گفت‌وگو با سرپرست مجتمع جامع خدمات قضایی شهید آیت‌ا... دکتر رئیسی | رسیدگی به پرونده اغتشاشات؛ با سرعت و دور از هیاهو

به گزارش شهرآرانیوز؛ یکی از حساس‌ترین بخش‌های فعالیت دستگاه قضایی، رسیدگی به پرونده‌های سنگین کیفری و جرائم مهم است. مجتمع قضایی شهید آیت‌ا... رئیسی در مشهد، طی سال‌های اخیر نقش پررنگی در سامان‌دهی و تسریع روند رسیدگی به این پرونده‌ها ایفا کرده است.

این مجتمع که به‌عنوان یکی از مراکز اصلی رسیدگی به پرونده‌های مهم کیفری در استان خراسان رضوی شناخته می‌شود، علاوه‌بر رسیدگی به جرائم سنگین، در حوزه‌هایی همچون پرونده‌های کثیرالشاکی، جرائم مدیران و برگزاری دادگاه‌های علنی آموزشی نیز فعالیت‌های درخور توجهی داشته است. مسائلی که سرپرست مجتمع قضایی شهید آیت‌ا... رئیسی در گفت‌و‌گو با شهرآرا به ارائه جزئیاتی درباره آن پرداخته است.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین دهقان در ابتدا به تشریح ساختار و عملکرد این مجتمع می‌پردازد و می‌گوید: مجتمع شهید آیت‌ا... رئیسی دارای شعب تجدیدنظر، شعب دادگاه کیفری ۲، شعب دادگاه کیفری یک، شعب اجرای احکام، دادگاه صلح و... است که مجموعه‌ای از مهم‌ترین پرونده‌های کیفری استان در این شعب مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.

رتبه یک استان در اجرای برنامه‌ها در کشور

وی با اشاره به جایگاه استان خراسان رضوی در اجرای برنامه‌های عملیاتی دستگاه قضایی، اظهار می‌کند: در سال۱۴۰۳ رتبه استان از لحاظ رسیدگی به پرونده‌ها و اجرای برنامه عملیاتی در مقایسه با سراسر کشور در بین ۳۲استان، رتبه دلخواه نبود؛ اما با تلاش و همکاری همکاران قضایی و اداری در سطح استان، در سال۱۴۰۴ رتبه استان خراسان رضوی در سراسر کشور به رتبه نخست ارتقا یافت. مجتمع شهید آیت‌ا... رئیسی نقش شایان توجهی در تحقق این جایگاه داشته است.

مجتمعی با ماهیت پرونده‌های ویژه

حجت‌الاسلام‌والمسلمین دهقان در بخش دیگری از سخنان خود به ماهیت پرونده‌هایی که در این مجتمع رسیدگی می‌شود اشاره و بیان می‌کند: این مجتمع یک مجتمع ویژه محسوب می‌شود. تمامی پرونده‌های قتل عمد، پرونده‌هایی که از نظر شرعی حکم آنها سلب حیات است، مانند تجاوز به عنف و برخی جرائم منافی عفت، سرقت‌های مسلحانه، کلاهبرداری‌های شبکه‌ای همچنین جرائم سیاسی و مطبوعاتی در این مجتمع رسیدگی می‌شود.

او در ادامه می‌گوید: یکی دیگر از حوزه‌های مهم فعالیت این مجتمع، رسیدگی به پرونده‌های مدیران است. در صورتی که از مدیران استانی یا سایر مدیران در سطح استان شکایت کیفری مطرح شود، پرونده آنها در دادگاه کیفری‌یک این مجتمع بررسی و رسیدگی می‌شود.

