مقاومت؛ میراث تمدنی و جوهره حیات ملت ایران

نگاهی گذرا به تاریخ نشان می‌دهد که فرهنگ دفاع و مقاومت همواره بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی جوامع بشری بوده است؛ فرهنگی که محدود به دوران یا سرزمین خاصی نیست و در ذهن و ضمیر انسان‌های آگاه، رشید، آزاداندیش و وطن‌دوست، جایگاهی برجسته و ماندگار دارد. در گستره جهان، استقامت، دفاع و ایثار، امری پسندیده و ستودنی تلقی می‌شود. ازاین‌رو، می‌توان مقاومت را نه تنها یک اصل اسلامی، بلکه یک اصل انسانی بنیادین دانست. کلیدواژه «مقاومت»، ریشه و منشأ اصلی گفتمان «ایثار و شهادت» است. همان‌گونه که در منظومه فکری حضرت امام خمینی (ره) مشهود است، مقاومت، کارخانه تولید ایثار و شهادت است. بدون باور و اعتقاد راسخ به مقاومت، حرکت به سمت

ازخودگذشتگی، بذل جان و شهادت، معنای خود را از دست می‌دهد. امام خمینی (ره) بر این باور بودند که بلندترین قله‌های افتخار، که بر کوه‌های سترگِ مقاومت حک شده‌اند، نماد قدرت و پایداری ایران هستند. تجلی شهادت در این منظومه فکری، اوجِ مقاومت است. در جهان‌بینی اسلامی و در طول تاریخ، ملت ایران همواره به دلیل وطن‌دوستی، ریشه‌داری در تمدنی کهن و صاحب بزرگ‌ترین تمدن‌ها در جهان، ویژگی «اهل مقاومت بودن» را از خود بروز داده است. ایرانیان، چه پیش از اسلام و چه پس از آن، نه اهل ظلم بوده‌اند و نه زیر بار ظلم رفته‌اند.

حتی در برابر تهاجمات ویرانگر، مانند حمله مغولان، با مقاومتِ فعال و گاه غیرفعال، مهاجمان را به پذیرش دین اسلام وادار کردند و تمدن و فرهنگ خود را حفظ نمودند. این روحیه مقاومت، عامل اصلی حفظ هویت و پیشرفت در طول تاریخ بوده است. در جنگ تحمیلی سوم، همان‌گونه که امام خمینی (ره) بر حفظ نظام و پرهیز از تفرقه تأکید داشتند و رهبر معظم انقلاب نیز همواره بر «وحدت» و «انسجام» به عنوان عامل پیروزی در برابر دشمنان تأکید می‌ورزند، ملت ایران با حفظ اتحاد مقدس خود، حماسه‌ای وصف‌ناپذیر آفرید. 

این انسجام، در نتیجه تهاجم دشمن به خاک وطن و جنگ‌های تحمیلی شکل گرفت و باعث شد تا ابرقدرت‌هایی، چون آمریکا که در مناطق دیگر سبب فروپاشی حکومت‌ها می‌شدند، در برابر اراده پولادین ملت ایران ناکام بمانند. ملت ایران با مقاومت خود، نه تنها از تمامیت ارضی و ارزش‌های خود دفاع کرد، بلکه جغرافیای سیاسی جدیدی در جهان پدید آورد. این ملت، خود را به عنوان «ملتی ستبر و مقاوم» به جهانیان شناساند.

حضور مستمر و خستگی‌ناپذیر مردم در صحنه‌های مختلف، خود به تنهایی عامل بازدارندگی قدرتمند در برابر دشمن است؛ عاملی که در بسیاری از مواقع، از سلاح‌های مدرن نیز کارآمدتر است.

این حضور، هنگامی که با ایمان و توکل به خدا، ولایت‌مداری و عشق به شهادت همراه باشد، بنیه دفاعی کشور را تقویت می‌کند و دشمن را در اجرای نیات شوم خود ناکام می‌گذارد. نمونه بارز این مقاومت، حضور مردم با زن و فرزند در کنار زیرساخت‌های حیاتی مانند نیروگاه‌ها در هنگام تهدید دشمن است؛ اقدامی که نمایشگر نترسیدن از مرگ و عشق به شهادت است و به طور مداوم، بازدارندگی را در میدان نبرد تقویت می‌کند. در نبرد امروز که شامل عرصه‌های اقتصاد، رسانه، جنگ شناختی و فضای مجازی است، «تاب‌آوری» مهم‌ترین مؤلفه در کنار مقاومت محسوب می‌شود.

این تاب‌آوری، درسی است که از دفاع مقدس آموخته‌ایم؛ ملتی که مقاومت می‌کند، خرمشهر‌ها آزاد می‌کند و سربلند از جنگ بیرون می‌آید. همان‌گونه که در شهرهایی، چون دزفول، مردم با وجود تحمل سختی‌های فراوان، مقاومت را پیشه کردند. آموزه‌های دفاع مقدس، پایه‌های مقاومت را در جامعه اسلامی مستحکم کرده است. این مؤلفه‌ها عبارت‌اند از وحدت و اتحاد مقدس، انسجام ملی و هم‌بستگی، روحیه همیاری و فداکاری، ولایت‌مداری و بصیرت. درک صحیح تحولات و شناخت دشمن، لازمه مقاومت هوشمندانه است. 

بر اساس آنچه از تجربیات دفاع مقدس و سرگذشت آزادگان آموخته‌ایم، اعتماد به دشمن، خطری جدی است. شناخت دقیق دشمن و شیوه‌های تهاجم او، اساس مقاومت موثر است. این مقاومت مقدس، نشان‌دهنده پیوند عمیق با خدا و عدم اعتماد به دشمن است که راه را برای پیروزی‌های آینده هموار می‌سازد. این روحیه مقاومت، رمز پیروزی و عامل اصلی پایداری ملت ایران در برابر تمام تهدید‌ها و سختی‌ها بوده و خواهد بود.