به گزارش شهرآرانیوز؛ خراسان جنوبی در سالهای اخیر از یک استان مرزی صرف، به یکی از مهمترین بازیگران عرصه تجارت خارجی کشور تبدیل شده است. در شرایطی که بسیاری از گذرگاههای مرزی با چالشهایی همچون معطلی طولانی ناوگان، بروکراسی اداری و افزایش هزینههای حملونقل دستوپنجه نرم میکنند، مرز ماهیرود توانسته الگویی متفاوت از مدیریت مرزی را به نمایش بگذارد.
امروز نام ماهیرود تنها به عنوان یک پایانه مرزی شناخته نمیشود، بلکه این گذرگاه به نمادی از دیپلماسی اقتصادی، مدیریت میدانی و توسعه زیرساختهای تجاری در شرق کشور تبدیل شده است؛ مسیری که نقش آن در تأمین نیازهای بازار افغانستان و همچنین اتصال ایران به بازارهای آسیای میانه روزبهروز پررنگتر میشود.
خراسان جنوبی با برخورداری از ۳۳۱ کیلومتر مرز مشترک با افغانستان، جایگاهی ویژه در مناسبات اقتصادی دو کشور دارد. در این میان، مرز ماهیرود به عنوان مهمترین دروازه مبادلات تجاری شرق کشور شناخته میشود.
فعالان اقتصادی معتقدند سرعت عمل در فرآیندهای مرزی، مهمترین عامل موفقیت این گذرگاه بوده است. در حالی که در برخی پایانههای مرزی کامیونها روزها در صف تخلیه و بارگیری باقی میمانند، در ماهیرود میانگین زمان توقف ناوگان به کمتر از ۴۸ ساعت رسیده است.
جاوید محمودآبادی یکی از صادرکنندگان فعال در حوزه مصالح ساختمانی در گفتوگو با خبرنگار فارس میگوید: کاهش زمان انتظار در مرز باعث شده هزینههای حملونقل کاهش یابد و صادرکنندگان بتوانند برنامهریزی دقیقتری برای ارسال کالا داشته باشند. این موضوع قدرت رقابت کالاهای ایرانی در بازار افغانستان را افزایش داده است.
استاندار خراسان جنوبی معتقد است موفقیت ماهیرود حاصل حضور مستمر مدیران در میدان و حل مسائل به صورت مستقیم بوده است.
سیدمحمدرضا هاشمی با اشاره به نقش این مرز در اقتصاد کشور اظهار میکند: اجازه ندادیم مشکلات اداری روند تجارت را مختل کند. امروز ماهیرود به یکی از مؤثرترین مبادی صادراتی کشور تبدیل شده و ظرفیتهای آن همچنان در حال توسعه است.
وی تأکید میکند که همافزایی میان دستگاههای اجرایی، گمرک، مرزبانی و فعالان اقتصادی موجب شده فرآیندهای صادراتی با سرعت بیشتری انجام شود و اعتماد تجار داخلی و خارجی به این گذرگاه افزایش یابد.
پروژهای که پس از ۱۷ سال به سرانجام نزدیک شد
یکی از مهمترین موانع توسعه تجارت در شرق کشور، ضعف زیرساختهای حملونقل در آن سوی مرز بود. پروژه جاده ماهیرود ـ فراه که بیش از یک دهه و نیم با موانع مختلف مواجه بود، اکنون در آستانه بهرهبرداری کامل قرار گرفته است.
مجتبی شریعتیفر، سرپرست معاونت هماهنگی امور اقتصادی استانداری خراسان جنوبی با اشاره به آخرین وضعیت این طرح میگوید: «تنها بخش کوتاهی از مسیر باقی مانده و پیشبینی میشود با تکمیل آن، یکی از مهمترین حلقههای ارتباطی میان چابهار، افغانستان و کشورهای آسیای میانه فعال شود.»
کارشناسان حوزه ترانزیت معتقدند بهرهبرداری کامل از این جاده میتواند زمان و هزینه حمل کالا را به شکل قابل توجهی کاهش دهد و جایگاه ایران را در کریدورهای منطقهای ارتقا بخشد.
آمارهای تجاری نشان میدهد ماهیرود به مهمترین مسیر تأمین کالا برای افغانستان تبدیل شده است. بر اساس دادههای موجود، بخش عمده کالاهای وارداتی افغانستان از این مرز عبور میکند؛ موضوعی که بیانگر اعتماد تجار افغان به امنیت، سرعت و کارآمدی این گذرگاه است.
در کنار رشد صادرات، واردات از افغانستان نیز روندی صعودی داشته و در بخشهای مختلف افزایش قابل توجهی را تجربه کرده است. این موضوع نشان میدهد روابط اقتصادی دو کشور وارد مرحلهای جدید شده و مبادلات تجاری شکل متوازنتری به خود گرفته است.
اما مزیت خراسان جنوبی تنها به موقعیت جغرافیایی آن محدود نمیشود. این استان در حوزه تولید زرشک جایگاه نخست جهان را در اختیار دارد و بخش عمده تولید جهانی این محصول در این منطقه انجام میشود.