رسیدگی به پرونده‌های کثیرالشاکی

وی همچنین به رسیدگی پرونده‌های کثیرالشاکی اشاره و بیان می‌کند: یکی از مهم‌ترین پرونده‌های سال گذشته، مربوط به پرونده‌ای با حدود ۷۰۰شاکی و بین ۱۰ تا ۱۵متهم بود که پس از رسیدگی، حکم آن صادر شد و مورد فرجام‌خواهی قرار گرفت و درنهایت در دیوان عالی کشور نیز تأیید شد و به مجتمع بازگشت.

پرونده مهم دیگری نیز با حدود ۳ هزار شاکی و ۸ یا ۹ متهم در این مجتمع رسیدگی شد. نکته جالب توجه در این دو پرونده، این بود که هم شکات و هم متهمان ناشنوا و کر و لال بودند. به همین دلیل با هماهنگی سازمان بهزیستی و حضور نیرو‌های متخصص، جلسات رسیدگی به طور علنی در سالن دادگاه مجتمع برگزار شد و روند رسیدگی با فراهم‌کردن امکانات لازم انجام شد. در این پرونده نیز حکم صادر شده و مراحل اعتراض و فرجام‌خواهی تقریبا به پایان رسیده و پرونده برای رسیدگی به دیوان عالی کشور ارسال شده است.

برگزاری دادگاه‌ها با حضور دانشجویان و کارآموزان حقوق

سرپرست مجتمع قضایی شهید آیت‌ا... رئیسی در ادامه از برگزاری دادگاه‌های علنی با حضور دانشجویان حقوق خبر می‌دهد و می‌گوید: در سال گذشته تعدادی از جلسات دادگاه در دادگاه علنی یا سالن هفتم‌تیر مجتمع با حضور دانشجویان رشته حقوق از دانشگاه‌های مختلف برگزار شد تا از نزدیک با شیوه اداره جلسات دادگاه آشنا شوند.

همچنین در سال۱۴۰۴ حدود ۲۳۰کارآموز وکالت در دادگاه‌های این مجتمع حضور یافته و به طور عملی در جلسات دادرسی شرکت کرده‌اند. افزون بر این، حدود ۵۰کارآموز قضایی در سال گذشته در مجتمع حضور داشتند و برنامه‌های آموزشی برایشان برگزار شد. این برنامه‌ها در سال۱۴۰۵ نیز ادامه خواهد داشت.

تلاش در راستای ایجاد صلح و سازش در پرونده‌های قتل

حجت‌الاسلام‌والمسلمین دهقان در پاسخ به خبرنگار شهرآرا درباره ایجاد صلح پیرامون پرونده‌های قتل که سازش در آنها سخت است می‌گوید: در تمامی دادگاه‌های این مجتمع، نخستین پرسشی که در جلسات رسیدگی از شاکی یا زیان‌دیده مطرح می‌شود، این است که آیا بر شکایت خود باقی است یا خیر. در واقع از همان ابتدا تلاش می‌شود زمینه صلح و سازش فراهم شود و در این مسیر از آموزه‌های دینی و روایات مرتبط با عفو و گذشت نیز استفاده می‌شود. البته در پرونده‌های قتل این موضوع دشوارتر است، با این حال در سال گذشته بیش از ۱۰مورد از پرونده‌های قتل عمد منتهی به گذشت از قصاص شده است.

جرم و تخلف مدیران از منظر قانون

سرپرست مجتمع قضایی شهید آیت‌ا... رئیسی در ادامه به تفاوت میان تخلف اداری و جرم درمورد مدیران اشاره و بیان می‌کند: گاهی رفتار یک کارمند یا مدیر صرفا تخلف اداری محسوب می‌شود و باید در هیئت‌های رسیدگی به تخلفات اداری بررسی شود و ارتباطی با دستگاه قضایی ندارد. اما در مواردی رفتار انجام‌شده عنوان مجرمانه دارد؛ مانند ایراد ضرب عمدی، تضییع حقوق مردم یا ترک فعل منجر به خسارت. در چنین مواردی موضوع از طریق دادسرا پیگیری می‌شود و پس از صدور کیفرخواست، در دادگاه کیفری‌یک این مجتمع رسیدگی می‌شود.

