علیرضا وکیلی| شهرآرانیوز؛ منظومه فکری امامعلی (ع) در باب زنان، فراتر از نگاههای جنسیتی رایج، برپایه «تکریم شخصیت» و «شناخت دقیقِ ساختار وجودی» بنا شده است. امام (ع) در عالیترین وصایای تربیتی خود، تصویری از زن ارائه میدهند که مرز میان «لطافت» و «مدیریت ابزاری» را بهوضوح ترسیم میکند.
ایشان در فرازی از وصیتنامه ماندگار خود به امام حسن (ع) میفرمایند: «.. فَإِنَّ الْمَرْأَةَ رَیْحَانَةٌ، وَ لَیْسَتْ بِقَهْرَمَانَه...: همانا زن، گلی خوشبو [ریحانه]است، نه کارپرداز و قهرمان اجرایی.» (نهجالبلاغه، بخشی از نامه۳۱).
این تعبیر، یکی از زیباترین تمثیلهای علوی برای بیان منزلت زن است. واژه «ریحانه» به معنای موجودی لطیف، عطرآگین و مایه آرامش است که نیازمند صیانت و محبت است. درمقابل، «قهرمانه» در ادبیات آن زمان به خدمتکاران یا کارگزارانی گفته میشد که کارهای سخت و اجرایی را برعهده داشتند. امام (ع) با این تقابل، به جامعه و خانواده هشدار میدهند که نگاه به زن و دختر، نباید نگاهی ابزاری یا صرفا کارکردی باشد.
ابنمیثم بحرانی در شرح خود بر این فراز بیان میکند که مقصود امام، توجه به تفاوتهای ظریف روحی زن و پرهیز از تحمیل تکالیف شاق و طاقتفرسا بر اوست تا طراوت وجودیاش حفظ شود. این نگاه، ریشه در احترامی دارد که اسلام برای «کرامت ذاتی» زن قائل است؛ همانگونه که در روایات نبوی، دختران «حسنه» و مایه برکت معرفی شدهاند.
در دنیای مدرن که گاهی زن تحت فشارهای مضاعف اقتصادی و اجتماعی، هویت ریحانهگونه خود را زیر چرخدندههای روزمرگی از دست میدهد، کلام مولا علی (ع) فراخوانی است برای بازگشت به «لطافتِ اصیل.». تکریم دختر در خانه و همسر در خانواده، نه یک توصیه اخلاقی ساده، بلکه یک ضرورت برای حفظ تعادل روانشناختی کل جامعه است.