امیررضا زاتی - این کتاب که نخستینبار در سال ۲۰۰۰ منتشر شد، به بررسی یکی از پرسشهای اساسی اقتصاد جهان میپردازد: چرا برخی کشورها توانستهاند به رشد اقتصادی پایدار و رفاه دست یابند، در حالی که بسیاری از کشورهای در حال توسعه با وجود برخورداری از منابع طبیعی، نیروی انسانی و فعالیت اقتصادی گسترده، همچنان با فقر و عقبماندگی مواجه هستند؟
دِ سوتو در این اثر استدلال میکند که مشکل اصلی کشورهای فقیر، کمبود سرمایه یا نبود کارآفرینی نیست؛ بلکه نبود نظام حقوقی و نهادی کارآمد برای ثبت و شناسایی مالکیت داراییهاست. به باور او، میلیونها نفر در کشورهای در حال توسعه دارای زمین، خانه، مغازه یا سایر داراییها هستند، اما، چون این داراییها به صورت رسمی ثبت نشدهاند، امکان استفاده از آنها به عنوان وثیقه، سرمایه یا ابزار مشارکت در اقتصاد رسمی را ندارند. او این داراییهای ثبتنشده را «سرمایه مرده» مینامد؛ سرمایهای که وجود دارد، اما نمیتواند در چرخه تولید و سرمایهگذاری نقش مؤثری ایفا کند. نویسنده با بررسی نمونههای مختلف از کشورهای آمریکای لاتین، آسیا، آفریقا و حتی تاریخ اقتصادی ایالات متحده و اروپا نشان میدهد که موفقیت اقتصادهای پیشرفته تا حد زیادی مرهون ایجاد نظامهای شفاف مالکیت و قوانین قابل اعتماد بوده است. این نظامها به شهروندان امکان دادهاند تا داراییهای خود را به سرمایه قابل مبادله تبدیل کنند، اعتبار دریافت کنند و کسبوکارهای خود را توسعه دهند. در مقابل، در بسیاری از کشورهای فقیر، فرآیندهای پیچیده اداری، بوروکراسی گسترده و قوانین ناکارآمد موجب شدهاند بخش بزرگی از فعالیتهای اقتصادی در بخش غیررسمی باقی بماند.
یکی از ویژگیهای برجسته کتاب، استفاده از پژوهشهای میدانی و مثالهای واقعی است. دِ سوتو و تیم پژوهشی او سالها درباره نحوه ثبت مالکیت، راهاندازی کسبوکار و فعالیتهای اقتصادی غیررسمی در کشورهای مختلف تحقیق کردهاند. نتایج این تحقیقات به خواننده نشان میدهد که موانع قانونی و اداری تا چه اندازه میتوانند بر توسعه اقتصادی تأثیر بگذارند. اهمیت راز سرمایه تنها به تحلیل اقتصادی محدود نمیشود. این کتاب رابطه میان حقوق مالکیت، حاکمیت قانون، توسعه اجتماعی و کاهش فقر را نیز مورد توجه قرار میدهد. دِ سوتو معتقد است که توسعه پایدار زمانی محقق میشود که همه شهروندان بتوانند به طور رسمی در نظام اقتصادی مشارکت کنند و از حقوق قانونی یکسان برخوردار باشند.
راز سرمایه اثری تأثیرگذار و بحثبرانگیز است که دیدگاهی متفاوت درباره ریشههای توسعه اقتصادی ارائه میدهد. این کتاب برای دانشجویان اقتصاد، علوم سیاسی، مدیریت و توسعه، همچنین برای سیاستگذاران و علاقهمندان به مسائل اقتصادی و اجتماعی، منبعی ارزشمند به شمار میرود. مطالعه آن میتواند درک عمیقتری از نقش نهادها، قوانین و حقوق مالکیت در شکلگیری رشد اقتصادی و رفاه اجتماعی فراهم کند.
این کتاب سال ۱۴۰۳ توسط نشر نی منتشر شده و ترجمه آن را فریدون تفضلی بر عهده داشته است. نسخه چاپی این کتاب با قیمت ۴۸۰ هزار تومان عرضه میشود.