برگزاری نشست بررسی تجارت بین ایران و تاجیکستان | فرصت‌های جدید تاجیکستان برای تجار خراسانی

به گزارش شهرآرانیوز؛ حجم مبادلات تجاری دوجانبه میان ایران و تاجیکستان در سه‌ماهه نخست سال۲۰۲۶ میلادی با جهش و رشد خیره‌کننده‌ای مواجه شده است؛ این بازه زمانی با آغاز تهاجم نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران هم‌زمان بوده است. به گفته فعالان اقتصادی، این افزایش در راستای تنوع‌بخشی دسترسی ایران به راه‌های تجاری انجام شده است. بر اساس گزارشی که در خبرگزاری رسمی دولتی تاجیکستان منتشر شده، حجم مبادلات تجاری دوجانبه در سه‌ماهه نخست امسال میلادی در مقایسه با مدت مشابه در سال۲۰۲۵ با رشد چشمگیر ۵۰درصدی همراه بوده است.

در تأیید این روند صعودی، اداره خدمات گمرک جمهوری تاجیکستان نیز با انتشار آمار‌های رسمی اعلام کرد که گردش مالی و مبادلات تجاری دوجانبه در سه‌ماهه نخست سال۲۰۲۶ در حدود ۱۲۰میلیون دلار برآورد شده که از این میزان، سهم صادرات تاجیکستان به ایران اندکی بیش از ۲۴میلیون دلار بوده است.

در این میان به گفته فعالان اقتصادی، خراسان رضوی به‌دلیل نزدیکی به تاجیکستان می‌تواند زمینه توسعه روابط اقتصادی بین دو کشور را فراهم کند. در همین راستا نشست تخصصی بررسی و معرفی فرصت‌های نوین تجاری و سرمایه‌گذاری در کشور تاجیکستان در اتاق بازرگانی خراسان رضوی برگزار شد.

جذابیت‌های تجارت با تاجیکستان

رایزن بازرگانی جمهوری اسلامی ایران در تاجیکستان در نشست تخصصی فعالان اقتصادی، چشم‌اندازی جدید از روابط تجاری دو کشور ترسیم کرد. محمدعلی امیرفخریان، تاجیکستان را دروازه‌ای برای نفوذ در بازار‌های روسیه و آسیای مرکزی نامید و گفت: تلاقی رشد اقتصادی ۸درصدی تاجیکستان و توانمندی‌های صنعتی ایران، فرصتی طلایی برای جایگزینی رقبایی، چون چین و ترکیه ایجاد کرده است.

وی افزود: درحالی‌که بسیاری از بازرگانان، تاجیکستان را بازاری کوچک می‌بینند، تحلیل‌های ارائه‌شده توسط رایزن بازرگانی ایران در این کشور، حقیقت دیگری را آشکار می‌کند. تاجیکستان با جمعیتی حدود ۱۰میلیون نفر، رشد اقتصادی پایدار ۸درصدی و تورم بسیار پایین ۲.۵ درصدی به مقصدی جذاب تبدیل شده است. نکته کلیدی در این بازار، وابستگی ۸۰درصدی به واردات است و خلأیی که می‌تواند با محصولات ایرانی پر شود.

امیرفخریان در تحلیل وضعیت صنعت کفش و چرم اظهار کرد: ما در این صنعت در یک نقطه استراتژیک قرار داریم. کیفیت محصولات ایرانی بسیار بالاتر از کالا‌های ارزان‌قیمت چینی و قیمت ما پایین‌تر از محصولات گران‌قیمت ترکی است. این همان نقطه طلایی است که اگر با برندسازی صحیح و حضور سازمان‌یافته در فروشگاه‌های بزرگ همراه شود، سودآوری چشمگیری خواهد داشت.

وی افزود: اگرچه در حال حاضر بخش بزرگی از کالا‌های مصرفی و سوپرمارکتی تاجیکستان از قزاقستان، ازبکستان و ترکیه تأمین می‌شود، اما با حمایت بخش خصوصی و تغییر استراتژی توزیع، امکان رقابت و تصاحب سهم بیشتری از این بازار کاملا فراهم است.

سرمایه‌گذاری در مناطق آزاد

رایزن بازرگانی ایران در تاجیکستان با اشاره به منابع عظیم معدنی این کشور، به‌ویژه طلا و آلومینیوم، پیشنهاد داد: به جای خام‌فروشی، می‌توانیم با ایجاد مراکز پردازش و ارزش‌افزوده در خراسان رضوی و کشور‌های همسایه، زنجیره تأمین طلا را مدیریت کنیم. او همچنین بهره‌برداری از برق‌آبی ارزان و استقرار صنایع انرژی‌بر در مناطق آزاد تاجیکستان را راهکاری هوشمندانه دانست تا کالا‌های ایرانی باعنوان تولیدات محلی، بدون مواجهه با تحریم‌ها به بازار‌های روسیه و آسیای مرکزی نفوذ کنند.

صنعت نساجی؛ تبدیل پنبه به برند

یکی از فرصت‌های بکر مطرح‌شده، صنعت نساجی است. تاجیکستان تولیدکننده بزرگ پنبه است، اما صنایع پایین‌دستی آن توسعه نیافته است. امیرفخریان معتقد است: ما می‌توانیم با واردات پنبه و تبدیل آن به نخ و پارچه در صنایع نساجی پیشرفته ایران، محصولات نهایی را با برند‌های مشترک یا محلی به خود تاجیکستان بازگردانیم.

