دانستنی‌هایی درباره انس و الفت با ثامن الائمه (ع) | عالَم را صحن‌وسرای امام رضا (ع) کنیم

به گزارش شهرآرانیوز؛ درکنار همه فرصت‌هایی که دل و جان ما از دور و نزدیک و با شوق، زائر مشهدالرضا (ع) می‌شود، هستند روز‌هایی که سکه آنها از اساس به نام حضرت شمس‌الشموس (ع) ضرب شده است؛ مثل ۲۳ ذی‌القعده که در تقویم شیعی به روز زیارت مخصوص حضرت ثامن‌الحجج (ع) شهرت دارد و از فرصت‌هایی است که بیش از پیش، می‌توانیم با امام مهربانی‌ها انس و ارتباط بگیریم. به‌مناسبت فرارسیدن این روز با حجت‌الاسلام‌والمسلمین مجتبی عرفانیان، استاد حوزه و دانشگاه و از سخنرانان آستان قدس رضوی، گفت‌و‌گو کرده‌ایم.

فلسفه روز زیارت مخصوص امام‌رضا (ع)

بنا بر اعلام منابع روایی، ما اعیاد و ایام سوگواری مشخصی داریم، اما برخی روز‌ها فرصت توجه ویژه یا ایام خاص زیارتی هستند؛ مثل ۲۳ ذی‌القعده که مرحوم سیدبن‌طاووس در «اقبال‌الاعمال» آن را به نام «روز زیارت مخصوص امام‌رضا (ع)» معرفی کرده است؛ دلیل مهمش نیز شهرت آن به روز شهادت حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا (ع) البته بنا بر نقلی ضعیف است؛ چراکه نقل معروف، مربوط‌به انتهای ماه صفر می‌شود. دلیل دیگر تجدید عهد با امام‌رضا (ع) به‌دلیل پذیرش ولایتعهدی مأمون است.

زائر باید شبیه امام شود

۲۳ ذی‌القعده بهانه‌ای شده است که به دور از مناسبت‌های رایج، دلمان را به‌سمت قطعه‌ای از بهشت در خراسان روانه کنیم و از دور و نزدیک زائر مشهدالرضا (ع) شویم. باید توجه داشت که فرهنگ شیعه، زیارت را صرفا یک سفر فیزیکی نمی‌داند، بلکه آن را کلاس درس انسان‌سازی معرفی می‌کند، لذا وقتی زائر درمقابل امام (ع) می‌ایستد، گویی در حال تماشای آیینه تمام‌نما و الگوی کامل فضایل است و باید تلاش کند شبیه به آن الگو شود و رنگ‌وبویش را بگیرد؛ برای همین هم در روایات تأکید شده است به اخلاق‌الله که مصداق اَتَم آن ائمه (ع) هستند، خود را شبیه کنیم.

زیارت، شارژ روح است

ما در زمانه‌ای زندگی می‌کنیم که انسان‌ها به‌دلیل زندگی ماشینی و پر از استرس، اغلب خسته و مضطرب هستند، تنها راه علاج آنها به تعبیر قرآن کریم، یاد خداست: «ألا بذکرِ الله تطمئنُ القلوب.» در این میان، حرم ائمه (ع) ازجمله آستان مقدس حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا (ع) کانون ذکر و اتصال به منبع لایزال آرامش است و حضرت خود به انیس‌النفوس یا همدم جان‌ها شهرت دارند، لذا وقتی زائر امام (ع) چه در حرم چه از راه دور می‌شویم، بار روانی مشکلات را به پناهی امن منتقل می‌کنیم.

این تخلیه روانی و احساس حمایت معنوی از جانب امام‌رضا (ع) به افزایش صبر و تاب‌آوری و تلطیف روحیه انسان و آرامش او کمک بسیار می‌کند. زائر با زیارت، شارژ روحی می‌شود و با نشاط و امیدواری بیشتری به خانه و اجتماع بازمی‌گردد و این نشاط را به خانواده، جامعه و حتی کل جهان منتقل می‌کند.

