مدیرکل میراث فرهنگی خراسان رضوی: پرونده ثبت جهانی توس شهریور امسال آماده ارسال به یونسکو خواهد شد | موزه‌های مشهد و استان هوشمند خواهند شد + ویدئو

به گزارش شهرآرانیوز؛ سیدجواد موسوی، امروز در نشست خبری روز جهانی موزه‌ها و آغاز هفته میراث فرهنگی که در موزه بزرگ خراسان برگزار شد، با اشاره به تحولات اخیر کشور اظهار کرد: در این شرایط، مردم ایران بار دیگر حماسه آفریدند و با حضور در میدان، از هویت ملی و تاریخی کشور دفاع کردند.

آغاز هفته میراث با نام فردوسی

وی با اشاره به تقارن هفته میراث فرهنگی با روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی افزود: امسال هفته میراث فرهنگی را با روز فردوسی آغاز کردیم و این موضوع پیوندی میان میراث فرهنگی و هویت حماسی ایران ایجاد کرد.

مدیرکل میراث فرهنگی خراسان رضوی ادامه داد: در مراسم روز فردوسی، بیش از ۱۵ هزار نفر در آرامگاه فردوسی حضور پیدا کردند و شاهنامه‌خوانان، نقالان و دوستداران زبان فارسی مشارکت گسترده‌ای در این رویداد داشتند.

موسوی همچنین از همراهی کارگروه حکیم توس، شهرداری مشهد، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی در برگزاری این برنامه‌ها قدردانی کرد.

ساماندهی اسناد تاریخی در ایام جنگ

وی با اشاره به اقدامات انجام شده در دوران جنگ اظهار کرد: در این ایام تلاش شد فعالیت‌های زیرساختی در حوزه میراث فرهنگی متوقف نشود.

به گفته او، بیش از سه هزار و ۷۶۸ جلد کتاب در مرکز اسناد و کتابخانه این اداره کل فهرست‌نویسی و طبقه‌بندی شده و بخشی از اسناد پژوهشی نیز برای استفاده دانشجویان و پژوهشگران آماده بهره‌برداری است.

مدیرکل میراث فرهنگی خراسان رضوی افزود: برای نخستین بار پس از سال‌ها، چارت سازمانی موزه بزرگ خراسان تصویب شده و قرار است روایت شکل‌گیری این موزه و اسناد مرتبط با آن نیز به زودی در قالب یک روایت تاریخی برای بازدیدکنندگان ارائه شود.

انتقال اشیای تاریخی به مخازن امن

موسوی درباره اقدامات حفاظتی در زمان جنگ نیز گفت: براساس دستورالعمل‌های ابلاغی، نماد‌های حفاظتی مرتبط با UNESCO در موزه‌ها نصب شد و اشیای تاریخی نیز به مخازن امن انتقال یافتند.

وی افزود: همزمان، روند مرمت آثار و ثبت اطلاعات در سامانه‌های تخصصی نیز ادامه پیدا کرد.

۸۷ برنامه برای هفته میراث فرهنگی

مدیرکل میراث فرهنگی خراسان رضوی از پیش‌بینی ۸۷ عنوان برنامه در سطح استان همزمان با هفته میراث فرهنگی خبر داد و گفت: برگزاری نقالی، شاهنامه‌خوانی، برنامه‌های فرهنگی ویژه کودکان، نمایشگاه آثار موزه‌داران خصوصی و تور‌های ویژه بازدید برای خبرنگاران از جمله این برنامه‌هاست.

وی ادامه داد: افتتاح دفتر انجمن مفاخر در سبزوار، تقدیر از مرمت‌گران، استادکاران و موزه‌داران بخش خصوصی نیز در دستور کار قرار دارد.

مرمت آثار تاریخی در استان

موسوی با اشاره به اقدامات انجام شده در حوزه مرمت آثار تاریخی گفت: سال گذشته ۹۹ اثر تاریخی در خراسان رضوی مرمت شد که ۴۸ مورد آن با مشارکت مردم انجام گرفت.

وی همچنین از آغاز عملیات مرمت ۲۵ اثر تاریخی دیگر در سطح استان خبر داد.

ظرفیت مغفول کاروانسرا‌های جهانی

مدیرکل میراث فرهنگی خراسان رضوی با اشاره به ثبت جهانی هفت کاروانسرای استان گفت: این ظرفیت تاریخی هنوز به خوبی معرفی نشده است.