این مدل از زنجیره ارزش، سودآوری بسیار بالاتری نسبت به صادرات کالا‌های تک‌محصولی دارد. وی ادامه داد: در حوزه مصالح ساختمانی و سرامیک، باتوجه‌به برنامه صنعتی‌شدن تاجیکستان، تقاضا بسیار بالاست. اگرچه دسترسی به معادن آلومینیوم، آنتیموان و سنگ‌های ساختمانی به دلیل طبیعت کوهستانی دشوار است و بخش بزرگی از این معادن در دست شرکت‌های چینی است، اما وی تأکید کرد: حضور دو مرکز تجاری ایران در تاجیکستان می‌تواند به عنوان سکوی پرتابی برای ورود شرکت‌های ایرانی به این حوزه باشد.

توسعه روابط دوجانبه تهران و دوشنبه

مدیرکل دفتر آسیای میانه، قفقاز و روسیه سازمان توسعه تجارت ایران هم در این نشست روابط تهران و دوشنبه را وارد مرحله جدیدی از پویایی توصیف کرد.

بابایی با تأکید بر لزوم تغییر پارادایم از صادرات صرف به سوی تولید مشترک، تاجیکستان را شریکی استراتژیک برای نفوذ به بازار‌های CIS، افغانستان، پاکستان و چین دانست. وی یادآور شد: پیوند‌های تمدنی، تاریخی و زبانی میان ایران و تاجیکستان، امروز به زیربنایی مستحکم برای جهش اقتصادی دو کشور تبدیل شده است.

بابایی با اشاره به اراده جدی رهبران دو کشور برای توسعه روابط تصریح کرد: هدف‌گذاری یک میلیارد دلاری برای مبادلات تجاری تا سال۲۰۳۰، تنها یک رقم آماری نیست، بلکه نمادی از اراده مشترک دو ملت برای توسعه پایدار است. برای دستیابی به این افق، باید از الگو‌های سنتی صادرات و واردات خارج شده و به سوی مدل‌های نوین همکاری گام برداریم. وی تأکید کرد: موفق‌ترین روابط اقتصادی در دنیای امروز بر محور سرمایه‌گذاری مشترک، تکمیل زنجیره‌های ارزش، انتقال فناوری و حضور هم‌زمان در بازار‌های بین‌المللی شکل می‌گیرد.

فرصت‌های استراتژیک در صنایع پیشران

بابایی حوزه‌های اولویت‌دار برای همکاری‌های مشترک را برشمرد و تأکید کرد: سرمایه‌گذاری در صنایع غذایی، دارویی، مصالح ساختمانی، نساجی، صنایع معدنی، انرژی و خدمات فنی‌-مهندسی، زمینه‌ساز تولیداتی خواهد بود که قدرت رقابت بالایی برای صادرات به کشور‌های ثالث دارند.

وی با اشاره به ظرفیت‌های صنعت نساجی افزود: با اتکا به توانمندی‌های مکمل دو کشور، می‌توانیم الگو‌های جدیدی از همکاری منطقه‌ای را طراحی کنیم که منجر به رشد جهشی تراز تجاری شود. وی در بخش دیگری از سخنان خود به سیاست‌های کلان دولت در راستای دیپلماسی اقتصادی اشاره کرد و گفت: توسعه همکاری با تاجیکستان در اولویت برنامه‌های ماست.

در این راستا، اعزام هیئت‌های تجاری، برپایی نمایشگاه‌های تخصصی، ارائه خدمات اطلاعات بازار و پشتیبانی از پروژه‌های سرمایه‌گذاری در دستورکار قطعی سازمان قرار دارد.

اهمیت برندسازی در تجارت

همچنین رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و تاجیکستان با اشاره به تجربه‌های خود در توسعه روابط اقتصادی در آسیای میانه گفت: در این مسیر چنان تلاش کرده‌ام که امروز در برخی مناطق این حوزه جغرافیایی مرا با نام «خزر» می‌شناسند.

محمدحسین روشنک با بیان اینکه این موفقیت‌ها به‌سادگی به دست نیامده است، افزود: بازرگانی کار آسانی نیست. روز‌هایی را تجربه کرده‌ام که در مناطق هدف، حتی امکانات اولیه مانند آب و برق نیز محدود بود؛ شب‌ها در تاریکی مطلق سپری می‌شد و آبی که برای نوشیدن یا دم‌کردن چای در اختیار داشتیم، گل‌آلود بود.

اینها بخشی از سختی‌هایی است که یک بازرگان برای گشودن مسیر‌های جدید تجاری باید تحمل کند. رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و تاجیکستان با تأکید بر اهمیت برندسازی در تجارت، اظهار کرد: امروز در کشور موضوعاتی مانند «تولید بدون کارخانه» و برندسازی مطرح می‌شود، اما باید توجه داشت که موفقیت در برندینگ فقط با تبلیغات حاصل نمی‌شود.

به گفته وی، برای شکل‌گیری یک برند واقعی باید «وجود» را در آن تزریق کرد؛ یعنی از جان و توان مایه گذاشت و انرژی مستمر صرف کرد تا زمانی که برند در بازار جایگاه خود را پیدا کند و به مرحله‌ای برسد که خودِ برند به عامل تبلیغ تبدیل شود. روشنک تأکید کرد: این مسیر تنها زمانی به نتیجه می‌رسد که فرد به کار خود باور و تعهد کامل داشته باشد.