جنگ آمریکا علیه ایران، سرمایه گذاری‌های انرژی را دچار دگرگونی کرد

به گزارش شهرآرانیوز، برق و تنوع‌بخشی به منابع، رشد هزینه‌های انرژی را به دنبال دارند و کشور‌ها به دنبال پاسخ به دومین بحران انرژی در ۵ سال گذشته با مسیر‌های جدید و منابع داخلی موجود هستند.

اثرات گسترده درگیری در خاورمیانه، کشور‌ها و شرکت‌ها را بر آن داشته است تا در پاسخ به نگرانی‌های فزاینده در مورد امنیت انرژی و قابلیت اطمینان جریان‌های تجاری، استراتژی‌های سرمایه‌گذاری انرژی را مورد بازنگری قرار دهند.

نسخه ۲۰۲۶ گزارش سالانه سرمایه‌گذاری انرژی جهان آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد که بحران انرژی فعلی، که ناشی از بسته شدن مؤثر تنگه هرمز است، در حال تغییر درک ریسک و تقویت حرکت به سمت تنوع‌بخشی بیشتر است. انتظار می‌رود شوک عرضه امروز که تنها چند سال پس از بحران انرژی با محوریت حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ رخ می‌دهد، تأثیر ماندگاری بر اولویت‌های سرمایه‌گذاری آینده، به ویژه در آسیا و خاورمیانه، جایی که تأثیرات اختلال در جریان کشتیرانی از طریق تنگه هرمز به شدت احساس شده است، بگذارد.

فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، گفت: «ما در بحبوحه بزرگترین بحران امنیت انرژی هستیم که جهان تاکنون با آن مواجه شده است - و من معتقدم که این بحران، استراتژی‌های سرمایه‌گذاری در سطح جهان را تغییر خواهد داد، مشابه تغییرات بزرگی که جهان انرژی پس از شوک‌های نفتی دهه ۱۹۷۰ شاهد آن بود.» «ما در حال حاضر شاهد تلاش‌های فزاینده‌ای از سوی کشور‌های تولیدکننده و مصرف‌کننده برای تنوع‌بخشی به مسیر‌های تجاری و منابع انرژی هستیم - مانند پیشبرد خطوط لوله جدید و سایر زیرساخت‌های تأمین از یک سو، و روی آوردن بیشتر به منابع موجود در داخل از سوی دیگر. این تلاش‌ها از انرژی‌های تجدیدپذیر و هسته‌ای گرفته تا زغال سنگ، نفت و گاز، در برخی موارد - و همچنین اقدامات گسترده‌تر برای تقویت سیستم‌های برق، گسترش برق‌رسانی و تسریع بهره‌وری انرژی را شامل می‌شود.»

این گزارش پیش‌بینی می‌کند که سرمایه‌گذاری جهانی در حوزه انرژی در سال ۲۰۲۶ به ۳.۴ تریلیون دلار خواهد رسید که نسبت به سال گذشته اندکی افزایش یافته است. انتظار می‌رود در سال ۲۰۲۶ حدود ۲.۲ تریلیون دلار به شبکه‌ها، ذخیره‌سازی، سوخت‌های کم‌آلاینده، انرژی هسته‌ای، انرژی‌های تجدیدپذیر، بهره‌وری و برق‌رسانی اختصاص یابد، در حالی که قرار است حدود ۱.۲ تریلیون دلار در نفت، گاز طبیعی و زغال‌سنگ سرمایه‌گذاری شود.

با وجود افزایش قیمت نفت، انتظار می‌رود سرمایه‌گذاری در نفت برای سومین سال متوالی در سال ۲۰۲۶ کاهش یابد و به زیر ۵۰۰ میلیارد دلار برسد. این گزارش نشان می‌دهد که عدم قطعیت در مورد مدت زمان افزایش قیمت، زمان طولانی اجرای پروژه‌ها، محدودیت‌های زنجیره تأمین و بازار‌های محدودتر دکل‌های فراساحلی، واکنش‌های کوتاه‌مدت به هزینه‌های خارج از خاورمیانه را محدود می‌کند. در عین حال، پیش‌بینی می‌شود سرمایه‌گذاری در گاز طبیعی به ۳۳۰ میلیارد دلار افزایش یابد که بالاترین سطح در یک دهه اخیر است و توسط موجی از پروژه‌های جدید صادرات LNG، به ویژه در ایالات متحده و قطر، پشتیبانی می‌شود.

