کف جدید قیمت خودرو صفرکیلومتر به ۱/۲ میلیارد تومان رسید | ارابه‌های میلیاردی

به گزارش شهرآرانیوز؛ بازار خودرو در هفته‌های اخیر بار دیگر دچار موجی از شوک قیمتی شده است. بررسی تازه‌ترین فهرست قیمت‌ها نشان می‌دهد بازار خودرو در آستانه یک نقطه عطف قرار گرفته؛ جایی که در عمل باید با خودرو‌های زیر یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان خداحافظی کرد.

اکنون در بازار آزاد، هیچ خودرو صفر کیلومترِ تولید داخل با قیمتی کمتر از یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان عرضه نمی‌شود. در یک هفته اخیر، سرعت رشد قیمت‌ها به حدی بوده که بازار خودرو حتی از برخی بازار‌های موازی، مانند ارز و طلا، پیشی گرفته و نشانه‌ها حاکی از آن است که این بازار در آستانه ورود به سطح جدیدی از قیمت‌ها قرار دارد؛ سطحی که در آن «میلیون تومان» در معاملات خودرو به‌تدریج جای خود را به ارقام میلیاردی داده است.

واکاوی دلایل گرانی خودرو

در روز‌های اخیر، چند دلیل برای افزایش قیمت خودرو مطرح شده است. در بخش خودرو‌های وارداتی و مدل‌های چینی، فضای مبهم ناشی از شرایط منطقه و ریسک‌های مرتبط با واردات، از جمله تأمین ارز و حتی مسائل تأمین قطعه، سبب شده بازار این دسته از خودرو‌ها با تردید و نوسان بیشتری روبه‌رو شود.

اما در بازار خودرو‌های داخلی، وضعیت متفاوت است. برای نمونه، پژو ۲۰۷، که میانگین قیمت بلندمدت آن حدود ۸،۵۰۰ دلار بوده، این روز‌ها به بیش از ۱۱ هزار دلار رسیده است؛ افزایش قیمتی که نشان از شکل‌گیری حبابی ۳۰ درصدی دارد.

هر سال فروردین به دلیل تعطیلات نوروزی با کاهش نسبی تولید همراه است، اما امسال شرایط متفاوت بود و علاوه بر این وقفه معمول، سایه تنش‌های جنگی و نااطمینانی‌های اقتصادی نیز بر سر صنعت خودرو سنگینی کرد. تولید خودرو‌های سواری در فروردین امسال به ۱۵ هزار و ۱۱۷ دستگاه رسید که نسبت به فروردین سال گذشته حدود ۶۸ درصد کاهش داشته است. 

سال گذشته در همین زمان بیش از ۴۷ هزار دستگاه خودرو تولید شده بود. هرچند خودروسازان در هفته‌های اخیر یکی از دلایل کاهش تولید را کاهش عرضه ورق فولادی بیان کرده‌اند، با این حال، روز گذشته عزت‌ا... زارعی، سخنگوی وزارت صنعت، معدن و تجارت، اعلام کرد که ۱۶۰ هزار تن ورق عرضه شده و ۷۰ هزار تن از این میزان عرضه شده توسط متقاضیان خریداری شده است.

مقایسه با بازار‌های موازی

در کنار عوامل تولید، تعطیلی یا نیمه‌تعطیلی بازار‌های موازی نیز بر رشد قیمت خودرو اثر گذاشته است. بازار مسکن، به دلیل نیاز به سرمایه‌گذاری زیاد و نقدشوندگی پایین برای بخش زیادی از مردم عملا گزینه‌ای در دسترس نیست. بازار سهام نیز حدود دو ماه است که در حالت رکود قرار دارد.

درباره سایر بازارها، بررسی‌ها نشان می‌دهد که میانگین رشد قیمت خودرو در سال گذشته کمتر از بازار‌های طلا و سکه بوده است و همین مسئله در اردیبهشت‌ماه به موتور محرکه رشد قیمت‌ها تبدیل شده است. بر این اساس، در سال گذشته طلا ۲۰۲ درصد، ربع سکه ۱۶۵ درصد و سکه ۱۶۰ درصد رشد داشته‌اند. این در حالی است که میانگین رشد قیمت انواع خودرو‌ها در سال گذشته ۷۰ درصد بوده است.

مشکلات تولیدکنندگان قطعات خودرو

انباشت بدهی خودروسازان به قطعه‌سازان از مرز ۱۵۰ هزار میلیارد تومان عبور کرده است. در کنار اختلال در تأمین مواد اولیه، این مسئله باعث شده تا قطعه‌سازان دیگر تمایلی به ادامه همکاری در چارچوب‌های پیشین نداشته باشند. قطعه‌سازان مهم‌ترین مشکل فعلی خود را کمبود نقدینگی بیان می‌کنند.