وی با اشاره به رباط شرف افزود: این مجموعه یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های تاریخی استان است و نیازمند معرفی بیشتر از سوی دستگاه‌های مرتبط، به‌ویژه در مبادی ورودی استان است.

موسوی همچنین خواستار استفاده از ظرفیت‌های پیش‌بینی شده در برنامه هفتم توسعه برای حمایت از مرمت آثار تاریخی شد و گفت: باید از ظرفیت‌های مالیاتی برای حفظ، احیا و مرمت بنا‌های تاریخی بیش از گذشته استفاده شود.

چرا هویت تاریخی مشهد قربانی توسعه نامتوازن شده است؟

موسوی در پاسخ به سوال اختصاصی شهرآرانیوز در مورد توسعه نامتوازن شهری گفت: نباید تصور شود هویت تاریخی مشهد در فرهنگ رضوی گم شده است، بلکه بخش مهمی از هویت این شهر اساساً با فرهنگ رضوی گره خورده است.

وی افزود: پرونده‌های متعددی در حوزه میراث رضوی در حال پیگیری است و بسیاری از ظرفیت‌های فرهنگی مشهد هنوز روایت نشده‌اند.

مدیرکل میراث فرهنگی خراسان رضوی با اشاره به برخی مصادیق تاریخی شهر گفت: بسیاری از بناها، حمام‌ها، مسیر‌های تشرف، خانه‌های تاریخی و موقوفات قدیمی مشهد، ریشه در فرهنگ زیارت دارند، اما تاکنون به درستی معرفی نشده‌اند.

او تاکید کرد: باید روایت‌های تاریخی شهر برای مردم بازگو شود و رسانه‌ها نیز در این مسیر نقش مهمی دارند.

ثبت جهانی توس در دستور کار

موسوی در پاسخ به سوالی درباره ثبت جهانی آثار تاریخی استان گفت: پرونده ثبت جهانی توس تکمیل شده و قرار است شهریورماه برای ثبت جهانی ارسال شود.

وی افزود: پرونده ثبت جهانی روستای ریاب نیز آماده شده است.

مدیرکل میراث فرهنگی خراسان رضوی همچنین گفت: مشهد به عنوان تنها نامزد ایران برای کسب عنوان پایتخت گردشگری کشور‌های اسلامی در سال ۲۰۳۰ معرفی شده است.

خانه‌های تاریخی مشهد؛ حفظ می‌شوند یا تخریب؟

در ادامه نشست، موضوع بازسازی غیراصولی برخی خانه‌های تاریخی اطراف حرم مطرح شد.

موسوی در واکنش به این موضوع گفت: برای محدوده‌هایی مانند باغ خونی و باغ نادری طرح سیما و منظر مصوب شده است.

او افزود: در صورت مشاهده تخریب یا بازسازی غیراصولی، موضوع از طریق شهرداری و نهاد‌های مرتبط پیگیری می‌شود. وی همچنین از برنامه‌ریزی برای انتصاب مدیر ویژه شهر تاریخی توس خبر داد.

دستگاه‌ها باید در احیای بنا‌های تاریخی مشارکت کنند

مدیرکل میراث فرهنگی خراسان رضوی در پاسخ به سوالی درباره نقش دستگاه‌ها در احیای خانه‌های تاریخی گفت: حفاظت از آثار تاریخی وظیفه ذاتی میراث فرهنگی است، اما سایر دستگاه‌ها نیز باید در این مسیر مشارکت کنند.

او افزود: برخی نهادها، شهرداری، بخش خصوصی و حتی مردم وارد این حوزه شده‌اند و تلاش می‌کنند خانه‌های تاریخی را حفظ کنند.

موسوی تاکید کرد: خراسان رضوی در حوزه بازآفرینی و احیای بافت‌های تاریخی هنوز از برخی استان‌های دیگر عقب‌تر است.

گردشگری خارجی و جنگ

در پاسخ به سوالی درباره آسیب فعالان گردشگری در دوران جنگ، موسوی گفت: درباره خسارت‌های حوزه گردشگری، پیش‌تر نشست تخصصی جداگانه برگزار شده و جزئیات آن در هفته گردشگری اعلام خواهد شد.

