مبارزه ۵۵ درصدی با آفت ملخ در خراسان رضوی | تا چه زمانی ملخ‌ها در مشهد و استان باقی می‌مانند؟

نسرین شیبانی در گفت‌و‌گو با شهرآرانیوز اظهار کرد: جمعیت حشرات و آفات کشاورزی به طور مستقیم تحت تاثیر شرایط اقلیمی و آب‌وهوایی قرار دارد. همان‌گونه که میزان بارندگی و دما می‌تواند موجب افزایش یا کاهش جمعیت حشرات شود، در حوزه بیماری‌های گیاهی نیز سال‌هایی که از بارندگی مناسب برخوردار هستند، معمولا با تشدید برخی بیماری‌های گیاهی نیز همراه می‌شوند.

وی افزود: در خصوص ملخ‌ها، خراسان رضوی به دلیل شرایط اقلیمی خاص خود، یکی از مهم‌ترین کانون‌های فعالیت این آفت در کشور محسوب می‌شود. در سال‌های گذشته به طور متوسط حدود ۲۵ درصد عملیات مبارزه با ملخ کشور در این استان انجام می‌شد، اما امسال این سهم به بیش از ۵۵ درصد رسیده است.

پیش بینی افزایش جمعیت ملخ‌ها در استان از مهر سال گذشته

مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی با اشاره به اینکه افزایش جمعیت ملخ‌ها موضوعی غیرمنتظره نبوده و از مهرماه ۱۴۰۴ پیش‌بینی شده بود، بیان کرد: بر همین اساس، در سال گذشته عملیات گسترده ردیابی و پایش در مناطق مستعد تخم‌ریزی شامل کوهستان‌ها، ارتفاعات و دامنه‌ها انجام شد. تمامی مناطقی که احتمال تخم‌گذاری ملخ در آنها وجود داشت مورد بررسی قرار گرفت و پس از برآورد جمعیت، از مهرماه سال گذشته تحلیل‌ها و هشدار‌های لازم برای سال ۱۴۰۵ به ستاد‌های مدیریت بحران و دستگاه‌های ذی‌ربط در استان و کشور ارائه شد.

وی یکی از عوامل اصلی افزایش جمعیت ملخ در سال جاری را شرایط مناسب آب‌وهوایی برای تخم‌گذاری ملخ‌ها دانست و ادامه داد: ملخ‌ها تخم‌های خود را در عمق حدود سه تا چهار سانتی‌متری خاک قرار می‌دهند و بارندگی‌های مناسب در اسفند و فروردین باعث نفوذ رطوبت به خاک و افزایش درصد تفریق تخم‌ها شد. علاوه بر رطوبت، دمای مناسب نیز نقش مهمی در خروج پوره‌ها از تخم دارد. در صورتی که این شرایط فراهم نباشد، بخشی از تخم‌ها در خاک باقی می‌مانند و تفریق نمی‌شوند. (پوره به مراحل اولیه رشد ملخ گفته می‌شود که هنوز به مرحله بلوغ و بالدار شدن نرسیده است.)

مبارزه با ملخ‌ها با ۱۲۰ دستگاه سمپاش

شیبانی گفت: به دنبال پیش‌بینی افزایش جمعیت ملخ ها، ناوگان گسترده مبارزه با آفات در خراسان رضوی به کار گرفته شد. در حال حاضر حداقل ۱۵ دستگاه سمپاش ULV، حدود ۲۰ خودروی مجهز به محلول‌پاش و ده‌ها دستگاه سمپاش پشت‌تراکتوری و موتوری در مناطق مختلف استان فعال هستند. در مجموع نزدیک به ۱۲۰ دستگاه سمپاش در عملیات کنترل ملخ مشارکت دارند که یکی از بزرگ‌ترین ناوگان‌های مبارزه با آفات در کشور به شمار می‌رود.

وی با اشاره به اینکه نخستین پوره‌های ملخ از پنجم فروردین‌ماه در ارتفاعات استان مشاهده شدند و عملیات مبارزه از همان زمان آغاز شد، گفت: به دلیل صعب‌العبور بودن بسیاری از مناطق تخم‌ریزی، نیرو‌های اجرایی در برخی نقاط حتی با استفاده از سمپاش‌های پشتی و به صورت پیاده اقدام به مبارزه کردند تا از رشد و گسترش جمعیت جلوگیری شود.

مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی تاکید کرد: هدف اصلی این عملیات، جلوگیری از ورود ملخ‌ها به مزارع و باغات بوده است؛ هدفی که تاکنون محقق شده و هیچ خسارت قابل توجهی به محصولات کشاورزی استان گزارش نشده است.

شناسایی ۹۸ درصد کانون ملخ‌ها

وی افزود: بر اساس آمار‌های ارائه شده، بیش از ۹۸ درصد کانون‌های شناسایی‌شده ملخ در استان تحت کنترل قرار گرفته و سایر کانون‌ها نیز در حال مبارزه هستند. آنچه این روز‌ها شهروندان در برخی مسیرها، جاده‌ها و حاشیه شهر‌ها مشاهده می‌کنند، بخش بسیار کوچکی از جمعیت ملخ‌هاست که عمدتا به دلیل جذب شدن به نور چراغ‌ها و روشنایی معابر در این مناطق دیده می‌شوند.

پیش‌بینی پایان چرخه ملخ‌ها تا حدود ۱۰ تا ۱۵ روز آینده

شیبانی تصریح کرد: ملخ‌های بالغ در این مرحله از زندگی به سمت منابع نور جذب می‌شوند و ممکن است برای مدت کوتاهی در برخی نقاط شهری یا کنار جاده‌ها مشاهده شوند، اما این وضعیت موقتی است. این حشرات پس از طی دوره‌ای حدود ۱۰ روز تا دو هفته وارد مرحله جفت‌گیری می‌شوند و سپس چرخه زندگی آنها به پایان می‌رسد. همچنین مراحل اصلی جفت‌گیری و تخم‌ریزی معمولا در مناطق طبیعی و خارج از محیط‌های شهری انجام می‌شود.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا سال آینده نیز احتمال تکرار چنین شرایطی وجود دارد، گفت: همه چیز به شرایط آب‌وهوایی بستگی دارد. در صورت تداوم بارندگی‌های مناسب و فراهم بودن دمای مطلوب، خراسان رضوی همچنان مستعد افزایش جمعیت ملخ خواهد بود.

شرایط اقلیمی خراسان رضوی دلیل کانون بودن ملخ‌ها نسبت به سایر استان‌های کشور

مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی اعلام کرد: علاوه بر شرایط داخلی استان، هم‌مرزی خراسان رضوی با افغانستان و ترکمنستان نیز یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار در وضعیت ملخ‌هاست. در برخی سال‌ها بخشی از جمعیت ملخ‌ها از کانون‌های موجود در این دو کشور وارد مناطق مرزی ایران می‌شوند و به افزایش جمعیت آفت در استان کمک می‌کنند.

وی تاکید کرد: شرایط اقلیمی خراسان رضوی شامل آب‌وهوای نسبتا خشک، نبود سیلاب‌های گسترده و سرما‌های نسبتا شدید، محیط مناسبی برای حفظ نسل و تخم‌ریزی ملخ‌ها فراهم کرده است. به همین دلیل این استان همواره یکی از مناطق اصلی فعالیت این آفت در کشور به شمار می‌رود و نیازمند پایش مستمر و اجرای برنامه‌های پیشگیرانه برای جلوگیری از خسارت به بخش کشاورزی است.