مهدی مطلب‌زاده، عضو هیئت‌مدیره انجمن تخصصی صنایع همگن نیرو محرکه و قطعه‌سازان خودرو ایران، اعلام کرده است که با افزایش بدهی‌ها و کاهش تولید در صنعت خودروسازی، نمایندگان زنجیره تأمین از دولت خواسته‌اند ۵۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات به خودروسازان داخلی تخصیص یابد. هدف از این درخواست، حفظ جریان تولید و جلوگیری از تعدیل گسترده نیرو‌ها در زنجیره تأمین بیان شده است.

گرانی فقط ناشی از مشکلات تولید است؟

با تمام فشار‌هایی که بر روی بخش تولید وجود دارد، این سؤال مطرح است که آیا دلایل گرانی‌های بازار خودرو صرفا به عواملی مانند کمبود نقدینگی، مشکلات تأمین مواد اولیه و تأثیرات جنگ بر اقتصاد کشور محدود می‌شود، یا عوامل دیگری نیز در میان است؟

عملکرد ایران‌خودرو در سال‌های اخیر، حتی با انتقال مدیریت به بخش خصوصی و وعده‌های مدیریتی متعددی برای نجات این خودروساز، همچنان با چالش جدی زیان‌دهی روبه‌رو است. طبق اسناد رسمی، ایران‌خودرو در شش‌ماهه اول سال ۱۴۰۴، زیان خالص بیش از ۱۳هزار و ۲۷۰ میلیارد تومان داشته است. این رقم نسبت به دوره مشابه سال قبل، حدود ۱۶درصد افزایش یافته و نشان می‌دهد که مدیریت جدید نیز نتوانسته ساختار مالی پیچیده و پرهزینه شرکت را بهبود بخشد.

خودرو کیلویی چند؟

از آن شبی که رئیس دولت دهم یک ماه پس از صدور مجوز آزادسازی قیمت خودرو، به تلویزیون آمد و جمله معروف «خودرو (پراید) کیلویی چند» را گفت، ۱۴ سال می‌گذرد. در آن دوران قیمت خودرو‌های داخلی به ازای هر یک کیلوگرم وزنشان کمتر از ۱۰۰‌هزار تومان بود و ۸ سال قبل‌تر از آن نیز زیر ۲۰‌هزار تومان. در حال حاضر کوئیک در بازار برای مشتریان دست کم کیلویی یک میلیون و ۱۸۰ هزار تومان، پژو ۲۰۷ دنده‌ای پانوراما کیلویی ۲ میلیون و ۱۳۴ هزار تومان است. اما چه چیزی باعث شده از سال ۱۳۹۰ تاکنون قیمت خودرو چنین رشدی داشته باشد؟

چند دهه است که به بهانه حمایت از تولید داخل و حفظ شغل کارگران، واردات خودرو محدود و بازار خودرو انحصاری شده است، اما نتیجه‌ای که مردم در بازار می‌بینند چیز دیگری است؛ قیمت‌هایی که هر روز بالاتر می‌رود و خرید یک خودرو معمولی برای خیلی از خانواده‌ها غیرممکن شده است. واقعیت این است که بازار خودرو در ایران انحصاری است. یعنی چند شرکت بزرگ بیشتر بازار را در دست دارند و رقیب جدی هم ندارند.

وقتی بازار این‌طور باشد، طبیعی است که قیمت‌ها بالا برود. تولیدکننده‌ای که رقیب ندارد، نه فشار زیادی برای پایین آوردن قیمت حس می‌کند و نه الزام جدی برای بهتر کردن کیفیت. نتیجه همین وضعیتی است که امروز مردم با آن روبه‌رو هستند؛ خودرو‌هایی که قیمتشان با سرعت بالا می‌رود، اما کیفیت و خدماتشان مدام کمتر می‌شود. در این میان بعضی رسانه‌ها مدام تکرار می‌کنند که «قیمت‌گذاری دستوری» باعث کاهش تولید شده است. 

شاید این حرف بخشی از ماجرا باشد، اما بخش مهم‌تر ماجرا گفته نمی‌شود: تا وقتی بازار خودرو رقابتی نشود و انحصار چند شرکت بزرگ شکسته نشود، مشکل اصلی حل نخواهد شد. در یک بازار رقابتی، تولیدکننده برای جلب مشتری مجبور است قیمت را منطقی‌تر کند و کیفیت را بالا ببرد. چیزی که در بازار انحصاری دیده نمی‌شود و هزینه‌اش را هم در نهایت مردم می‌دهند.