علاوه بر آن، وجود دهها نوع ماده معدنی ارزشمند، ظرفیت کمنظیری برای توسعه صنایع معدنی و فرآوری ایجاد کرده است.
حسین فلاحی، کارشناس اقتصادی خراسان جنوبی در این باره میگوید: اگر زنجیره ارزش معادن و محصولات کشاورزی خراسان جنوبی تکمیل شود، این استان میتواند علاوه بر صادرات مواد خام، به مرکز تولید محصولات فرآوریشده با ارزش افزوده بالا تبدیل شود.
همکاریهای اقتصادی میان خراسان جنوبی و ولایت فراه افغانستان وارد مرحله تازهای شده است.
ایجاد شهرک تخصصی فرآوری مواد معدنی در منطقه ویژه اقتصادی بیرجند و همچنین اجرای طرحهای کشت فراسرزمینی از جمله برنامههایی است که در مذاکرات میان دو طرف دنبال میشود.
هدف از این طرحها افزایش سرمایهگذاری مشترک، ایجاد اشتغال و توسعه زنجیرههای تولید در دو سوی مرز عنوان شده است.
بررسی عملکرد سال ۱۴۰۴ نشان میدهد تجارت خارجی خراسان جنوبی رشد قابل توجهی را تجربه کرده است.
علیرضا خامه زر، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی بیرجند با اشاره به این روند میگوید: مجموع ارزش کالاهای صادراتی عبوری از مرزهای استان از مرز یک میلیارد دلار عبور کرده و این موضوع نشاندهنده جایگاه ویژه خراسان جنوبی در اقتصاد ملی است.
به گفته وی، محصولات معدنی، مصالح ساختمانی، فرآوردههای صنعتی و تولیدات کشاورزی سهم عمدهای از صادرات استان را تشکیل میدهند و بازارهایی همچون افغانستان، روسیه، ترکیه، عراق و پاکستان از مهمترین مقاصد این کالاها هستند.
در حوزه واردات نیز تغییرات معناداری مشاهده میشود. بخش مهمی از کالاهای وارداتی را اقلام اساسی مورد نیاز مردم تشکیل دادهاند.
همچنین ورود تجهیزات صنعتی، ماشینآلات معدنی و پنلهای خورشیدی نشاندهنده حرکت استان به سمت توسعه صنعتی و استفاده از فناوریهای نوین است.
فعالان اقتصادی معتقدند افزایش واردات ماشینآلات و تجهیزات تولیدی میتواند زمینه رشد سرمایهگذاری و ایجاد اشتغال پایدار در استان را فراهم کند.
شاید مهمترین تحول اقتصادی خراسان جنوبی را باید در بخش ترانزیت جستوجو کرد. آمارها از رشد چشمگیر ترانزیت کالا از مرز ماهیرود حکایت دارد؛ رشدی که این گذرگاه را به یکی از مسیرهای مورد توجه صاحبان کالا در منطقه تبدیل کرده است.
انواع کالاهای تجاری از بنادر جنوبی و مرزهای شمالی کشور پس از ورود به شبکه حملونقل ایران، از طریق ماهیرود راهی افغانستان و سایر بازارهای منطقه میشوند.
به اعتقاد کارشناسان، موقعیت جغرافیایی مناسب، امنیت مسیر و کاهش زمان تشریفات اداری سه عامل اصلی رشد ترانزیت در این منطقه بوده است.
آمارهای جدید نیز از ادامه روند رو به رشد تجارت در ماهیرود خبر میدهد. طی ماههای ابتدایی سال جاری، حجم صادرات و ترانزیت کالا از این پایانه افزایش قابل توجهی داشته و هزاران سفر ناوگان حملونقل برای جابهجایی کالا انجام شده است.
سیمان، آهنآلات، کاشی و سرامیک، محصولات کشاورزی، روغن، شکر، سویا و انواع قطعات یدکی از جمله مهمترین کالاهای صادراتی و ترانزیتی عبوری از این مرز به شمار میروند.
آنچه امروز در ماهیرود مشاهده میشود، تنها افزایش چند شاخص اقتصادی نیست؛ بلکه شکلگیری یک الگوی موفق از مدیریت مرزی است که بر پایه هماهنگی میان دستگاهها، توسعه زیرساختها، استفاده از سامانههای هوشمند و تعامل مستمر با کشورهای همسایه بنا شده است.
تحلیل روندهای موجود نشان میدهد با تکمیل پروژههای زیرساختی، توسعه کریدورهای حملونقل و گسترش همکاریهای اقتصادی با افغانستان، مرز ماهیرود میتواند در سالهای آینده به یکی از مهمترین قطبهای تجارت و ترانزیت منطقه تبدیل شود.
امروز ماهیرود دیگر یک گذرگاه مرزی ساده نیست؛ این مرز به شریان حیاتی اقتصاد شرق کشور و نمادی از ظرفیتهای مغفولماندهای تبدیل شده که با مدیریت هدفمند، توانستهاند نقشی فراتر از جغرافیا ایفا کنند.
منبع: فارس