اصولی برای تشکیل و اداره صندوق‌های قرض‌الحسنه خانوادگی | کوچک، زودبازده و کارراه‌انداز

به گزارش شهرآرانیوز؛ همه ما دست‌کم برای یک‌بار هم که شده به دوستی، آشنایی یا فامیلی برای قرض‌کردن پول رو انداخته‌ایم. روانداختنی که در بهترین حالت منت محسوب می‌شود و فرد را زیر دین دیگران می‌برد. درحالی‌که اگر درهمین مواقع جایی در گوشه ذهنمان باشد که بتوانیم برای گرفتن وام روی آن حساب کنیم، خیلی آبرومندانه‌تر مشکلمان حل می‌شود و وام‌دار کسی هم نخواهیم شد. 

اشتباه نکنید منظورمان وام‌های بانکی نیست که تجربه نشان داده در خیلی از مواقع به‌خاطر هفت‌خان رستمی که دارند، باید عطایشان را به لقایشان بخشید. درباره صندوق‌های خانگی صحبت می‌کنیم که دو دهه‌ای می‌شود در بین ما ایرانی‌ها رونق گرفته‌اند و خیلی از خانواده‌ها یکی از آنها را دارند. موضوعی که امروز می‌خواهیم قدری به آن بپردازیم و به شمایی که هنوز از این فرصت اقتصادی و دورهمی خانوادگی بهره نبرده‌اید، پیشنهاد تشکیل اصولی یکی از آنها را بدهیم.

گام اول؛ همراه کردن فامیل

بهتر است با تعدادی از بزرگ‌تر‌ها و خوشنام‌های فامیل دراین‌باره صحبت کنید و موضوع را با آنها درمیان بگذارید. از فواید و ضرورت ایجاد یک صندوق کارراه‌انداز در بین فامیلتان بگویید و از آنها بخواهید در دیدار‌هایی که با دیگر فامیل دارند، بحث آن را پیش بکشند و شکل‌گیری این صندوق را رقم بزنند. بیایید باهم تعدادی از مزایای این صندوق‌ها را مرور کنیم. مزایایی که می‌توانید در زمان مذاکره با بزرگ‌تر‌های فامیل برروی آنها تمرکز کنید و آنها را با خودتان همراه بسازید.

• افزایش روحیه همکاری در بین فامیل
• بهانه‌ای جدی برای دورهمی و صله‌رحم
• جمع‌کردن پس‌انداز‌های کوچک و تبدیل آنها به سرمایه‌ای چشمگیر
• ثواب زیاد قرض‌الحسنه به‌نسبت صدقه، آن هم به خویشاوندان

یک نکته خیلی مهم: اگر در بین فامیل به خوش‌حسابی و امانتداری شهره نیستید، این پروژه را پیش از شروع نسوزانید و به شخص دیگری بسپارید.

گام دوم؛ مشخص کردن اساس‌نامه

برای اینکه ابهامی در کار نباشد و همه بدانند قرار است با چه شرایطی وارد این صندوق شوند، همین ابتدا اساس‌نامه‌ای برای آن مشخص کنید تا کسانی که شرایط آن را دارند برای عضویت پیش‌قدم شوند. برای نمونه:

• آیا قصد دارید فقط پول‌ها را از بین اعضا جمع و قرعه‌کشی کنید یا اینکه می‌خواهید با بخشی از آن در جایی سرمایه‌گذاری کنید؟
• آیا قرار است همه به یک میزان از صندوق بهره ببرند و در سود و زیان آن شریک شوند یا اینکه یک نفر یا یک گروه مسئولیت سرمایه‌گذاری و سود و زیان آن را برعهده می‌گیرد؟
• آیا همان ابتدا شانس همه اعضا محک زده و قرعه‌کشی می‌شود یا اینکه هرماه به‌نوبت این‌کار انجام می‌شود؟
• آیا روز مشخصی برای واریز پول‌ها درنظرگرفته شده‌است یا به همه فرصتی چندروزه داده‌می‌شود؟
• اگر کسی بدحسابی کند با جریمه روبه‌رو می‌شود یا اینکه از گروه به‌کلی حذف خواهد شد؟

یک نکته خیلی مهم: در اساس‌نامه صندوق برای هر شرایطی فکر کنید و برنامه بچینید، برای نمونه اگر کسی درمیانه راه قصد انصراف داشته‌باشد یا بخواهد به صندوق اضافه شود یا فوت کند، تکلیف چیست؟ مشخص کردن ریز این نکات کمک می‌کند تا اختلاف‌نظر کمتری بین اعضا پیش بیاید و در ادامه کار کسی توقع بیجا نداشته‌باشد. همچنین تکلیف همه اعضای صندوق تا پایان کار آن مشخص باشد.

گام سوم؛ فراخوان و ثبت‌نام

حالا وقت آن است که در گروه‌های خانوادگی و فامیلی تصمیمتان را به طور رسمی اعلام و از متقاضیان ثبت‌نام کنید. در این پیام به همه جزئیات و شرط‌هایی بپردازید که دانستن و رعایت آنها برای اعضای صندوق ضروری است. هرچه تعداد اعضای صندوقتان بیشتر باشد، اعتبار صندوقتان هم بیشتر می‌شود. اگر بخواهید فعالیت اقتصادی هم داشته‌باشید دستتان بازتر است.

