نمایشگاه کتاب ۱۴۰۵؛ تخفیف کمتر، ابهام بیشتر

به گزارش شهرآرانیوز؛ نمایشگاه ۱۴۰۵ در ظاهر با عدد ۲۵ درصد تخفیف معرفی می‌شود، اما این عدد وقتی کنار تجربه سال‌های گذشته قرار می‌گیرد، معنای دیگری پیدا می‌کند.

مرور سه سال اخیر نشان می‌دهد که اگرچه روی کاغذ عدد ۲۵ درصد دیده می‌شود، اما در عمل سهم دولت از حمایت، نسبت به سال‌های قبل کمتر و محدودتر شده است. ضمن اینکه این ۲۵ درصد هم فقط تا سقف دو میلیون تومان اعمال می‌شود و بعد از آن، تخفیف عملاً به همان ۱۵ درصد ناشر کاهش پیدا می‌کند.

برای مثال در سال ۱۴۰۲ یارانه مستقیم (مثلاً ۲۴۰ هزار تومان برای دانشجویان) به‌صورت واقعی از هزینه خرید کم می‌شد. در سال ۱۴۰۳ بن‌های خرید به حدود ۲۸۰ تا ۴۰۰ هزار تومان رسید و همچنان سهم دولت قابل‌توجه بود. در سال ۱۴۰۴سقف یارانه افزایش یافت (تا حدود یک میلیون تومان سهم دولتی برای برخی گروه‌ها)، اما همچنان بن نقش اصلی را داشت. حتی برخی طرح‌های جانبی در سال‌های قبل تخفیف‌های بالاتری ارائه می‌دادند؛ مثلاً در نمایشگاه ۱۴۰۳، طرح‌هایی با ۳۰ درصد تخفیف هم اجرا شد. این مقایسه، فاصله امروز با گذشته را واضح‌تر می‌کند. در واقع در سال‌های گذشته، مخاطب دقیق می‌دانست چه میزان اعتبار دارد؛ یک عدد مشخص که مستقیم از فاکتور کم می‌شد. اما امسال، تخفیف به یک فرمول تبدیل شده: ترکیب درصدها، سقف‌ها و شرط‌ها. این تغییر، به‌ظاهر مدرن و هوشمند است، اما در عمل یک پیام روشن دارد: بار تخفیف از دوش دولت برداشته شده و بیشتر به ناشر و خریدار منتقل شده است.

ابهام در هزینه ارسال؛ رایگان یا با تخفیف؟

یکی از نقاط مبهم امسال، موضوع ارسال کتاب است. در اطلاع‌رسانی‌های اولیه، از ارسال رایگان به‌عنوان یک مزیت مهم یاد شد؛ اما بعدتر، معاون وزیر ارتباطات از ۴۰ درصد تخفیف در هزینه ارسال صحبت کرد. این دو روایت متفاوت، یک سؤال جدی ایجاد می‌کند:آیا واقعاً ارسال رایگان است یا بخشی از هزینه به خریدار منتقل می‌شود؟ چراکه در خرید‌های آنلاین، همین هزینه‌های جانبی است که می‌تواند کل صرفه اقتصادی را زیر سؤال ببرد و وقتی تخفیف‌ها هم محدود شده‌اند، این ابهام بیشتر به چشم می‌آید.

نمایشگاه عادلانه‌تر یا صرفاً متفاوت‌تر؟

یکی از استدلال‌های برگزارکنندگان، «عدالت دسترسی» است؛ اینکه با حذف بخش حضوری، همه از هر نقطه کشور بتوانند خرید کنند. این گزاره درست است، اما آیا عدالت دسترسی، جایگزین کاهش حمایت مالی شده است؟

برای بسیاری از مخاطبان، نمایشگاه کتاب همیشه یک فرصت اقتصادی بوده؛ جایی برای خرید بیشتر با هزینه کمتر. حالا که این مزیت کمرنگ‌تر شده، نمایشگاه بیش از آنکه فرصت باشد، به یک امکان معمول خرید آنلاین شبیه شده است. در مجموع در نمایشگاه امسال تخفیف هست، اما نه مثل قبل.  شاید هنوز هم بتوان از این نمایشگاه خرید خوب داشت، اما حالا باید حسابگرتر بود؛ چون نمایشگاه امسال، بیشتر از همیشه، بازی عددهاست نه جشن تخفیف‌ها.