به گزارش شهرآرانیوز، هفته هنر انقلاب امسال با شهادت رهبر معظم انقلاب، تفاوتی بیسابقه یافته است. مسعود نجابتی، طراح گرافیک، مدیر هنری و خوشنویس، در گفتوگویی جدید به تأثیر این تحول معنوی بر جامعه و هنرمندان، دشوارتر شدن رسالت هنر متعهد، لزوم توجه همزمان به «مضمون و قالب» در آثار هنری، ویژگیهای شهید آوینی به عنوان معیار هنر انقلاب (حضور مستمر، خستگیناپذیری، نقد هنری و غفلت نکردن از محرومان) و همچنین جزئیاتی از فعالیت ایشان برای طراحی هویت بصری مراسم تشییع رهبر شهید در مشهد پرداخته است.
عمده تفاوت هفته هنر انقلاب امسال، شهادت رهبر معظم انقلاب و داغ سنگین آن است. گرچه هنوز فرصت درک عمق این اتفاق نشده، اما شهادت ایشان تحول عظیم معنوی در افراد و جامعه ایجاد کرده که در خیابانها و میدانها به وضوح دیده میشود. مردم از آن روز تا الان، هر شب و روز، عملاً «مبعوث» شدهاند و این بیداری، گاه از ما هنرمندان جلوتر است.
این تحول، رسالت هنرمندان را دشوارتر کرده؛ چراکه باید با مردم همراهی کنیم، از آنها یاد بگیریم و روایتگر این حماسه باشیم. هنرهای مختلف هرکدام ظرفیت خاص خود را دارند: هنرهای تجسمی (گرافیک، کاریکاتور، نقاشی) به دلیل ماهیت واکنش سریع، به موقع وارد میدان شدهاند. برخی هنرمندان نیز مانند موکبهای اربعین، خدمات هنریِ مستقیم به مردم ارائه میدهند. اما آثار فاخر و زمانبر مثل سمفونی، فیلم سینمایی یا المانهای شهری، قطعاً بعداً خلق خواهند شد.
در شرایط کنونی، ما بیش از آنکه بتوانیم چیزی را برای مردم تبیین کنیم، از بصیرت و تحلیل زیبای آنها شرمنده و متعجبیم. هنرمند امسال باید عیار خود را بالا ببرد و توان ثبت و روایت این حضور مردمی را برای نسلهای بعد داشته باشد.
به یاد صحبت رهبر شهیدم میافتم که میفرمودند تعهد در هنر انقلاب، نه فقط به مضمون، بلکه به قالب هم هست. ایشان خود هنرمندی بودند که هم بر ادبیات و شعر تسلط داشتند و هم با شاخههای تجسمی آشنا بودند. این نکته برای من خیلی جالب بود که حتی در شرایط جنگ و مصائب پیاپی، نباید از خلاقیت و عیار هنری کارمان غافل شویم. سرعت یا اقتضای زمان، مجوز تنزل کیفیت نیست.
با این نگاه، در هفته هنر انقلاب امسال و در برابر تحول عظیم جامعه و «بعثت خونی» که رخ داده، هنرمندان نسبت به این رویداد تعهد دارند. اما روایتگریِ درست، تلاشی مضاعف میخواهد؛ چراکه در کنار مسئولیتهای اجتماعی سنگین، باید شبانهروز مشق کنیم تا هم از نظر فنون و قالب، به هنر فاخر و پیشروی مورد نظر رهبر شهید دست یابیم و هم نگذاریم هنر متعهد، خالی از خلاقیت و عیار هنری شود. حضور هنرمندان در این عرصه در حال شکلگیری است، اما برای روایتگریِ شایسته این حماسه، نیاز به زمان و کارِ کیفیتر داریم.
برای پرداختن به نحوه حضور هنرمندان و معیارهای انتخاب در این دوره از هفته هنر انقلاب، ناگزیر باید به شخصیت شهید سیدمرتضی آوینی (سیدالشهدای اهل قلم) و سیره ایشان رجوع کنیم. مهمترین ویژگی شهید آوینی از نظر من این بود که در برابر تاختوتازها -چه دشمن دانا، چه دوست جاهل- کوتاه نیامد. این تاختوتازها همیشه بوده؛ چه از سوی دشمنان و معاندان، چه از سوی برخی دوستان و همراهان که گاه دردآورتر است. این فشارها نباید باعث شود دست از کار بکشیم، رسالت خود را فراموش کنیم، یا در لزوم جنگ نرم تردید کنیم.