هوشمندسازی موزه‌ها در خراسان رضوی

موسوی همچنین اعلام کرد خراسان رضوی در حال حاضر ۶۳ موزه دارد که بخشی از آنها دولتی و بخشی خصوصی هستند.

به گفته او، برنامه هوشمندسازی و توسعه خدمات دیجیتال در موزه‌های استان در دستور کار قرار گرفته است.

ماجرای آبشار قره‌سو

در بخش دیگری از نشست، موضوع زیرساخت‌های گردشگری در آبشار قره‌سو مطرح شد.

موسوی گفت: زیرساخت‌های این منطقه آماده است، اما به دلیل مسائل ایمنی و تصمیمات شورای تامین، بخشی از امکانات جمع‌آوری شده و برای بهره‌برداری مجدد نیاز به معرفی سرمایه‌گذار وجود دارد.

آیا آثار تاریخی خراسان در خارج از کشور وجود دارد؟

مدیرکل میراث فرهنگی خراسان رضوی در پاسخ به سوالی درباره خروج آثار تاریخی استان گفت: تاکنون گزارشی رسمی درباره وجود آثار تاریخی خراسان رضوی در خارج از کشور دریافت نشده است.

موسوی افزود: در صورت شناسایی، روند استرداد از طریق نهادهای ملی و بین‌المللی پیگیری خواهد شد.

اولویت میراث فرهنگی؛ پایان پروژه‌های نیمه‌تمام مرمتی

حمید حلاج‌مقدم، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی در ادامه این نشست با اشاره به اعتبارات مرمتی سال جاری گفت: همزمان با هفته میراث فرهنگی، عملیات مرمت ۲۵ اثر تاریخی جدید در استان آغاز خواهد شد.

وی افزود: بخشی از اعتبارات ملی در این حوزه ابلاغ شده و بخش دیگری نیز تا پایان اردیبهشت‌ماه تخصیص خواهد یافت که برآورد اولیه آن رقمی بین ۷۰ تا ۸۰ میلیارد تومان است.

حلاج‌مقدم با اشاره به تعدد پروژه‌های نیمه‌تمام مرمتی در استان اظهار کرد: یکی از مشکلات جدی ما این است که برخی پروژه‌های مرمتی سال‌ها آغاز شده‌اند، اما به دلایل مختلف به پایان نرسیده‌اند.

او ادامه داد: سیاست جدید معاونت میراث فرهنگی این است که پروژه‌ها براساس میزان اهمیت، نیاز مرمتی و امکان بهره‌برداری سریع اولویت‌بندی شوند تا بنا‌هایی که مرمت آنها آغاز شده، هرچه سریع‌تر به چرخه استفاده بازگردند.

بنا‌های تاریخی باید به زندگی مردم بازگردند

معاون میراث فرهنگی خراسان رضوی تاکید کرد: بنا‌های تاریخی نباید صرفاً آثار خاموش باشند، بلکه باید در زندگی روزمره مردم نقش داشته باشند.

وی گفت: برخی از این بنا‌ها می‌توانند کاربری عمومی مانند مسجد، حسینیه، حمام یا امامزاده داشته باشند و برخی دیگر نیز می‌توانند با تبدیل شدن به اقامتگاه بوم‌گردی، بازارچه صنایع دستی یا رستوران سنتی به رونق اقتصادی کمک کنند.

حلاج‌مقدم افزود: اگر مردم اثر تاریخی را متعلق به خود بدانند، مشارکت بیشتری در حفظ آن خواهند داشت.

سهم پررنگ مردم و بخش خصوصی در مرمت آثار

وی با اشاره به مشارکت مردمی در حوزه مرمت بنا‌های تاریخی گفت: جذب خیرین، سرمایه‌گذاران بخش خصوصی، شهرداری‌ها، دهیاری‌ها و نهاد‌هایی مانند اوقاف از اولویت‌های اصلی ما در سال جاری است.

به گفته او، سال گذشته عملیات مرمت و احیای ۹۹ اثر تاریخی در سطح خراسان رضوی انجام شد که ۴۸ اثر، یعنی نزدیک به ۵۰ درصد آنها، با مشارکت بخش خصوصی، خیرین، شهرداری‌ها، دهیاری‌ها و اوقاف مرمت شده‌اند.

او افزود: در سال جدید نیز اولویت با پروژه‌هایی خواهد بود که مشارکت مردمی بیشتری جذب کنند.