داروی شفابخش درد‌های اجتماعی

صفت رئوف که امام‌رضا (ع) به آن شهرت دارند، از نظر مفهومی، مرتبه‌ای بالاتر از رحیم بودن است؛ یعنی مهربانی پیش‌دستانه. مهربانی امام‌رضا (ع) همیشه بدون چشمداشت و پیش‌دستانه است و حتی قبل از سؤال و درخواست، مهربانی می‌کنند؛ در این شرایط و با وجود مشکلات اقتصادی‌اجتماعی، قانون و مقررات به‌تنهایی گره‌گشا نیست؛ ما به یک مواسات و مهربانیِ الهام‌گرفته از امام‌رضا (ع) نیاز داریم. نگاه انسانی و همراه با رأفت رضوی، داروی شفابخش شکاف‌های طبقاتی و فشار‌های اجتماعی است. اگر مسئولان با مردم، صاحبخانه‌ها با مستأجران و... این نگاه و رأفت رضوی را داشته باشند، خیلی از مشکلات ما حل می‌شود.

بُعد منزل نَبُود در سفر روحانی

اگرچه بسیاری از دل‌ها مشتاق حضور در حرم و زیارت از نزدیک امام‌رضا (ع) است، اما آنها شرایط این حضور را ندارند، با این حال نباید خود را از زیارت محروم بدانند؛ چون ما زیارت را ارتباط قلبی با امام معصوم (ع) می‌دانیم. واژه زیارت از ریشه زَور یعنی انصراف از دیگران و میل به شخص خاصی است که می‌خواهیم به دیدارش برویم.

وقتی زیارت، ارتباط قلبی است

بنا بر روایات، اگر امکان زیارت از نزدیک فراهم نبود، می‌توان از دور هم با توجه و معرفت، سلام کرد و ارتباط گرفت و زائر امام‌رضا (ع) شد. اگر در گرفتاری‌های کاری، شرایط بحرانی و جنگ و مشکلات اقتصادی امکان حضور در حرم مهیا نبود، از دور می‌توان زائر شد؛ چون در خانه ائمه (ع) به روی هیچ‌کس روی این کره خاکی بسته نیست و دوری مسافت، بین ما و آن حضرات، فاصله نمی‌اندازد.

در علم و حلم، شبیه امام‌رضا (ع) شویم

در میان همه اوصاف و فضایلی که حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا (ع) را به آنها می‌شناسیم، آنچه بیش از همه برای امروز ما ضروری‌تر، کارآمدتر و برای الگوگیری مهم‌تر است، وصف «عالم آل‌محمد (ص)» است؛ اینکه حضرت اهل گفت‌و‌گو و مدارا بودند و در مناظرات با مخالفان و پیروان ادیان و مکاتب اعم از یهودی، مسیحی، ستاره‌پرست و... با کمال احترام و سعه صدر برخورد می‌کردند، بهترین الگوی رفتاری ما در مواجهه با تفاوت‌هاست.

منطق رضوی را به تجمعات شبانه ببریم

در دنیای کنونی که پرخاشگری و بی‌صبریِ کلامی به‌شدت درمیان مردم رایج شده است، ما بیش از هر زمان، نیازمند بازخوانی منطق رضوی در گفت‌و‌گو‌های خانوادگی، اجتماعی و سیاسی هستیم. باید قدرت تحمل و شنیدن حرف مخالف و پاسخگویی با متانت و برهان را داشته باشیم؛ به‌ویژه اکنون که در تجمعات شبانه، وحدت اجتماعی تبلور یافته است، باید به‌دور از اختلاف‌نظر‌ها و طرز فکر‌های مختلف سیاسی، منطق تعامل و گفت‌وگویِ رضوی را در خود ایجاد و تقویت و از آن برای انسجام و وحدت، استفاده کنیم.

خادمی امام، محدود به حرم نیست

خادمی امام‌رضا (ع) آرزو و میل قلبی اغلب ماست. ما خدمت به امام (ع) را خدمت به عیال و بندگان خدا در مسیر رضای امام می‌دانیم؛ فرهنگ خادمی امام‌رضا (ع)، یعنی هر کسی در هر جایی، کار را به نیت رضای امام به نحو احسن انجام دهد؛ مثلا یک پزشک می‌تواند یک روز (چهارشنبه‌های امام‌رضایی) را به نیت ثامن‌الائمه (ع)، به ویزیت و درمان رایگان بیماران اختصاص دهد یا یک فروشنده با مشتری‌ها بیشتر راه بیاید و یک معلم با عشق بیشتری در کلاس حاضر شود، یک همسایه به عشق امام (ع) گرهی از همسایه خود باز کند و... این‌چنین، فرهنگ خادمیاری امام مهربانی بر کل ایران و چه‌بسا کل جهان، سایه می‌اندازد و کل ایران و جهان، صحن‌وسرای حضرت علی بن‌موسی‌الرضا (ع) می‌شود و انسان هرجا خدمت کند، خادمیار حضرت است.