با این نگاه، معیارهای انتخاب در این دوره نسبت به سالهای قبل تفاوت ماهوی ندارد، اما تأکید بر برخی شاخصهها بیشتر میشود:
۱. حضور مستمر، مؤثر و خستگیناپذیر در عرصههای مختلف انقلاب و جهاد؛ چه در جنگ، چه در جهاد تبیین، چه در جهاد سازندگی، چه در حوادثی مثل کرونا، سیل و دیگر بلایا. هیچ وقت جامعه از این مسائل خالی نبوده و هنرمند هرگز نباید بیتوجه باشد.
۲. تداوم و استمرار؛ هیچکس را نباید با یک تکاثر، حتی اگر بسیار شاخص باشد، قضاوت کرد. تداوم، هم عیار کار را بالا میبرد و هم نشاندهنده عزم راسخ هنرمند برای پوشش ندادن حقانیت و مقابله با غفلتآفرینی دنیای کفر است.
بنابراین، شاخصها تفاوت اساسی نکرده، اما با توجه به شرایط جنگ و تحولات اخیر، بر «مقاومت در برابر فشارها» و «حضور مستمر و فراجناحیِ هنرمند در میدان» تأکید بیشتری میشود.
شهید آوینی اصلاً منتظر سفارش یا ابلاغ نبود. عرصه مشخص بود، نیازها فراوان. جامعه انقلابی دو دسته مطالبه داشت: یک) شعارهای اصلی مثل استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی که باید هنرمندانه پرداخت میشد. دو) حوادث و مسائل روز که نیاز به حضور، تبیین و رسیدگی داشت.
آوینی از قبل از جنگ هم کار را شروع کرده بود: ساخت آثاری برای نشان دادن نظام خانسالار شاهنشاهی و ستم بر روستاییان، توجه به منطقه محرومی مثل بشاگرد، حضور در مجموعه «شش روز در ترکمن صحرا» برای پرداختن به قائله گنبد. در کنار اینها، از نقد هنری و تبیین مبانی هنر انقلاب و نقد تمدن غرب غافل نبود (هم نقد سینمایی و هم نقد تجسمی در مجله سوره). معتقد بود جامعهای که در آن نقد نباشد و فقط تولید کند، مسیر درستی طی نمیکند.
وقتی رژیم بعث به ایران حمله کرد، جنگ برای او عرصه جدیدی شد: در کنار رزمندگان و نیروهای مسلح حضور یافت، روایت کرد، با مردمی که پشت جبهه را اداره میکردند (زنان شیردل در مساجد) همراه شد. حاصل این حضور، مجموعه فاخر «روایت فتح» شد که هنوز هم یکی از بهترین آثار تولیدشده برای دفاع مقدس است.
ربط هنر جنگ و هنر انقلاب این است که جنگ فقط یک واقعه تاریخی نبود، بلکه عرصهای برای ظهور هنر متعهد و فاخر شد. هنرمند انقلابی، هنرمندی است که در همه عرصهها (قبل از جنگ، حین جنگ، بعد از جنگ، در بحرانهایی مثل کرونا، سیل، محرومیتزدایی، جهاد تبیین و...) حاضر باشد، تداوم داشته باشد، نقد کند، روایت کند و از خلاقیت و عیار قالب غافل نشود. زیست و سیره شهید آوینی بهترین معیار برای پاسخ به این پرسش است که «هنرمند انقلاب کیست؟» و «هنر جنگ چه نسبتی با هنر انقلاب دارد؟»
بله. از مدتی پیش که در مشهد ساکن شدم و توفیق حضور در کنار حرم مطهر حضرت علی بن موسی الرضا (ع) را دارم، با آستان قدس رضوی و عزیزانی که مسئولیت برگزاری هرچه بهتر مراسم تشییع رهبر شهید در مشهد را بر عهده دارند، در ارتباط هستیم و در جلسات حضور دارم.
با توجه به اینکه هنوز برخی جزئیات مشخص نشده، تلاش میکنیم کارهایی را که حس میکنیم لازم است، انجام دهیم. جمعی از همکاران و متخصصانِ تبحردیده در شاخههای مختلف هنری (از جمله نگارگری، خوشنویسی، معماری، نورپردازی، ادبیات و تبلیغات) دور هم جمع شدهایم و به موضوعاتی مثل طراحی شعار، هویت بصری، نیازهای بصری مراسم، و حتی طراحی سنگ مزار میپردازیم.
فعلاً هیچ چیزی قطعی نشده و فقط تلاش داریم آماده باشیم برای آن تاریخی که زمان مراسم اعلام شود. انشاءالله بعداً بتوانیم مفصلتر درباره این فعالیتها صحبت کنیم.
پیش از این مسعود نجابتی خوشنویسی سنگ مزار سید حسن نصرالله و طراحی سنگ مزار شهیدان حاجیزاده و باقری را نیز برعهده داشته است.
منبع: فارس