در پایان مدت ثبت‌نام، یک گروه یا کانال برای اطلاع‌رسانی‌های صندوق ایجاد و همه اعضا را عضو کنید. اسامی همه اعضای را با تعداد سهمی که دارند اعلام عمومی کنید تا از همان ابتدا همه‌چیز شفاف باشد. بهتر است شرایط و قوانین صندوق را تا مدتی الصاق (پین) کنید تا همه به آن دسترسی فوری داشته باشند.

گام چهارم؛ جمع‌آوری پول و قرعه‌کشی

جمع‌آوری پول و حساب‌و‌کتاب آن می‌تواند به همان شیوه سنتی صورت بگیرد یا به کمک نرم‌افزار‌های تولید شده برای این منظور. البته بخش زیادی از این موضوع به مدل مالی صندوق شما بستگی دارد. همان‌طور که پیش از این هم گفتیم معمولا صندوق‌های خانوادگی از دو مدل مالی استفاده می‌کنند.

وام ضروری

در وام ضروری اعضای صندوق هر ماه مبلغ سهم خود را پرداخت می‌کنند و این مبلغ در صندوق ذخیره می‌شود. پس از مدتی که معمولا ۶ ماه یا یک سال است، هر یک از اعضا که نیاز به وام داشت، درخواست می‌دهد یا در صف متقاضیان قرار می‌گیرد تا نوبت دریافت وامش برسد.

وام دوره‌ای

در وام دوره‌ای هرماه اعضا سهم خود را پرداخت می‌کنند و سپس قرعه‌کشی و وام به اعضا داده می‌شود. در این حالت هیچ پولی دست صندوق‌دار نمی‌ماند و رسیدگی به حساب‌و‌کتاب این روش هم ساده‌تر است. اعضای صندوق هم موظف هستند هر ماه مبلغ سهم خود را حتما پرداخت کنند.

یک نکته خیلی مهم: بهتر است قرعه‌کشی در حضور همه اعضا صورت بگیرد یا از مراسم قرعه‌کشی فیلم‌برداری و در کانال یا گروه صندوق به اشتراک گذاشته شود.

در مدل دوره‌ای این امکان فراهم است که درصورت نیاز فوری یکی از اعضا، البته با رضایت همه، بدون نیاز به قرعه‌کشی، نوبت وام به آن فرد اختصاص یابد یا نوبت‌ها جابه‌جا شود.

در برخی صندوق‌ها چندنفری که آخرین وام را دریافت کرده‌اند، در دوره بعدی جزو اولین‌ها و بدون قرعه‌کشی قرار می‌گیرند تا عدالت رعایت شود.

استفاده از نرم‌افزار‌های مدیریت مالی

اگر صندوق وامتان از نوع ضروری است، تعداد اعضای صندوق زیاد است یا خیال سرمایه‌گذاری جانبی هم دارید، بهتر است برای حساب‌و‌کتاب‌هایتان از نرم‌افزار‌های مدیریت مالی استفاده کنید. با یک بررسی چندساعته در جست‌وجوگر اینترنتتان می‌توانید به انواع این نرم‌افزار‌ها دسترسی پیدا کنید و آنها را باهم مقایسه و بنابر نیازتان بهترین نوع آن را انتخاب کنید. اجازه بدهید باهم به تعدادی از ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد این نرم‌افزار‌ها نگاهی بیندازیم.

• امکان پرداخت قسط و بدهی به‌صورت آنلاین برای اعضا
• جلوگیری از مغایرت‌های احتمالی
• ارسال پیامک به اعضا برای پرداخت قسطشان
• اطلاع‌رسانی درباره برندگان قرعه‌کشی
• ارائه گزارش گردش مالی و به‌روزرسانی اطلاعات حساب افراد
• جلوگیری از اتلاف وقت و هزینه با حذف نیرو‌های کاری برای مدیریت امور صندوق
• بررسی وضعیت وام‌های دریافتی و تعداد اقساط در هر لحظه از شبانه‌روز
• بازکردن حساب برای اعضا به تعداد نامحدود

نگاهی به احکام شرعی صندوق‌ها

با اینکه در دین مبین اسلام به قرض‌دادن سفارش زیادی شده و برای آن پاداشی بیش از صدقه‌دادن درنظر گرفته شده، از قرض‌گرفتن نهی و اصل آن مکروه دانسته شده‌است، چون سبب به‌هم خوردن روابط و احساس خواری و حقارت در فرد می‌شود. با این همه، مشارکت در ایجاد صندوق‌های قرض‌الحسنه خانگی با نیت کارراه‌اندازی از دیگران توصیه می‌شود، چون نوعی مشارکت جمعی آبرومندانه است و از قرارگرفتن افراد در چرخه ربا و همچنین پرداخت سود‌های کلان بانکی جلوگیری می‌کند.

باوجود همه این مزایا، حتما پیش از تشکیل این صندوق‌ها با احکام شرعی آنها آشنا شوید. برای نمونه باید بدانید که گرفتن جریمه دیرکرد اشکال شرعی دارد یا نه؟ یا اینکه اگر به‌عنوان مؤسس صندوق و بدون ارائه هرگونه خدماتی به اعضا بخواهید نخستین نوبت وام را خودتان بردارید، ایراد شرعی دارد یانه؟