مروری بر جلوه‌های رأفت امام رضا (ع) و نیاز جامعه امروز به آن | شاگرد کلاس رأفت رضوی باشیم

به گزارش شهرآرانیوز؛ «رئوف» از اوصافی است که اغلب ما با آن امام‌رضا (ع) را می‌شناسیم و در توسلاتمان به حضرت، این وصف را به‌کار می‌بریم و تلاش می‌کنیم از باب رأفت بی‌انتهای ایشان، حاجاتمان را به مقصد اجابت برسانیم، اما همان‌قدر که به این وصف و خصیصه رضوی چشم امید داریم، باید بکوشیم که خود را نیز به آن آراسته کنیم که این خود، میانبر دیگری در بهره‌مندی از مهربانی حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا (ع) است، از این‌رو در چهارشنبه‌ای امام‌رضایی نگاهی انداخته‌ایم بر لزوم ایجاد و تقویت روحیه رأفت و مهربانی در جامعه.

امام؛ تجسم رأفت

سیره اهل‌بیت (ع) به‌ویژه امام‌رضا (ع)، به‌عنوان تجلی عملی قرآن کریم، نیز سرشار از رأفت و مهربانی است؛ چنان‌که حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا (ع) خود در وصف امام می‌فرمایند: «امام، امین خدا روی زمین، رفیق مهربان، همچون پدر مهربان، مثل برادر همزاد و شبیه مادرِ مهربان نسبت‌به طفل صغیر و نوزاد است.» یعنی همه این مهربانی‌ها در وجود امام جمع شده و این مهربانی را به شیوه‌های مختلف، نه‌فقط در زمان حیات، بلکه پس از شهادت نیز بروز داده است.

اصالت در اسلام با رأفت است

در قرآن مجید ۱۱۴ سوره وجود دارد که ۱۱۳ سوره آن با «بِسْمِ‌اللَّهِ الرَّحْمنِ‌الرَّحِیم» که پیام‌آور رأفت و رحمت و محبت اسلامى است، شروع شده و فقط سوره توبه بدون «بِسْمِ‌اللَّهِ الرَّحْمنِ‌الرَّحِیم» آغاز می‌شود؛ چون سوره برائت، اعلان جنگ و نبرد و بیزارى از دشمن لجوجی است که امیدى به هدایت و اصلاحش نمی‌رود. به‌عبارت دیگر، نسبت خشونت و رحمت در قرآن مجید بر این اساس، نسبت یک بر ۱۱۴ است؛ یعنى اصل در اسلام و آموزه‌های قرآن، بر رحمت و رأفت است و خشونت یک استثناست.

جلوه‌های رأفت رضوی

یکی از جلوه‌های رأفت که به‌ویژه در روابط اجتماعی به‌کار ما می‌آید، مردم‌داری است؛ حلقه مفقوده‌ای که ریشه بسیاری از تنش‌های خانوادگی و اجتماعی جامعه ماست. ابن‌شاذان از ابراهیم‌بن‌عباس روایت کرده است که گفت: «هرگز ندیدم حضرت رضا (ع) با کلامی در گفتارش به کسی جفا یا درشتی کند و هیچ‌گاه ندیدم سخن کسی را قطع کند.

صبر می‌کرد تا طرف مقابل، سخنش تمام شود و بعد اگر لازم می‌دید، کلامی می‌گفت و ندیدم کسی از او حاجتی بخواهد و مقدور آن حضرت باشد و رد کند و هرگز نزد کسی، پای خود را دراز نمی‌کرد و دربرابر هم‌نشین و جلیسی، تکیه نمی‌داد و هرگز ندیدم از خدمتکاران و کارگزاران خود کسی را بد بگوید و دشنام دهد، یا در پیش چشم کسی، آب دهان بیندازد و هرگز ندیدم در خندیدن قهقهه کند، بلکه خنده‌اش تبسم بود و، چون خلوت می‌شد و سفره طعام برای او می‌گستردند، همه غلامان و خدمتکاران را بر سر سفره می‌خواند، حتی دربان و مهتر را.»