این گزارش، علاقه روزافزون کشور‌های واردکننده سوخت به منابع انرژی موجود در داخل کشور، از جمله انرژی‌های تجدیدپذیر، انرژی هسته‌ای و در برخی موارد، زغال سنگ را برجسته می‌کند. پیش‌بینی می‌شود سرمایه‌گذاری در پروژه‌های انرژی تجدیدپذیر در سال ۲۰۲۶ به حدود ۶۶۵ میلیارد دلار برسد که ۳۶۵ میلیارد دلار آن فقط به انرژی خورشیدی اختصاص خواهد یافت. در حالی که رشد سرمایه‌گذاری سالانه در انرژی‌های تجدیدپذیر پس از چندین سال گسترش سریع، تعدیل شده است، منابع کم‌انتشار هنوز بیش از ۷۰ درصد از کل سرمایه‌گذاری تولید برق در سطح جهان را تشکیل می‌دهند. سرمایه‌گذاری هسته‌ای همچنان در حال افزایش است و سالانه از ۸۰ میلیارد دلار فراتر می‌رود و نزدیک به ۸۰ گیگاوات ظرفیت هسته‌ای جدید در ۱۵ کشور در دست ساخت است.

در همین حال، پیش‌بینی می‌شود سرمایه‌گذاری در زغال سنگ در سال ۲۰۲۶ به ۱۸۰ میلیارد دلار افزایش یابد که بالاترین سطح از سال ۲۰۱۲ است و چین تقریباً ۷۰ درصد از هزینه‌های جهانی عرضه زغال سنگ را به خود اختصاص می‌دهد. این گزارش خاطرنشان می‌کند که برخی از کشور‌های آسیایی که تحت تأثیر بحران فعلی قرار گرفته‌اند، ممکن است به دنبال ادامه فعالیت نیروگاه‌های زغال سنگ موجود برای مدت طولانی‌تر باشند تا امنیت انرژی را تقویت کنند.

شوک‌های انرژی قبلی منجر به تغییرات تدریجی در توجه سیاست‌ها به بهره‌وری سمت تقاضا شده است. پوشش سیاست‌های بهره‌وری انرژی در سال‌های اخیر گسترش یافته است و سالانه حدود ۳۵۰ میلیارد دلار در سراسر جهان برای بهبود بهره‌وری سرمایه‌گذاری می‌شود. پیگیری سیاست‌های آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد که حدود ۲۰ کشور در نتیجه بحران، سیاست‌های جدیدی را برای بهبود بهره‌وری اعلام کرده‌اند. اما هنوز شکاف‌های زیادی وجود دارد که باید پر شوند.

در عین حال، درگیری خاورمیانه چشم‌انداز تأمین مالی پروژه‌های انرژی آینده را پیچیده می‌کند. این درگیری باعث نوسانات در بازار‌های مالی شده، تصمیمات سرمایه‌گذاری را در کوتاه‌مدت کند کرده و هزینه‌های تأمین مالی بلندمدت را افزایش داده است. این گزارش هشدار می‌دهد که این امر می‌تواند به طور نامتناسبی بر فناوری‌های انرژی سرمایه‌بر تأثیر بگذارد، به‌ویژه در اقتصاد‌های نوظهور و در حال توسعه که هزینه‌های تأمین مالی در حال حاضر به طور قابل توجهی بالاتر از اقتصاد‌های پیشرفته است.

سرمایه‌گذاری مرتبط با برق همچنان موضوع غالب در روند‌های هزینه‌های انرژی جهانی است. انتظار می‌رود سرمایه‌گذاری در تأمین برق و زیرساخت‌ها در سال ۲۰۲۶ به نزدیک به ۱.۶ تریلیون دلار برسد و با احتساب برق‌رسانی به مصرف‌کننده نهایی، به ۲ تریلیون دلار افزایش یابد. پیش‌بینی می‌شود هزینه‌های مربوط به شبکه‌های برق به ۵۵۰ میلیارد دلار برسد که نسبت به سال گذشته تقریباً ۲۰ درصد افزایش یافته است، در حالی که سرمایه‌گذاری در ذخیره‌سازی باتری قرار است از ۱۰۰ میلیارد دلار فراتر رود.

تقاضای برق ناشی از گسترش سریع مراکز داده و هوش مصنوعی نیز تأثیر عمده‌ای بر روند سرمایه‌گذاری انرژی در برخی بازارها، به ویژه در ایالات متحده، دارد. سفارش‌ها برای نیروگاه‌های جدید گازی در سال ۲۰۲۵ به بالاترین حد خود در ۲۵ سال گذشته رسید و نیاز‌های مراکز داده نقش مهمی در آن ایفا می‌کنند. تقاضای زیاد در ایالات متحده و خاورمیانه، دسترسی به توربین‌ها را برای استقرار کوتاه‌مدت در سایر نقاط جهان محدود می‌کند.