنگ خطری جدی برای آینده تحصیلی نسل جوان کشور خواهد بود.

فعالیت مدارس، بعد از عید غیرحضوری است

به دنبال پیگیری این موضوع و پاسخ به پرسش نحوه فعالیت مدارس و نوع آموزش بعد از تعطیلات نوروز به سراغ مدیرکل آموزش و پرورش خراسان رضوی رفتیم. مصطفی اسدی در این باره به خبرنگار ما گفت: نحوه فعالیت مدارس بعد از ایام عید همچنان به صورت مجازی و غیرحضوری است.

وی اظهار کرد: تا زمانی که پایان جنگ اعلام نشود هیچ مدرسه‌ای باز نخواهد بود. این خبر تا امروز بر این اساس است که آموزش مدارس در بعد از تعطیلات همچنان غیرحضوری است، مگر اینکه دوباره دستورالعمل جدیدی ابلاغ شود. چنانچه دستورالعمل جدیدی برسد حتما اطلاع رسانی خواهد شد.

مدیر کل آموزش و پرورش خراسان رضوی درباره مشکلات دانش آموزان و معلمان در بستر شاد و آموزش مجازی افزود: مشکلات شاد در اوایل جنگ و آموزش غیرحضوری این بود که یک باره همه دانش آموزان در بستر شاد حضور پیدا کردند، اما با تقسیم بندی ساعات حضور دانش آموزان این مشکل همان روز‌های قبل سال مرتفع شد.

اسدی در پاسخ به گلایه خانواده‌ها درباره نحوه آموزش‌ها بدون حضور مستمر معلم و دانش آموز در کلاس آنلاین، گفت: بله این موارد وجود داشته است، اما حضور معلم و دانش آموزان به صورت کلاس تصویری در بستر شاد همیشه امکان پذیر نیست و به ظرفیت بستر شاد ربط دارد.

مدارس از بستر‌های موازی آموزش استفاده کنند

وی با بیان اینکه تمام مدارس اعم از دولتی و غیردولتی می‌توانند برای تکمیل آموزش‌های خود از بستر‌های دیگری نظیر اسکای روم استفاده کنند، بیان کرد: اولیای مدارس می‌توانند از دیگر بستر‌های آموزشی برای حضور مستمر دانش آموز و معلم استفاده کنند.

مدیر کل آموزش و پرورش خراسان رضوی افزود: شبکه آموزش به صورت منظم برنامه‌های آموزشی را ارائه می‌کند. با این حال با مدارس هماهنگ هستیم و به مدارس اعلام کرده‌ایم که بسته‌های آموزش آفلاین را در اختیار مدارس قرار می‌دهیم تا همکاران ما به دانش آموزان خود ارائه دهند.