ترک فعل مدیران زیر ذره‌بین قانون

وی در پاسخ به سؤال خبرنگار شهرآرا درباره نحوه رسیدگی به ترک فعل مدیران و مصداق‌های مختلفی که در شهر مشهد شاهد هستیم، می‌گوید: اگر ترک فعل به‌گونه‌ای باشد که موجب تضییع حقوق مردم یا خسارت جدی به جان و مال افراد شود، می‌تواند عنوان جرم پیدا کند؛ اما اگر در حد قصور اداری باشد، در حوزه تخلفات اداری بررسی می‌شود؛ بنابراین برای تشخیص جرم یا تخلف، باید هر پرونده به‌طور جداگانه بررسی شود.

اگر در مواردی ترک فعل موجب تضییع حقوق مردم یا خسارت‌هایی مانند خسارت جانی شود، می‌تواند مصداق جرم باشد. در این صورت دادستان یا معاون مرتبط می‌تواند اعلام جرم کند تا موضوع در دادسرا بررسی شود و در صورت احراز، با صدور کیفرخواست در دادگاه کیفری رسیدگی شود.

وی افزود: در سال‌های اخیر نمونه‌هایی از این‌گونه پرونده‌ها وجود داشته است؛ به‌طور مثال پرونده یکی از مدیران استان در یکی از شعب این مجتمع رسیدگی شد، حکم صادر شد و حتی به مرحله اجرای احکام نیز رسید.

عملکرد مثبت در سال ۱۴۰۴ و استمرار آن در سال ۱۴۰۵

وی در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو با اشاره به عملکرد مثبت شعب مختلف این مجتمع در چارچوب برنامه عملیاتی دستگاه قضایی، تصریح می‌کند: در میان شعب دادگاه‌های کیفری ۲، شعب ۵، ۷ و ۳۶ درمجموع ۱۴۳پرونده بیش از موجودی ابتدای سال مختومه کرده‌اند. در دادگاه‌های کیفری‌یک نیز ۴ شعبه با مختومه‌کردن ۱۳۲پرونده بیش از موجودی اول سال عملکرد مثبتی داشته‌اند. سایر شعب نیز درمجموع ۱۴۱پرونده بیش از موجودی سال مختومه کرده‌اند.

همچنین در دادگاه صلح و محاکم کیفری ۲ اغلب شعب، عملکرد مثبت داشته‌اند. سرپرست مجتمع قضایی شهید آیت‌ا... رئیسی درباره برنامه‌های عملیاتی سال ۱۴۰۵ بیان می‌کند: متأسفانه ورودی پرونده به شعب بیشتر از حد متعارف است. هدف‌گذاری، این است که تا پایان سال علاوه‌بر رسیدگی به پرونده‌های وارده، از موجودی شعب نیز بکاهیم.

رسیدگی به پرونده‌های اغتشاشات با سرعت و قوت

حجت‌الاسلام‌والمسلمین دهقان در پایان درباره رسیدگی به پرونده‌های مرتبط با اغتشاشات و جرائم امنیتی، بیان می‌کند: در حوادث و اغتشاشات، به‌ویژه در منطقه طبرسی مشهد، دادسرای انقلاب به پرونده‌ها رسیدگی کرده است. بخشی از این پرونده‌ها همچنان در دادسرا در حال بررسی است و ممکن است دستگیری‌ها نیز ادامه داشته باشد. با این حال در دادگاه‌های انقلاب اسلامی این پرونده‌ها با سرعت و دقت رسیدگی می‌شود. بسیاری از احکام نیز بدون هیاهو صادر و اجرا شده است. یکی از پرونده‌های مهم اغتشاشات منطقه طبرسی که منجر به قتل و غارت شده بود رسیدگی شد و حکم آن صادر شد.