نیاز ایران به روایت‌های اصیل

در دنیای امروز، خبر صرفا این نیست که چیزی بشنویم یا بخوانیم تا امر مجهولی، معلوممان شود. خبر که می‌آید، تازه نوبت تحلیل و تفسیر است و انگار سفر به هزارتوی سکو‌ها (پلتفرم‌ها) شروع می‌شود. در همین مسیر است که در هر مرحله، طعمی و بویی به آن اضافه می‌شود. بی‌دلیل نبود که مارشال مک‌لوهان می‌گفت: «رسانه خودِ پیام است».

منظور مک‌لوهان این بود که اثر اصلی هر رسانه فقط در محتوایی که منتقل می‌کند نیست، بلکه خودِ شکل و ساختار رسانه است که شیوه فکر‌کردن، ادراک، روابط اجتماعی و حتی سیاست و فرهنگ را تغییر می‌دهد. در دنیای امروز، رسانه فقط جایی برای رساندن خبر نیست. خبر را همه می‌توانند منتشر کنند؛ با یک تلفن‌همراه، یک کانال یا یک صفحه مجازی. 

آنچه اهمیت روزافزونی پیدا کرده، «روایت» است؛ اینکه چه کسی روایت می‌کند، از کدام منظر روایت می‌کند و این روایت چقدر بازتاب واقعیات و زندگی واقعی مردم است. در‌این‌میان، رسانه‌های محلی جایگاه ممتازی دارند، چون از دل جامعه بیرون آمده‌اند، با مردم زندگی کرده‌اند و زبان کوچه‌و‌خیابان و دغدغه‌های واقعی مردم را می‌فهمند. همین نزدیکی است که به روایتشان اعتباری دیگر می‌دهد و میان مردم و رسانه، اعتماد می‌سازد.

«شهرآرا» در همه این سال‌ها تلاش کرده چنین‌جایگاهی داشته باشد؛ رسانه‌ای که از شهر حرف زده، اما نگاهش فقط منحصر به محدوده شهر نمانده است. خیلی‌وقت‌ها یک رسانه محلی اگر درست کار کند، می‌تواند فهمی ملی بسازد، چون مسائل واقعی جامعه همیشه از زندگی روزمره مردم آغاز می‌شود. ارزش کار رسانه هم فقط در این نیست که خبر یک اتفاق را زودتر منتشر کند؛ مهم‌تر این است که بتواند به مخاطب کمک کند آن اتفاق را بهتر بفهمد، میان انبوه خبر‌ها گم نشود و تصویری روشن‌تر از واقعیت پیدا کند.

امروز با گسترش شبکه‌های اجتماعی و هوش مصنوعی، مرز میان واقعیت و بازنمایی آنها هر روز مبهم‌تر می‌شود. حجم خبر‌ها بیشتر شده، اما اعتماد کمتر. هر لحظه خبری منتشر می‌شود، روایتی ساخته می‌شود، تغییر می‌کند و دوباره بازنشر می‌شود. در چنین‌فضایی، رسانه‌ای اعتبار دارد که هنوز بتواند به حقیقت وفادار بماند و سرعت در خبررسانی را فدای دقت و اعتبار خود نکند. رسانه‌های ریشه‌دار از همین جهت اهمیت دارند؛ چون بیش از آنکه با آمار و الگوریتم زندگی کنند، با مردم نفس کشیده‌اند و واقعیت‌های جامعه را لمس کرده‌اند.

سرزمینی مثل ایران، با این‌همه تنوع فرهنگی و اجتماعی، بیشتر از هر زمان دیگری به روایت‌هایی نیاز دارد که از درون خودش برخیزند و اصالت داشته باشند، نه بازنشر روایت‌هایی که از دور درباره‌اش ساخته می‌شود.

رسانه محلی، فقط راوی یک شهر نیست؛ بخشی از حافظه و هویت آن جامعه است. وقتی از یک محله، یک خیابان یا یک دغدغه شهری با دقت و احترام نوشته می‌شود، در واقع بخشی از تصویر بزرگ‌تر وطن ثبت می‌شود.

سالگرد انتشار «شهرآرا» یادآوری اهمیت رسانه‌ای است که تلاش کرده در میان هیاهوی خبر، شأن روایت را حفظ کند؛ رسانه‌ای که از خبر شهر آغاز کرد، اما آرام‌آرام به بخشی از فهم اجتماعی و فرهنگی مخاطبانش تبدیل شد. ادامه این مسیر، بیش از هر چیز، نیازمند مهم‌ترین سرمایه یک رسانه، یعنی اعتماد مردم است. رسانه وقتی مسئولیت خود را فقط در انتشار خبر نبیند و به تأثیرش بر ذهن و آرامش جامعه آگاه باشد، عملا در حال خدمت به آگاهی عمومی و سرمایه اجتماعی کشور است.

برای همکاران این مجموعه ارزشمند رسانه‌ای و همچنین مدیریت شهری مشهد مقدس که با فهم دقیق از حوزه دیپلماسی عمومی و رسانه از این مجموعه حمایت کرده‌اند آرزوی توفیق روزافزون در خدمت به ارتقای فرهنگ عمومی کشور دارم.