سهمیه آسیا در لیگ ایران؛ دوئل بی نوایان برای رفتن به قصر

فوتبال ایران این روز‌ها بیش از هر زمان دیگری درگیر نزاع‌های اداری و حقوقی شده است؛ از جدال بر سر رتبه‌های پایانی جدول و سهمیه‌های آسیایی گرفته تا کشمکش تازه بر سر مجوز حرفه‌ای و احتمال تغییر نماینده ایران در رقابت‌های آسیایی. در شرایطی که فصل به پایان رسیده و تکلیف سهمیه‌ها روی زمین مسابقه مشخص شده، حالا بحث بر سر این است که چه تیمی مجوز حرفه‌ای دریافت می‌کند و آیا ممکن است تیمی بتواند به جای سپاهان راهی اسیا شود. اما پرسش اصلی اینجاست که آیا اساساً فوتبال ایران در وضعیتی قرار دارد که چنین جنگ و جدال‌هایی اولویت آن باشد؟

فوتبال ایران سال‌هاست با مشکلاتی فراتر از نتایج ورزشی دست‌وپنجه نرم می‌کند. ورزشگاه‌های فرسوده، زمین‌های بی‌کیفیت، ضعف زیرساخت‌ها، مدیریت‌های ناپایدار و هزینه‌های سرسام‌آور، تصویری از فوتبالی ساخته که فاصله زیادی با استاندارد‌های حرفه‌ای آسیا دارد. با این حال، هر سال رقابتی سنگین برای رسیدن به سهمیه‌های آسیایی شکل می‌گیرد؛ سهمیه‌ای که در سال‌های اخیر دستاورد قابل توجهی برای فوتبال ایران نداشته است.

نگاهی به نتایج نمایندگان ایران در آسیا نشان می‌دهد که فاصله با فوتبال روز قاره نه تنها کمتر نشده، بلکه در بسیاری از موارد بیشتر هم شده است. تیم‌های ایرانی که زمانی مدعی قهرمانی بودند، حالا حتی مقابل تیم‌های متوسط اماراتی، قطری یا اردنی نیز با مشکل مواجه می‌شوند. با وجود این واقعیت‌ها، همچنان انرژی زیادی صرف دعوا‌های مدیریتی، اعتراض‌های حقوقی و رایزنی‌های پشت پرده برای کسب یا حفظ سهمیه‌های آسیایی می‌شود.

موضوع زمانی نگران‌کننده‌تر می‌شود که وضعیت اقتصادی کشور و باشگاه‌ها را در نظر بگیریم. بسیاری از باشگاه‌های بزرگ لیگ برتر به صنایع مادر، شرکت‌های فولادی، پتروشیمی‌ها و بانک‌ها وابسته‌اند؛ مجموعه‌هایی که خود با چالش‌های اقتصادی متعددی روبه‌رو هستند. در چنین شرایطی، هرگونه کاهش حمایت مالی یا خروج احتمالی تیم‌های صنعتی از چرخه فوتبال می‌تواند ساختار اقتصادی لیگ برتر را با بحرانی جدی مواجه کند.

واقعیت این است که فوتبال ایران امروز بیش از آنکه نگران تعداد سهمیه‌های آسیایی باشد، باید نگران بقا باشد. باشگاه‌ها برای پرداخت هزینه‌های جاری، حفظ بازیکنان، توسعه زیرساخت‌ها و حتی تأمین استاندارد‌های اولیه حرفه‌ای با دشواری مواجه‌اند. در چنین وضعیتی، دعوا بر سر اینکه کدام تیم به آسیا برود یا کدام باشگاه جای دیگری را در رقابت‌های قاره‌ای بگیرد، تا حد زیادی شبیه اختلاف بر سر تزئینات ساختمانی است که هنوز پی و ستون‌های آن استحکام لازم را ندارند. در فوتبالی که برای تأمین نیاز‌های اولیه خود با مشکل روبه‌رو است، جدال بر سر سهمیه و مجوز حرفه‌ای شاید پر سر و صدا باشد، اما نمی‌تواند بحران‌های اصلی را پنهان کند.