گره‌گشایی، جلوه رأفت است

از جلوه‌های مهم مهربانی و رأفت در سیره امام‌رضا (ع) که امروز و در شرایط کنونی جامعه، به‌شدت به‌کار می‌آید، گره‌گشایی از دیگران است. اگر هریک از ما در جایگاه و شغل و دسترسی به امکاناتی که داریم، حواسمان به محرومان، گرفتاران و دردمندان باشد و به قدر توانمان چه مادی و چه معنوی در رفع مشکلات آنها قدم برداریم، با امام‌رضا (ع) هم‌مسیر می‌شویم. باید توجه داشت که مهربانی با دیگران و گره‌گشایی از خلق که از اصول سیره رضوی است، ما را در جرگه خادمی امام‌رضا (ع) قرار می‌دهد و می‌توانیم در هر نقطه‌ای از این عالم، به شرط محبت، خادم معنوی حضرت باشیم.

وعده امام‌رضا (ع) به مهربانان

رأفت و مهربانی نسبت‌به دیگران و گره‌گشایی از آنها، درکنار آثار و برکات دنیایی، ما را شبیه به امام (ع) می‌کند و در قیامت نیز به کارمان می‌آید. امام‌رضا (ع) خود در این‌باره می‌فرمایند: «کسی که گشایشی در زندگی مؤمنی ایجاد می‌کند (اعم از مالی، هم‌وغم، هزینه کردن آبرو و...) خداوند در روز قیامت در کار او گشایش می‌کند.» حضرت، فراوان در امور مختلف از مردم، گره‌گشایی می‌کردند و به آن توصیه کرده، می‌فرمودند: «کسی که باری از دوش دیگران بردارد، خدا روز قیامت بار از دوش او برمی‌دارد.»

راه جلب محبت خدا و رسیدن به آرامش

مهربانی و رأفت، جلوه‌های متنوعی دارد؛ مثل دیدار با یکدیگر و جویا شدن احوال هم که رحمت خدا را شامل حال ما می‌کند؛ پیامبر اکرم (ص) در این‌باره می‌فرمایند: «خداوند متعال، محبت خود را به کسانی اختصاص می‌دهد که به‌خاطر او با یکدیگر دیدار، یاری، محبت و بخشش می‌کنند.» (محجه‌البیضاء، ج ۳، ص ۲۸۶).

به‌عبارت دیگر، محبت الهی متوجه کسانی است که روابط خود را برپایه نیت خالص الهی، برقرار و فضیلت ارتباط با دیگر مؤمنان را درک می‌کنند. دیدار و یاری مؤمنان، نه‌تنها روابط انسانی را مستحکم می‌سازد، بلکه موجب نزدیکی روحی و تقرب به خداوند می‌شود. از نظر روان‌شناسی، تعامل مؤمنانه با دیگران، باعث افزایش احساس تعلق، امنیت اجتماعی و آرامش درونی فرد می‌شود.

شاه‌کلید نفوذ در دل‌ها

مهربانی با خلق، تنها وصف و وظیفه امام نیست، بلکه آموزه‌های دینی، مهربانی را توصیه‌ای اخلاقی می‌دانند و ضمن توصیه، جلب دوستی و محبت هم‌نوعان را، از آثار مهربانی برمی‌شمارند؛ چنان‌که امام‌باقر (ع) نتیجه «محبت ورزیدن» را «محبت دیدن» می‌دانند و می‌فرمایند: «مردم را دوست بدار تا آنها، دوستت بدارند.»

این همان کلید ارتباطی است که به جلب دوستی و محبت اطرافیان می‌انجامد و آدمی را در جامعه، محبوب می‌کند. با عینک برادری به هم‌نوعان نگریستن، مسیر مهربانی دیگران به ما را، دردسترس و هموار می‌کند و نتایج و برکات دنیوی و اخروی دارد.